عبور شاخص بورس از سقف قبلی؛ قفل بازار در دست بودجه و نرخ ارز |…

بورس تهران در دو روز ابتدایی آذرماه، در یک دوگانه تاریخی میان «امید به اصلاح سیاست‌ها» و «ترس از تکرار خطاهای گذشته» نوسان کرد. در حالی که نشانه‌هایی از بهبود انتظارات در قیمت‌ها دیده می‌شد، ارزش معاملات منجمد در محدوده پنج هزار میلیارد تومان، پیام روشنی از احتیاط و کمبود پول بزرگ مخابره می‌کرد. شاخص کل با وجود این احتیاط، دوباره در آستانه سقف قبلی خود ایستاد، اما فعالان بازار معتقدند قفل اصلی رکوردشکنی نه در نمودارها، بلکه در تصمیمات دولت درباره بودجه، نرخ ارز و رویکرد سیاستگذار نهفته است.

بازار در آستانه سقف تاریخی: رشد مشروط

شاخص کل بورس که آخرین‌بار در ۱۲ آبان‌ماه وارد کانال ۳ میلیون و ۲۵۰ هزار واحدی شده بود، با وجود استراحت موقت، دوباره خیز برداشت. در نهایت روز یکشنبه این شاخص با رشد ۱.۶۸ درصدی در محدوده ۳ میلیون و ۲۵۱ هزار واحدی آرام گرفت. به نظر می‌رسد با توجه به حمایت‌های سیاستگذار اقتصادی و ارزندگی نسبی بازار سهام، سوخت لازم برای عبور از سقف تاریخی فراهم شده باشد. کارشناسان تاکید دارند که اگر طی روزهای آینده ارزش معاملات به اعداد بالاتری افزایش یابد، بازگشت بورس به رونق قطعی خواهد بود.

روز یکشنبه دوم آذر، تابلوی بورس سبزتر از روز قبل شد و بازار با بهبود ارزش معاملات به حدود ۱۰ همت، واکنش بهتری به مجموعه‌ای از خبرهای مشخص‌تر نشان داد. این تحولات شامل حذف یا کاهش عوارض و مالیات بر صادرات برخی محصولات اوره‌ای، خبرهای مثبت از نرخ نیما و نزدیک شدن آن به سطوح بالاتر، سیگنال‌های امیدوارکننده از بودجه برای پالایشی‌ها و نیز گمانه‌ها در مورد خودرویی‌ها بود که باعث شد تقاضا در صنایع کلیدی جانی تازه بگیرد.

اهمیت مضاعف سه نرخ ارز در بودجه

شاخص بار دیگر در آستانه سقف قبلی خود قرار گرفت، با این تفاوت که اکنون گارد بازار نسبت به دفعه قبل، مطمئن‌تر به نظر می‌رسد. عدم شکل‌گیری صف‌های سنگین خرید و ترجیح بسیاری از خریداران به جمع‌آوری سهم در قیمت‌های منفی و اصلاح‌ها، نشان می‌دهد بازار هوشمندتر شده و از هیجان‌های مقطعی فاصله‌دارتر است. در این میان، خبرهای مربوط به سه نرخ ارز برای بازار اهمیت مضاعفی یافته است:

نرخ پایه بودجه‌ای: شنیده می‌شود برای بخشی از واردات اساسی دارو، احتمالاً در حوالی ۳۸ هزار تومان در نظر گرفته شود.
نرخ بازار توافقی (ای‌تی‌سی): گفته می‌شود برای حدود ۱۲ میلیارد دلار نیاز ارزی (نظیر نهاده‌های دامی و روغن) مبنا خواهد شد و ارقامی تا محدوده زیر ۶۸ هزار تومان برای آن مطرح است.
نرخ تالار دوم توافقی: پتانسیل تبدیل شدن به محور اصلی تعیین قیمت ارز صادراتی در سال آینده را دارد و حضور دولت در این تالار می‌تواند شکل عرضه و تقاضا را تغییر دهد.

این چینش چندنرخی، اگرچه هنوز با آرمان تک‌نرخی شدن فاصله دارد، اما نسبت به قفل ۲۸۵۰۰ تومانی گذشته یک گام به واقعیت نزدیک‌تر است و می‌تواند تعدیلات مثبتی در سودآوری شرکت‌های بورسی ایجاد کند؛ مشروط به آنکه رویکرد دولت در بودجه نهایی به نفع تولیدکننده و صادرکننده باشد.

تحلیل کارشناسان: نوسان مشروط به اصلاحات ساختاری

یک تحلیلگر بازار سرمایه اظهار داشت که برآیند معاملات دو روز ابتدایی هفته نشان می‌دهد که بازار سرمایه در حال «خرید زمان» است. گزارش‌های ماهانه و میان‌دوره‌ای مناسب، به‌ویژه در ماه‌هایی مانند آبان که خبری از قطعی برق و گاز نبوده و بورس کالا پررونق‌تر بوده، به تقویت کف بنیادی کمک کرده است. با این حال، نبود محرک رسمی قدرتمند در حوزه سیاستگذاری، باعث شده بازار فعلاً در محدوده‌ای میان امید و احتیاط نوسان کند.

