بررسی جهانی ساعات کاری در سال ۲۰۲۵؛ ایران چقدر کار می‌کند؟

کار به عنوان بخش اصلی و عمده زندگی انسان، نقش حیاتی در تعیین کیفیت زندگی و ساختار جوامع ایفا می‌کند. بررسی دقیق میزان زمانی که افراد صرف کار می‌کنند، نه تنها پیشرفت‌های تاریخی در رفاه بشر را نشان می‌دهد، بلکه نابرابری‌های عمیق جهانی در حوزه اشتغال را نیز آشکار می‌سازد.

تکامل ساعات کاری در طول زمان

تکامل ساعات کاری در طول یک قرن و نیم گذشته، نمودار روشنی از پیشرفت بشر است. در حالی که در ۱۵۰ سال گذشته به طور قابل توجهی از حجم کار کاسته شده، اما این روند همچنان ادامه دارد و برنامه‌های سنتی کار را به چالش می‌کشد.

• اوایل دهه ۱۹۰۰: هفته‌های ۶۰ تا ۷۰ ساعته امری عادی بود.
• اواسط دهه ۱۹۰۰: هفته کاری ۴۰ ساعته در سراسر ایالات متحده و اروپا تثبیت شد.
• دهه ۲۰۰۰: جهانی شدن و فناوری، پدیده «ساعات کاری غیررسمی» را افزایش داد.
• دهه ۲۰۲۰: دورکاری، تیم‌های ناهمزمان و آزمایش‌های ۴ روز در هفته، برنامه‌های سنتی را به چالش کشیدند.

امروزه، در سال ۲۰۲۵، جهان در تلاش برای ایجاد تعادل بین حفظ بهره‌وری و تأمین رفاه کارکنان قرار دارد.

وضعیت جهانی ساعات کار در سال ۲۰۲۵

میانگین جهانی ساعات کار در هفته، بسته به منطقه، حدود ۳۶ تا ۴۲ ساعت است. با این حال، تفاوت‌های فاحشی در نحوه اندازه‌گیری این ساعات وجود دارد؛ برخی کشورها ساعات قراردادی را معیار قرار می‌دهند، در حالی که برخی دیگر ساعات واقعی کار (شامل رفت و آمد، کشیک، ایمیل‌های پیگیری و وظایف کوچک اداری) را محاسبه می‌کنند.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که ساعات کاری بر عواملی چون بهره‌وری، فرسودگی شغلی، هزینه‌های عملیاتی و توانایی جذب استعدادهای برتر تأثیر مستقیم می‌گذارد.

ساعات کاری سالانه

اکثر کشورها بین ۱۶۰۰ تا ۲۱۰۰ ساعت در سال کار می‌کنند. کشورهایی مانند دانمارک، هلند و آلمان (OECD) با حدود ۱۳۵۰ تا ۱۵۰۰ ساعت در سال، کمترین ساعات کاری را دارند، در حالی که مکزیک، کره جنوبی (در برخی صنایع) و بخش‌هایی از آسیا و آمریکای لاتین ساعات کاری طولانی‌تری را تجربه می‌کنند.

ساعات کاری بر اساس منطقه: مروری بر سال ۲۰۲۵

سخت‌کوش‌ترین کشور‌های جهان در سال ۲۰۲۵

میانگین ساعات کار جهانی حدود ۳۸.۷ ساعت در هفته است، اما شکاف بین سخت‌کوش‌ترین و سبک‌کوش‌ترین کشورها نزدیک به ۳۰ ساعت است. داده‌های «مرور جمعیت جهان» نشان می‌دهد که بوتان با میانگین ۵۴.۵ ساعت کار در هفته، سخت‌کوش‌ترین کشور جهان در سال ۲۰۲۵ است.

از دیگر کشورهای با ساعات کاری طولانی می‌توان به امارات متحده عربی (۴۸.۴ ساعت)، پاکستان (۴۷.۵ ساعت) و هند (۴۵.۸ ساعت) اشاره کرد. ساعات کاری طولانی در این مناطق اغلب ناشی از صنایع کاربر، مشاغل پاره وقت کمتر و شبکه‌های تأمین اجتماعی کوچک‌تر است.

در مقابل، کشورهای اروپای غربی و شمالی برخی از کوتاه‌ترین هفته‌های کاری را دارند: هلند (۲۶.۸ ساعت)، نروژ (۲۷.۱ ساعت) و دانمارک (۲۸.۸ ساعت).

