بدهی یک‌ماهه یارانه کتاب‌فروشان و افزایش ۷۵ هزار تومانی هزینه پُست در «بازار کتاب»

افزایش هزینه پُست و تاخیر در پرداخت یارانه؛ چالش‌های جدید سامانه «بازار کتاب»

همزمان با برگزاری سی‌و‌سومین هفته کتاب و اجرای طرح پاییزه، تغییرات ناگهانی در نحوه پرداخت هزینه‌های پُست و خدمات در سامانه «بازار کتاب» نارضایتی‌هایی را در میان مخاطبان و کتاب‌فروشان ایجاد کرده است. در پی این اعتراضات، مظاهر بابایی، معاون کتاب و فرهنگ موسسه خانه کتاب، به تشریح دلایل این تغییرات، از جمله افزایش سرسام‌آور هزینه‌های پُست و تاخیر در پرداخت یارانه‌های دولتی، پرداخته است.

بدهی یارانه سامانه «بازار کتاب» و تعلل معاونت فرهنگی

یکی از مشکلات اصلی مطرح شده، تاخیر بیش از یک ماهه در پرداخت یارانه‌های تخصیص یافته به کتاب‌فروشان از طریق سامانه «بازار کتاب» است. معاون کتاب و فرهنگ موسسه خانه کتاب در این خصوص تاکید کرد که پرداخت این یارانه‌ها منوط به تامین اعتبار از سوی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

زمانی می‌‎توانیم این بدهی را پرداخت کنیم که از طرف وزارت فرهنگ به ما پرداخت شود و بدهی کتاب‌فروشی‌ها در این حوزه باقی مانده است. خانه کتاب یارانه هفته کتاب را تخصیص داد و خریدها انجام شد، اما پرداخت نهایی نیازمند واریز وجه از سوی وزارتخانه است.

او با اشاره به اینکه حوزه بازار کتاب تحت فشار قرار دارد، ابراز امیدواری کرد که با وجود سختی‌ها، این دوران گذرا باشد و ظرف دو یا سه ماه وضعیت کتاب‌فروشی‌ها به حالت عادی بازگردد.

طراحی الگوی مالی جدید

برای رفع مشکلات مالی و کاهش بار از دوش کتاب‌فروشان، خانه کتاب در حال طراحی الگوی جدیدی است. هدف این الگو این است که:

• درآمد حاصل از فروش مستقیماً به حساب کتاب‌فروش واریز شود.
• پول فروش وارد چرخه مالی خانه کتاب نشود تا کتاب‌فروش بتواند مدیریت مالی انجام دهد.
• یارانه خرید کتاب، در صورت تخصیص، ابتدا به حساب کتاب‌فروش واریز شود.

افزایش سهم خریدار و ابهامات هزینه پُست

بر اساس اعلام مدیرعامل خانه کتاب، شرایط ارسال تغییر یافته و ۵۰ درصد هزینه پُست توسط خانه کتاب و ۵۰ درصد دیگر توسط خریدار پرداخت می‌شود. این تصمیم به دلیل افزایش شدید هزینه‌های پُست گرفته شده است؛ برای مثال، هزینه ارسال بسته‌های کمتر از یک کیلوگرم از ۲۷ هزار تومان به ۷۵ هزار تومان رسیده است.

با این حال، برخی کتاب‌فروشان ادعا کرده‌اند که رقم دریافتی برای پُست بیش از ۵۰ درصد هزینه ارسال است و مبلغ ۷۵ هزار تومان برای هر کیلو، بالاتر از میانگین نرخ شرکت‌های خصوصی است. مظاهر بابایی در پاسخ به این ابهامات، ضمن پذیرش اشکالات (Bug) در زیرساخت‌های سامانه، توضیح داد که مبنای خانه کتاب همان تقسیم ۵۰-۵۰ است.

دلایل افزایش نرخ ارسال

بابایی تاکید کرد که شرکت پُست امسال شاخص‌های دیگری را به وزن بسته اضافه کرده است که بر هزینه ارسال تأثیر می‌گذارند:

• حجم بسته
• مسافت
• نوع بسته‌بندی

وی افزود که این عوامل باعث افزایش مبلغ ارسال بسته‌ها شده‌اند و برنامه خانه کتاب، انجام اقداماتی برای کاهش هزینه‌های ارسال، به ویژه در استان تهران، است.

ماهیت سامانه و آمار مشارکت

معاون خانه کتاب تصریح کرد که سامانه «بازار کتاب» دولتی نیست، بلکه سامانه‌ای برای ارائه خدمات یارانه‌ای دولتی است. به دلیل کاهش شدید اعتبارات نگهداری و پشتیبانی، اتخاذ رویکردهای انقباضی برای تداوم خدمات ضروری است.

مقایسه فروش حضوری و مجازی

در طرح پاییزه هفته کتاب، آمار مشارکت و فروش به شرح زیر بود:

این آمار نشان می‌دهد که اقبال خرید حضوری برای کتاب‌فروشی‌ها بیش از خرید مجازی است و خانه کتاب تلاش دارد تا امکان تخفیف ۱۵ تا ۲۰ درصدی مستمر را از طریق یارانه برای کتاب‌فروشان فراهم کند.

پاسخگویی به انتقادات

در پایان، بابایی درباره پاسخگویی به تیکت‌های سامانه اظهار داشت که به تمام تیکت‌ها پاسخ داده می‌شود، اما در مواردی که سوالات تکراری مطرح می‌شوند، ممکن است پاسخی ارائه نشود. وی نقد و انتقادهای منصفانه و درست را کمک‌کننده به ارتقای سامانه دانست.