موافقت نهایی با توسعه ۱۰۰۰ هکتاری شهرک‌های صنعتی مازندران؛ چالش فاضلاب و زمین

اولویت‌های توسعه صنعتی و چالش تغییر کاربری اراضی

استان مازندران، با اقلیم منحصر به فرد و تمرکز بر حفاظت محیط زیست و فعالیت‌های کشاورزی، با چالش‌های پیچیده‌ای در زمینه توسعه صنعتی و استقرار واحدهای تولیدی در شهرک‌های صنعتی مواجه است. «علیرضا یوسف‌نژاد»، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی مازندران، در جریان بازدید خبرنگاران از شهرک صنعتی جویبار، بر لزوم بهره‌وری حداکثری از واحدهای صنعتی فعال در استان تأکید کرد و از انجام مراحل صدور سند مالکیت برای این واحدها خبر داد.

وی با اشاره به قوانین موجود، خاطرنشان کرد که استقرار واحدهای صنعتی در خارج از محدوده شهرک‌های صنعتی مازندران ممنوع است، مگر در شرایط خاص کمبود زمین. همچنین، قانون ممنوعیت تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی شالیزاری در استان، محدودیت‌های جدی برای توسعه صنعتی ایجاد کرده است.

توسعه ۱۰۰۰ هکتاری در آستانه اجرا

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی مازندران اظهار داشت که توسعه یک هزار هکتاری شهرک‌های صنعتی استان، منوط به موافقت نهایی با تغییر کاربری زمین‌های اطراف شهرک‌ها است. طبق آخرین پیگیری‌ها، با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان امور زمین کشور، موافقت با تغییر کاربری این زمین‌ها به مرحله نهایی رسیده است.

بر اساس قانون توسعه شهرک‌های صنعتی، همه واحدهای مستقر در شهرک‌های صنعتی باید فعال باشند؛ موضوعی که مازندران را با چالش مواجه کرده است. کمبود زمین باعث شده است تا تولیدکنندگان واقعی برای توسعه، مجبور به خرید جواز زمین یا واحدهای صنعتی راکد از دلالان شوند.

بررسی بحران فاضلاب در شهرک صنعتی جویبار

شهرک صنعتی ۹۰ هکتاری جویبار با ۲۶۷ واحد تولیدی که ۱۲۰ واحد آن فعال است، یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی مازندران محسوب می‌شود که عمده محصولات آن صادراتی است. با وجود برخورداری از حدود ۹ کیلومتر شبکه جمع‌آوری فاضلاب و تصفیه‌خانه با ظرفیت ۸۰۰ هزار متر مکعب، این شهرک با مشکل جدی آب‌های سطحی و دفع فاضلاب مواجه است.

«محمد آقاجانی‌نژاد»، مدیر ایمنی، بهداشت و محیط زیست شرکت شهرک‌های صنعتی مازندران، در این بازدید به وجود ۱۵ تصفیه‌خانه فاضلاب مرکزی در شهرک‌های صنعتی استان اشاره کرد و توضیح داد که شهرک جویبار بیش از سایر نقاط با مشکلات فاضلاب دست و پنجه نرم می‌کند. این مشکل ناشی از تولید فاضلاب صنعتی بیش از حد نرمال توسط برخی واحدهای آب‌بر و همچنین مسدود شدن خروجی فاضلاب منتهی به زمین‌های کشاورزی است که در زمان بارندگی منجر به آب‌گرفتگی معابر و واحدهای صنعتی می‌شود.

برخورد با متخلفان و لزوم همکاری دستگاه‌ها

آقاجانی‌نژاد تأکید کرد که شرکت شهرک‌های صنعتی وظایف قراردادی خود در خصوص دفع فاضلاب را انجام داده، اما همکاری‌های اجرایی حوزه‌های محیط زیست و جهاد کشاورزی در این زمینه کمرنگ است. وی افزود که چهار واحد متخلف که فاضلاب بیش از اندازه تولید و در شبکه رهاسازی نمی‌کردند، به محیط زیست معرفی شده‌اند و اکنون به دستور دادگاه باید تعطیل شوند. متأسفانه این واحدها به بهانه‌هایی نظیر تعطیلی و بیماری کارگران، همچنان به تخلف خود ادامه می‌دهند.

• شرکت شهرک‌های صنعتی جویبار علاوه بر اجرای شبکه و تصفیه‌خانه، لایروبی کانال‌ها را نیز انجام می‌دهد.
• خروجی آب تصفیه‌شده فاضلاب برای مصارف زیست‌محیطی واحدهای آب‌بر استفاده می‌شود و بازچرخانی آب در این شهرک عملیاتی شده است.
• فاضلاب تصفیه‌شده شهرک صنعتی جویبار برای واحد تولیدی «شیرین پلاست» مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به گفته این مسئول، برای حل مشکل آب‌گرفتگی ناشی از مسدود بودن زهکش‌های خروجی، لازم است که جهاد کشاورزی و شرکت آب منطقه‌ای مازندران برای اجرای زهکشی در پایین دست شهرک وارد عمل شوند.

مشکلات تولیدکنندگان صادرات‌محور

در ادامه این بازدید، صاحبان سه واحد تولیدی صنعتی صادرات‌محور شهرک صنعتی جویبار، مهم‌ترین موانع پیش روی تولید را مطرح کردند:

• تأمین مواد اولیه: نوسانات قیمت ارز و مشکلات تعهدات ارزی.
• مالی و سرمایه: کمبود سرمایه در گردش.
• نیروی انسانی: کمبود کارگران ماهر و فارغ‌التحصیلان مرتبط.
• قوانین و مقررات: بخشنامه‌های متعدد و مقررات قانونی دست‌وپاگیر.

تولیدکنندگان ضمن تأکید بر پایبندی خود به تولید در هر شرایطی، از مسئولان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستند تا ضمن حمایت‌های قانونی، از صدور دستورالعمل‌های غیر اجرایی پرهیز کرده و مقررات قانونی دست‌وپاگیر واحدهای تولیدی و صنعتی صادراتی را اصلاح و بهسازی کنند.

نگاهی به جایگاه صنعت در اقتصاد مازندران

مازندران با ۲۲ شهرستان، ۳۹ شهرک و ناحیه صنعتی دارد که میانگین وسعت هر شهرک ۵۰ هکتار است. صنعت در این استان جایگاه ویژه‌ای داشته و ۱۵ درصد از تولید ناخالص استان از این بخش حاصل می‌شود. دستکم سه هزار واحد صنعتی در استان فعال هستند که برای ۸۰ هزار نفر اشتغال‌زایی مستقیم ایجاد کرده‌اند.

بسیاری از این صنایع کوچک، متوسط و بزرگ، از نظر دانش فنی و ظرفیت‌های تولید، نه تنها در ایران بلکه در منطقه خاورمیانه نیز کم‌نظیر تلقی می‌شوند و نقش مهمی در تولید کشور ایفا می‌کنند.