سقوط قریب‌الوقوع پوکروفسک؛ استراتژی ترامپ برای امتیازدهی اوکراین در بحرانی‌ترین لحظه جنگ

خطر سقوط پوکروفسک؛ تهدیدی برای کل خط دفاعی دونتسک

شهر پوکروفسک، که یک مرکز حیاتی صنعتی و ریلی در شرق اوکراین محسوب می‌شود، در آستانۀ سقوط قرار دارد. نیروهای روسی پس از ماه‌ها فشار بی‌امان، اکنون به محاصرۀ این منطقه نزدیک شده‌اند و تنها یک کریدور ۱۰ کیلومتری برای تأمین باقی‌ماندۀ نیروهای دفاعی باقی مانده است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اخیراً وضعیت جبهه را بسیار نگران‌کننده توصیف کرده است:

نیروهای روس حاضر در محور پوکروفسک، هشت برابر نیروهای اوکراینی هستند. همچنین، وزارت دفاع اوکراین اعلام کرده که بیش از ۳۰۰ سرباز روس وارد شهر شده‌اند و مسکو می‌کوشد با فعال‌سازی تیم‌های خرابکار، از داخل شهر آشوب ایجاد کند.

سقوط پوکروفسک، بزرگ‌ترین منطقۀ شهری از دست رفتۀ اوکراین در دو سال اخیر خواهد بود. این شهر نه تنها از نظر نمادین اهمیت دارد، بلکه یک نقطۀ اصلی لجستیکی در نزدیکی مجموعۀ شهرهای استحکام‌یافتۀ اوکراین بوده و از دست رفتن آن می‌تواند کل خط دفاعی دونتسک را به خطر اندازد.

جنگ فرسایشی و معضل نیروهای انسانی

پیشروی مسکو بیش از آنکه ناشی از نبوغ تاکتیکی باشد، نتیجۀ ارادۀ سیاسی و توان فرسایشی روسیه است. داده‌های موجود نشان‌دهندۀ نابرابری شدید در جذب و حفظ نیرو بین دو کشور است:

توازن نیرو و تلفات روسیه

• جذب نیرو: از ژانویه تا سپتامبر، روسیه ماهانه حدود ۲۹ هزار نفر قرارداد نظامی جدید امضا کرده است.
• تلفات نیرو: برآوردهای اوکراین حاکی از آن است که روسیه در همین دوره ماهانه حدود ۳۵ هزار سرباز از دست داده است.

با وجود اینکه تلفات مسکو بیشتر از نیروهای جذب‌شده است، بسته‌های حقوقی فریبنده باعث شده سرعت جایگزینی نیروها آنقدر بالا باشد که عملیات جنگی روسیه همچنان ادامه یابد.

کمبود شدید نیروی آماده در ارتش اوکراین

اوکراین قادر به تقلید از استراتژی شبه‌نظامی‌سازی روسیه نیست و با بحران جدی نیروی انسانی مواجه است:

• در هفت ماه نخست سال جاری، بیش از ۱۱۰ هزار مورد غیبت بدون اجازه ثبت شده است.
• در برخی گردان‌ها، تعداد نیروهای پیادۀ آمادۀ جنگ به کمتر از ۱۰ نفر رسیده است.
• اوکراین ماهانه حدود ۳۰ هزار نفر را بسیج می‌کند، اما تنها یک‌سوم آن‌ها آمادۀ نبرد هستند.

فرسودگی نیروها به یک تهدید راهبردی تبدیل شده است. بسیاری از سربازان ۱۰۰ تا ۲۰۰ روز را تقریباً بدون چرخش و جابه‌جایی در خط مقدم می‌گذرانند، زیرا آسمان مملو از پهپادها انجام هرگونه امداد یا جابه‌جایی را تقریباً ناممکن کرده است.

