جزئیات دستورالعمل جدید معاملات آنلاین طلا؛ آبشده ممنوع و نظارت سخت‌تر

جزئیات مصوبه دولت برای ساماندهی معاملات آنلاین طلا

به گفته سهراب اشرفی، فعال بازار طلا و حوزه فروش آنلاین، ضوابط جدید تغییر ماهوی در روال معاملات برخط ایجاد نکرده و بسیاری از مفاد آن همان چارچوب‌هایی است که پیش‌تر برای پلتفرم‌های فعال در سندباکس تعریف شده بود. با این حال، فرآیند انجام معامله دقیق‌تر و نظارت منسجم‌تر شده است.

سازوکار جدید معاملات و تنها تفاوت مهم

روال معاملات برخط همچنان بر اساس مدل مثلثی «بانک – ناظر – پلتفرم» اجرا می‌شود. در این فرآیند، درخواست مشتری ابتدا به نهاد ناظر ارسال می‌شود تا موجودی بررسی شود و در صورت تأیید، کد انجام معامله برای فروشنده صادر گردد.

اشرفی تأکید کرد: «روال معاملات برخط طلا همان روال گذشته است و تغییر خاصی در ضوابط جدید دیده نمی‌شود. تنها برای لحظه انجام معامله فرآیند دقیق‌تری تعریف شده است.»

الزام جدید در تحویل طلا: ممنوعیت طلای آبشده

تنها تفاوت مهم و ساختاری در مرحله تحویل کالا اعمال شده است. طبق دستورالعمل جدید، طلا دیگر به صورت آبشده (طلای ذوب‌شده بدون استاندارد مشخص) قابل واگذاری نیست و باید الزامات زیر رعایت شود:

• تحویل به‌صورت شمش با عیار ۷۵۰ الزامی است.
• شمش تحویلی باید دارای کد استاندارد، کد تولید و رهگیری باشد.
• دلیل این سخت‌گیری، نداشتن وزن و عیار مشخص در طلای آبشده عنوان شده است.

الزامات اجرایی و فرصت دو ماهه پلتفرم‌ها

بر اساس مصوبه دولت و دستورالعمل اداره کسب و کارهای اینترنتی، پلتفرم‌های فعال در این حوزه دو ماه فرصت دارند تا خود را با ضوابط جدید تطبیق دهند. این دوره دو ماهه به محض تصویب دستورالعمل اجرایی در اداره مربوطه آغاز خواهد شد. همچنین، پلتفرم‌های جدید نیز موظفند درخواست ورود به بازار را از طریق درگاه ملی مجوزها ثبت کنند.

نظارت لحظه‌ای برای جلوگیری از خالی‌فروشی

یکی از اهداف اصلی این سخت‌گیری‌ها، جلوگیری از پدیده خالی‌فروشی (فروش بدون موجودی) است. در فرآیند جدید، نهاد ناظر در لحظه انجام خرید آنلاین، از کسری موجودی پلتفرم مطلع می‌شود. در صورت تمام شدن موجودی، پلتفرم اجازه فروش نخواهد داشت و باید ابتدا موجودی خود را تکمیل کند. این فعال بازار طلا معتقد است که چنین سازوکاری باید از ابتدا وجود می‌داشت.

تحلیل اشتباه درباره رکود بازار طلا؛ پلتفرم‌ها عامل نیستند

برخی تحلیل‌ها در ماه‌های اخیر، رکود بازار طلا را به فعالیت پلتفرم‌های آنلاین نسبت داده‌اند، اما سهراب اشرفی این ادعا را کاملاً اشتباه می‌داند. او تأکید دارد که حجم معاملات این پلتفرم‌ها حتی به یک درصد کل بازار طلا هم نمی‌رسد و در مقیاس کلان، عملاً دیده نمی‌شوند.

مقایسه تأثیر پلتفرم‌ها با صندوق‌های بورسی طلا

اشرفی بر این باور است که اگر قرار است علت رکود در بازار طلا جست‌وجو شود، باید به سراغ نهادهای بزرگ‌تر رفت. او صندوق‌های طلا و ابزارهای مالی موجود در بورس را عامل اصلی تأثیر ساختاری بر بازار می‌داند؛ چرا که آنها حجم اصلی معاملات را در اختیار دارند.

بازار هدف متفاوت؛ پلتفرم‌ها رقیب طلافروشان سنتی نیستند

علاوه بر حجم ناچیز معاملات، مشتریان پلتفرم‌های آنلاین با مشتریان طلافروشان سنتی تفاوت اساسی دارند. مشتریان پلتفرم‌ها اغلب خریداران خرد هستند که مبالغی در حد ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان طلا می‌خرند. در مقابل، مشتریان طلافروشی‌های سنتی در کمترین حالت خریدی حدود ۵۰ میلیون تومان انجام می‌دهند. به همین دلیل، پلتفرم‌ها نه‌تنها رقیب صنف طلا محسوب نمی‌شوند، بلکه هیچ عمقی نیز در بازار سنتی ایجاد نمی‌کنند.