هشدار متخصص داروسازی درباره مصرف آنتی بیوتیک برای سرماخوردگی؛ مقاومت میکروبی عامل مرگ میلیون ها نفر

سرماخوردگی؛ عفونتی عمدتاً ویروسی

عامل اصلی بروز بیماری سرماخوردگی، ویروس ها هستند. علائمی نظیر تب، آبریزش و گرفتگی بینی، خارش در بینی، چشم و دستگاه تنفسی، گلودرد و سرفه از جمله نشانه های این بیماری است. لازم به ذکر است که تنها درصد کمی از عفونت های دستگاه تنفسی منشأ باکتریایی دارند.

آنتی بیوتیک های رایج مانند آموکسی سیلین، پنی سیلین و آزیترومایسین صرفاً بر باکتری ها مؤثرند و هیچ نقشی در درمان عفونت های ویروسی ایفا نمی کنند. مصرف بی رویه این داروها نه تنها به بهبود بیماری کمکی نمی کند، بلکه می تواند عوارض جانبی متعددی را در پی داشته باشد.

عوارض جانبی مصرف غیرمنطقی داروها

• مشکلات گوارشی
• واکنش های آلرژیک
• تغییر فلور طبیعی میکروبی بدن
• تداخلات دارویی

همچنین، کودکان و سالمندان نسبت به عوارض ناشی از مصرف خودسرانه داروها حساس تر هستند و استفاده نادرست از آنتی بیوتیک ها در این گروه های آسیب پذیر می تواند منجر به بروز عوارض جانبی جدی مانند واکنش های حساسیتی شدید شود.

مقاومت میکروبی؛ تهدیدی جهانی و مرگبار

استفاده بی رویه از آنتی بیوتیک ها، عامل اصلی بروز پدیده ای جهانی به نام مقاومت میکروبی است. این پدیده درمان بسیاری از عفونت ها را دشوار و پرهزینه کرده و به عنوان یک عامل جدی تهدیدکننده سلامت عمومی جامعه در نظر گرفته می شود.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، مقاومت باکتریایی در سال ۲۰۱۹ به طور مستقیم مسئول ۱.۲۷ میلیون مرگ و به طور غیرمستقیم در مرگ ۴.۹۵ میلیون نفر دخیل بوده است. پیش بینی می شود میزان مرگ و میر ناشی از بحران مقاومت میکروبی در دنیا رو به افزایش باشد.

اگر این روند ادامه یابد، عفونت های ساده ای که پیش تر به راحتی درمان می شدند، در آینده نزدیک به تهدیدی مرگبار تبدیل خواهند شد. یکی از موثرترین راهکارهای بهبود و کنترل این وضعیت، کاهش مصرف بی رویه و عدم استفاده خودسرانه از داروهای آنتی بیوتیکی است.

باور غلط و توصیه‌های درمانی

بسیاری از مردم به اشتباه تصور می کنند که تب و گلودرد ناشی از سرماخوردگی نیاز به آنتی بیوتیک دارد و این داروها علائم را سریع تر برطرف می کنند. در حالی که این علائم اغلب ناشی از عفونت های ویروسی هستند و مصرف آنتی بیوتیک تأثیری در بهبود آن ها ندارد.

توصیه می شود کنترل علائم بیمار با استفاده از داروهای رایج در دسترس مانند استامینوفن و فرآورده های ضدسرماخوردگی، صرفاً بر اساس راهنمایی پزشک و داروساز انجام شود.

چه زمانی مصرف آنتی بیوتیک ضروری است؟

مصرف آنتی بیوتیک در درمان بیماری های باکتریال بسیار مهم است، اما تنها زمانی توصیه می شود که پزشک معالج تشخیص عفونت باکتریایی را داده و دارو را تجویز کرده باشد. مراجعه به پزشک در موارد زیر ضروری است:

• بروز علائم شدید
• عدم بهبود علائم بیماری
• وجود بیماری های زمینه ای مانند دیابت، بیماری قلبی، تنفسی، کلیوی و کبدی، سرطان و ضعف سیستم ایمنی

نقش حیاتی داروسازان در سلامت عمومی

نقش داروسازان در خط مقدم آموزش و اطلاع رسانی عمومی حائز اهمیت است. نظارت دقیق بر تجویز و تحویل داروها یکی از مؤثرترین ابزارهای کنترل مصرف غیرمنطقی آنتی بیوتیک و مقابله با مقاومت میکروبی است.

مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها در سرماخوردگی نه تنها فایده درمانی ندارد، بلکه سلامت فردی و اجتماعی را تهدید می کند. راهکار اصلی مقابله با این بحران جهانی، افزایش آگاهی عمومی، تجویز مسئولانه پزشکان و نظارت دقیق داروسازان است.