فروپاشی کمک‌های خارجی و بحران مالی

بحران کنونی اوکراین به شدت با فروپاشی حمایت خارجی تشدید شده است. ایالات متحده عملاً کمک‌های نظامی مستقیم گسترده را متوقف کرده و ارسال سیستم‌های کلیدی مانند موشک‌های دوربرد، باتری‌های پاتریوت و راکت‌های هدایت‌شوندۀ دقیق، به دلیل نگرانی از ذخایر یا گیر کردن در گلوگاه‌های تدارکاتی، متوقف شده یا به تأخیر افتاده است.

ناکامی اروپا در تأمین مهمات

اروپا که وعده داده بود جای آمریکا را پر کند، در این امر موفق نبوده است. اتحادیۀ اروپا در سال ۲۰۲۳ وعده داد ظرف یک سال یک میلیون گلولۀ توپخانه ارسال کند، اما به این ضرب‌الاجل نرسید و مهمات ارسالی همچنان کمتر از نیازهای میدان نبرد است.

علاوه بر این، اوکراین همچنان با کمبود شدید سیستم‌های دوربرد برای حمله به عمق خاک روسیه ــ‌به‌ویژه هدف قرار دادن زیرساخت‌های نفتی که شریان حیاتی اقتصاد جنگی روسیه است‌ــ مواجه است. واشنگتن تنها بخشی از تسلیحات لازم برای اثرگذاری واقعی این حملات را در اختیار کی‌یف قرار داده است.

نیاز ۶۵ میلیارد دلاری و اختلاف بر سر دارایی‌های روسیه

مشکل مالی اوکراین نیز ابعاد گسترده‌ای دارد. صندوق بین‌المللی پول تخمین می‌زند که اوکراین تا سال ۲۰۲۷ به دست‌کم ۶۵ میلیارد دلار تأمین مالی خارجی نیاز دارد، در حالی که هزینۀ جنگ تنها در سال جاری حدود ۱۰۰ میلیارد دلار، یا نزدیک به نصف تولید ناخالص داخلی این کشور بوده است.

اتحادیۀ اروپا همچنان بر سر چگونگی تأمین این حمایت اختلاف دارد. بلژیک استفاده از دارایی‌های بلوکه‌شدۀ دولت روسیه در اتحادیۀ اروپا را مسدود کرده است، زیرا نگران خطرات قانونی و تلافی‌جویی احتمالی مسکو است. این مماشات ناشی از تهدیدهای روسیه، استراتژی مسکو مبنی بر دوام آوردن بیش از غرب را تقویت می‌کند.

فشار ترامپ برای امتیازات ارضی

گزارش‌ها حاکی از آن است که تیم ترامپ در حال بررسی درخواست از اوکراین برای دادن امتیازات ارضی بیشتری است، همان امتیازاتی که پوتین بارها مطالبه کرده است. این در حالی است که اوکراینی‌ها قاطعانه چنین سازش‌هایی را رد می‌کنند و قانون اساسی کشور تغییر مرزها بدون همه‌پرسی را ممنوع کرده است.

اگر روسیه این امتیازات را بگیرد، ممکن است انگیزه‌ای برای توقف جنگ نداشته باشد و صرفاً برای کنترل بیشتر بر اوکراین صبر کند تا آن را به کشوری تابع خود، مانند بلاروس، تبدیل کند.

در نهایت، استراتژی روسیه همواره این بوده که بیش از غرب دوام بیاورد، با این باور که آمریکا و اروپا از این جنگ خسته خواهند شد. این باور با اختلافات و ناکارآمدی‌های داخلی غرب تقویت شده است. اگر تغییر مسیری در سیاست آمریکا صورت نگیرد، ممکن است واشنگتن به‌زودی نخستین شکست یک دموکراسی مدرن در یک توافق مذاکره‌شده، در برابر یک حکومت متجاوز اقتدارگرا را در قلب اروپا رقم بزند.

ضمناً جایزۀ صلح نوبل را به صلح می‌دهند، نه به تسلیم شدن.