آغاز توزیع کالابرگ الکترونیک برای سه دهک کم‌درآمد؛ تثبیت قیمت ۱۵ قلم کالا در برابر تورم

آغاز اجرای طرح برای سه دهک کم‌درآمد

طرح جنجالی و حیاتی کالابرگ الکترونیک، با هدف حمایت از اقشار کم‌درآمد در برابر تورم فزاینده و تضمین دسترسی به کالاهای اساسی، قرار است از هفته آینده برای سه دهک اول جامعه به اجرا درآید. شاهرخ رامین، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، ضمن توصیف این طرح به عنوان «واجب، لازم و استراتژیک»، اعلام کرد که مانعی برای اجرای آن برای حداقل سه دهک اول جامعه وجود ندارد.

آقای رامین درباره زمان اجرای طرح گفت: «به ما قول داده‌اند که برای سه دهک اول، از هفته آینده عملی شود و برای دهک‌های بعدی به‌محض اینکه منابع تامین شود.»

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که پس از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل و تشدید فشار اقتصادی و تورم، مقامات در تلاشند تا هر چه سریع‌تر، طرحی حمایتی را اجرایی کنند. با این حال، مقام‌های دولتی مسئول اجرای طرح هنوز زمان دقیق را به طور رسمی اعلام نکرده‌اند.

سازوکار جدید کالابرگ؛ تثبیت قیمت در برابر تورم

در شیوه جدید اجرای طرح کالابرگ الکترونیک، یک سازوکار ویژه برای مقابله با تأثیرات تورم بر قدرت خرید مردم پیش‌بینی شده است. قرار است قیمت کالا در طول سال ثابت نگه داشته شود و افزایش قیمت ناشی از تورم توسط دولت جبران گردد.

آقای رامین در تشریح این سازوکار توضیح داد: «قرار بر این است که به موازات تورم، قیمت ۱۱ قلم مواد غذایی که در سبد مورد پیشنهاد انستیتو تغذیه ایران بوده، هر چقدر افزایش قیمت در اثر تورم وجود داشته باشد، وزارت رفاه آن را بر روی کالابرگ جبران کند، به صورتی که مردم برای تأمین این اقلام مشکلی احساس نکنند.» به این ترتیب، میزان کالابرگ افراد متناسب با گرانی قیمت‌ها افزایش می‌یابد تا دسترسی به کالاهای اساسی ثابت بماند.

گسترش سبد کالایی از ۱۱ به ۱۵ قلم

در طرح جدید، فهرست اقلام مشمول کالابرگ الکترونیک گسترش یافته و چند قلم کالای جدید به ۱۱ قلم قبلی اضافه خواهد شد. هدف از این توسعه، «ثابت ماندن قیمت برای جمعیت هدف» و بهبود سبد غذایی آن‌ها عنوان شده است.

بر اساس گزارش‌ها، با اضافه شدن اقلام جدید، فهرست اجناس کالابرگ الکترونیک به ۱۵ قلم افزایش می‌یابد. فهرست اقلام اساسی پیشین و جدید به شرح زیر است:

• اقلام قبلی (۱۱ قلم): شیر، پنیر، ماست، تخم‌مرغ، گوشت قرمز، گوشت سفید، ماکارونی، برنج، قند، شکر، حبوبات و روغن مایع.
• اقلام جدید (۴ قلم): گوشت بوقلمون، گوشت بلدرچین، ماهی و میگو.

حمایت مقامات و سابقه طرح

این طرح جدید با حمایت مقامات ارشد کشور همراه است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، ضمن تشکر از دولت برای فراهم کردن زمینه‌های اجرای قانون اعطای کالابرگ الکترونیک، بر اجرای زودهنگام آن تأکید کرده بود. همچنین، آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، شهریور ماه امسال کالابرگ را از «راه‌های مهم برای تامین ۱۰ قلم کالای اساسی» دانسته بود.

اجرای طرح کالابرگ الکترونیک برای طبقات کم‌درآمد سابقه کوتاهی دارد؛ این طرح برای کمتر از یک سال (خرداد ۱۴۰۲ تا اردیبهشت ۱۴۰۳) در اواخر دولت قبلی اجرا و با آغاز به کار دولت جدید متوقف شده بود. تامین مالی این طرح از جمله چالش‌های اصلی دولت عنوان شده است و نگرانی‌هایی مبنی بر دامن زدن اجرای آن به کسری بودجه و افزایش تورم وجود داشته است.

در طرح جدید، علاوه بر وزارت تعاون به عنوان مجری پیشین، وزارتخانه‌های دیگری از جمله جهاد و کشاورزی نیز مشارکت خواهند داشت.

یادآوری کوپن در تاریخ معاصر ایران

مفهوم توزیع یارانه‌ای کالاها برای شهروندان ایران بیگانه نیست. در دوران جنگ هشت ساله ایران و عراق، کالاهایی نظیر بنزین، برنج، روغن، قند و شکر از طریق سیستم کوپن توزیع می‌شد. دولت وقت معتقد بود که این سیستم حداقل معیشت را برای عموم مردم تامین می‌کند، اما منتقدان همواره بر این باور بودند که سیستم کوپنی باعث ترویج بازار سیاه و مصرف نامتوازن می‌شود. طرح کالابرگ الکترونیک دست‌کم از سال ۱۳۹۷ مطرح بوده است، اما جز مدتی کوتاه به اجرا درنیامده است.