چهار محور اصلی فرمان بازار

در چنین فضایی، چهار محور اصلی فرمان بازار را در دست گرفته‌اند:

نرخ ارز و سیاست‌های ارزی: هرگونه اعلام رسمی درباره نرخ‌های بودجه‌ای، جایگاه نیما و تالار دوم توافقی، می‌تواند موجی تازه در قیمت شرکت‌های دلاری ایجاد کند.
بودجه و نحوه تامین کسری آن: سه اصلاح کلیدی مورد انتظار شامل اصلاح نرخ‌های انرژی و خوراک (بنزین، گازوئیل، گاز صنایع)، واقعی‌تر شدن نرخ ارز در بودجه و پرهیز از فشارهای مالیاتی و عوارض غیرمنطقی بر بنگاه‌های بورسی است.
گزارش‌های ماهانه و ۹ ماهه شرکت‌ها: اگر روند مثبت مهر و آبان در آنها تکرار شود، می‌توانند ریسک بازار را کاهش و کف‌های قیمتی را تثبیت کنند.
خبرهای بخشی از صنایع حساس: مانند اوره‌ای‌ها، پالایشی‌ها، خودرویی‌ها و بانک‌ها که می‌توانند نقاط عطف و چرخش کوتاه‌مدت را رقم بزنند.

در کنار این چهار محور، نرخ بهره همچنان همان پیش‌نیاز سنگین و تعیین‌کننده برای آغاز «سوپررالی»‌های جدی است. تا زمانی که علامتی از کاهش معنادار نرخ بهره و کنترل انتشار اوراق داده نشود، حتی در صورت عبور شاخص از سقف‌های قبلی، احتمالاً با رالی‌های ملایم و تحلیلی مواجه خواهیم بود، نه جهش‌های پرشتاب و هیجانی.

محتمل‌ترین سناریو برای روزهای آتی، ادامه نوسانات مثبت ملایم با محوریت همین اخبار و شنیده‌ها است. در صورت مخابره سیگنال‌های رسمی و ملموس از اصلاح سیاست‌های ارزی و بودجه‌ای، بار دیگر برای عبور از سقف قبلی شاخص تلاش خواهد شد و بخشی از پول‌های بزرگ‌تر نیز به‌تدریج از صندوق‌های کم‌ریسک و بازارهای موازی، به سمت سهام بازخواهد گشت.

اما سناریوی مقابل این است که اگر لایحه بودجه و تصمیم‌های نهایی دولت، نشانی از تداوم ارز ترجیحی، فشار مالیاتی یا جهش هزینه انرژی بدون جبران در درآمدها داشته باشد، آن‌گاه احتمال بازگشت بازار به فاز نوسان فرسایشی و تداوم ارزش معاملات محدود، جدی‌تر خواهد بود.

جهش دلار توافقی و امید به تغییر کانال

تحلیلگر دیگری درباره وضعیت معاملات اظهار کرد که روزهای شنبه و یکشنبه شرایط متفاوتی را پشت سر گذاشتند. روز شنبه بازار تقریباً متعادل و مثبت بود که بخش زیادی از آن ناشی از بازگشایی نمادهای «شبندر» و «پالایش بندرعباس» بود، اما تحول اصلی پس از پایان معاملات شنبه رخ داد.

این تحول شامل انتشار خبری مبنی بر بازگشت معافیت‌های عوارض صادراتی شرکت‌های اوره‌ای و همچنین جهش نرخ دلار توافقی بود. دلار توافقی پس از چهار تا پنج ماه سکون، با رشد قابل‌توجهی روبه‌رو شد و به حوالی ۷۲ هزار تومان رسید. در پی این رشد، شایعاتی درباره افزایش نرخ دلار توافقی در بودجه سال آینده قوت گرفت و همزمان موضوع تقویت احتمال فعال‌سازی تالار دوم (با نرخ‌هایی حدود ۹۰ هزار تومان) نیز مطرح شد.

این عوامل موجب شد یکشنبه بازار بسیار مثبت و همراه با تشکیل صف‌های خرید در اغلب نمادهای بزرگ باشد. معاملات بورس کالا، به‌ویژه روی ورق گرم فولاد مبارکه، نیز نشان داد که معادل دلاری قیمت معامله‌شده با محاسبه دلار حدود ۱۱۰ هزار تومانی به‌دست می‌آید. این مساله نشان می‌دهد که در ماه‌های آینده احتمالاً بخشی از فروش شرکت‌های کالامحور با نرخ‌های نزدیک به این دلار تسویه خواهد شد و همین موضوع در تقویت صف‌های خرید تأثیرگذار بود.

صنایع دلاری و شرکت‌هایی که از دلار توافقی و نیما منتفع می‌شوند، احتمالاً رشد فروش، سودآوری و درآمدی خواهند داشت. این تحلیلگر افزود: بازار برای عبور از محدوده ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد -که سقف قبلی محسوب می‌شود- و تبدیل آن به یک کف حمایتی، نیازمند یک محرک بود و این محرک همان نرخ دلار است. اکنون به‌نظر می‌رسد بازار به سمت تحقق این موضوع حرکت می‌کند و با این فرض می‌توان انتظار داشت بازار تغییر کانال دهد و تا پایان سال در مسیر رشد قرار بگیرد.

او در چشم‌انداز کوتاه‌مدت بیان کرد که برای روزهای آتی، به‌ویژه سه‌شنبه، احتمال افزایش دوباره نرخ ارز وجود دارد. برای تثبیت روند صعودی، باید شاهد خریداران قوی باشیم تا فروشندگان را پشیمان کنند؛ چرا که روندهای صعودی زمانی شکل می‌گیرند که فروشنده ناچار شود در قیمت‌های بالاتر دوباره خرید کند. بازار فعلاً این روند مثبت آهسته و پیوسته را تجربه می‌کند تا تکلیف بودجه در مجلس مشخص شود و در مجموع، هفته‌ای مثبت پیش‌بینی می‌شود.