آسیب‌پذیری کم‌سابقه جنگل‌های شمال؛ عامل انسانی در حریق الیت قطعی است

تأیید عامل انسانی و زنگ خطر تکرار آتش‌سوزی‌ها

در منطقه الیت مازندران طی بازه زمانی ۱۰ تا ۲۴ آبان چندین حریق ثبت شد. رئیس سازمان منابع طبیعی با اشاره به صعب‌العبور بودن منطقه، تأکید کرد که وقوع آتش‌سوزی طبیعی بعید و عامل انسانی در آن قطعی است. با این حال، بررسی‌ها درباره عمدی یا سهوی بودن حادثه همچنان ادامه دارد.

خشکسالی شدید و ۶۳ روز بی‌بارشی، جنگل‌های شمال را به‌شدت آسیب‌پذیر کرده است. تکرار آتش‌سوزی‌های الیت زنگ خطر جدی برای همه ماست.

وی افزود: یگان حفاظت منابع طبیعی و محیط‌ زیست از نخستین دقایق حریق ۲۴ آبان در منطقه حاضر شدند، اما عملیات اطفا به‌ دلیل شرایط سخت‌گذر چند روز به طول انجامید. در هشت‌ماهه امسال، ۲۱۰۲ مورد حریق در جنگل‌های مازندران ثبت شده است؛ روندی که بدون مدیریت ریسک و همکاری مردم قابل مهار نخواهد بود.

چالش‌های عملیات اطفاء و وسعت خسارت

مدیریت آتش‌سوزی در منطقه الیت با وجود شرایط دشوار جغرافیایی و شیب‌های بالای ۸۰ درجه با هماهنگی کامل دستگاه‌ها انجام شد. افلاطونی با اشاره به تجربه ۲۷ ساله خود در این حوزه، اظهار داشت که معیار موفقیت در مدیریت حریق، کنترل آتش در کمترین زمان، کمترین خسارت و کمترین تلفات است. شرایط پوشش جنگلی انباشته از لاش‌برگ با رطوبت زیر ۳۰ درصد، کنترل حریق در چنین وضعیتی را بسیار پیچیده کرده بود.

موانع جغرافیایی و عملیاتی

• صعب‌العبور بودن: شرایط جغرافیایی بسیار سخت و شیب‌ها بالای ۸۰ درجه بود.
• محدودیت ماشین‌آلات: ماشین‌آلات امکان ورود به منطقه را نداشتند.
• فرود بالگرد: فرود بالگردها با چندین کیلومتر فاصله از محل آتش‌سوزی انجام می‌شد.
• نیروی متخصص: تنها نیروهای متخصص کوهنورد اجازه ورود به منطقه را داشتند و انتقال نیرو و تجهیزات با امکانات هلی‌برد صورت گرفت.

رئیس سازمان منابع طبیعی تأکید کرد که با وجود شرایط سخت منطقه، پیگیری مستمر رئیس جمهوری، معاون رئیس جمهوری و وزیر جهاد کشاورزی و همچنین حضور نیروهای استانداری، مدیریت بحران، نیروهای محلی و جنگلبانان باعث شد عملیات اطفا با روند مطلوب پیش برود.

مساحت سوخته شده کمتر از ۱۰ هکتار

بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، وسعت سوخته‌شده در این حادثه کمتر از ۱۰ هکتار است و ارزیابی نهایی پس از اطفای کامل انجام خواهد شد.

ضرورت تغییر نگاه مدیریتی و تقویت ساختار

معاون وزیر جهاد کشاورزی با تأکید بر اینکه ارزش زیستی منابع طبیعی در تصمیم‌گیری‌های کشور جایگاه واقعی نیافته است، اظهار داشت: در بسیاری از پروژه‌ها مانند راه‌آهن یا فعالیت‌های معدنی، ارزش حیات جنگل‌ها با محاسبات اقتصادی سنجیده می‌شود، در حالی که «هر درخت به اندازه یک زندگی ارزش دارد» و چنین رویکردی پذیرفتنی نیست.

وی افزود: موضوع ارزش‌گذاری زیستی نخستین‌بار در بند (ب) ماده ۱۲ قانون افزایش بهره‌وری مطرح شده، اما اجرای آن بسیار ضعیف بوده و نیازمند بازنگری و توسعه جدی است.

توقف روند تضعیف ساختار سازمان

افلاطونی همچنین به سابقه تنزل جایگاه سازمان منابع طبیعی اشاره کرد و خبر داد که خوشبختانه با دستور رئیس‌جمهوری و پیگیری‌های مستمر، روند تضعیف ساختار متوقف و جایگاه سازمان تثبیت شده است.

وی در پایان تأکید کرد: با توجه به اینکه ۸۳ درصد مساحت ایران را اراضی ملی تشکیل می‌دهد و امکانات فعلی برای مدیریت این گستره کافی نیست، با تغییر اقلیم و افزایش خشکسالی، تقویت نیروی انسانی، تجهیزات و اعتبارات باید در اولویت قرار گیرد.