ساعات کاری بر اساس صنعت و نوع شغل

ساعات کاری به شدت بر اساس حرفه متفاوت است:

• کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری: با ۴۱.۲ ساعت، طولانی‌ترین هفته کاری را در سال ۲۰۲۴ ثبت کردند.
• آموزش: با ۳۱.۹ ساعت، جزو کوتاه‌ترین هفته‌های کاری بود.
• بهداشت و درمان: بسیاری از نقش‌های خط مقدم بیش از ۵۰ ساعت در هفته طول می‌کشد.
• کارکنان فناوری و دانش: اغلب با «اضافه‌کاری نامرئی» مواجه هستند؛ کار واقعی تا آخر شب ادامه پیدا می‌کند و ثبت نمی‌شود.
• کارگران گیگ و پلتفرم: ساعات کاری پراکنده است و بسیاری از آنها چندین شغل را همزمان انجام می‌دهند.

ساعات طولانی‌تر، بهره‌وری بیشتر؟

برخلاف تصور رایج، ساعات کاری طولانی‌تر لزوماً منجر به بهره‌وری ساعتی بالاتر نمی‌شود. این یکی از اشتباه‌ترین روابط در کسب و کار است.

«پس از مشاهده صدها تیم، متوجه افت شدید کیفیت تصمیم‌گیری افراد شده‌ام، زمانی که به طور مداوم از ۴۸ تا ۵۰ ساعت در هفته عبور می‌کنند. خستگی سریع‌تر از آنچه مدیران تصور می‌کنند، تشدید می‌شود.»

کشورهایی با ساعات کاری کوتاه‌تر مانند دانمارک، اغلب بهره‌وری ساعتی بالاتری نسبت به کشورهایی با ساعات طولانی‌تر مانند مکزیک دارند. نتایج بهتر، محصول سیستم‌های هوشمندتر هستند، نه ساعات کاری بیشتر.

ساعات قانونی در مقابل زمان واقعی کار

بیشتر مناطق دارای سقف قانونی برای ساعات کار هستند (مانند اتحادیه اروپا: حداکثر ۴۸ ساعت؛ چین: ۴۴ ساعت؛ هند: ۴۸ ساعت)، اما ساعات واقعی اغلب به دلیل فرهنگ، حجم کار یا اجرای ضعیف قوانین متفاوت است. به عنوان مثال، در اتحادیه اروپا، افراد خوداشتغال به طور متوسط ۴۶.۷ ساعت در هفته کار می‌کنند، در حالی که کارمندان به طور متوسط ۳۶.۶ ساعت کار می‌کنند؛ شکافی بیش از ۱۰ ساعت در هفته.

روند‌های نوظهور ساعات کاری در سال ۲۰۲۵

آینده کار به سمت انعطاف‌پذیری بیشتر و برنامه‌های غیرخطی حرکت می‌کند:

1. افزایش کار انعطاف‌پذیر و پاره وقت: انتخاب برنامه‌های کاری ۸۰ درصدی یا پاره وقت توسط کارمندان.
2. آزمایش‌های هفته کاری ۴ روزه: شرکت‌های زیادی بهره‌وری برابر یا بهتری را در هفته‌های کاری کوتاه‌تر گزارش می‌دهند.
3. تغییر شکل مرزها: با مدل‌های دورکاری و ترکیبی، ساعات کار دیگر خطی نیستند.
4. هوش مصنوعی و اتوماسیون: پتانسیل کاهش ساعات کاری برای برخی وظایف و در عین حال افزایش انتظارات در کارهای دانش‌محور.

تجربه نشان داده است: تیم‌هایی که بر برنامه‌های خود کنترل دارند، همواره از تیم‌هایی که ساعات کاری تجویزی و سفت و سختی دارند، عملکرد بهتری دارند.

پیگیری و بهینه‌سازی اخلاقی ساعات کاری

شرکت‌ها باید به دنبال شفافیت باشند، نه نظارت. پیگیری اخلاقی ساعات کاری باید با هدف بهبود عدالت، توزیع حجم کار و رفاه انجام شود، نه مدیریت جزئی.

ابزارهای اخلاقی برای پیگیری شامل ردیابی زمان شفاف، برگه‌های زمانی خودکار و تجزیه و تحلیل بهره‌وری است.