پژوهش کمبریج: مغز انسان تا ۳۲ سالگی نوجوان باقی می‌ماند

مغز انسان تا ۳۲ سالگی نوجوان باقی می‌ماند: کشف ۵ مرحله رشد مغز

دانشمندان دانشگاه کمبریج با انجام یک مطالعه گسترده و بی‌سابقه، باور رایج درباره زمان بلوغ نهایی مغز انسان را به چالش کشیده‌اند. بر اساس یافته‌های جدید، مغز ما نه در پایان نوجوانی (۱۸ یا ۱۹ سالگی)، بلکه تا اوایل دهه سوم زندگی همچنان در حال تغییر و تکامل است و تازه در حدود ۳۲ سالگی وارد فاز پایدار بزرگسالی می‌شود.

این پژوهش که با اسکن مغزی ۴۰۰۰ نفر از نوزادان تا افراد ۹۰ ساله انجام شده، نشان می‌دهد که رشد مغز انسان یک مسیر خطی نیست، بلکه شامل پنج دوران متمایز است که هر کدام ویژگی‌های ساختاری و عملکردی خاص خود را دارند.

دوران طولانی نوجوانی: ۹ تا ۳۲ سالگی

تصور عمومی این است که نوجوانی در حدود ۱۸ یا ۱۹ سالگی به پایان می‌رسد، اما این مطالعه نشان می‌دهد که مغز تا حدود ۳۲ سالگی همچنان در فاز «نوجوانی» باقی می‌ماند. این دوران طولانی‌ترین فاز رشد است که در آن مغز مشغول سیم‌کشی مجدد و افزایش بهره‌وری شبکه‌های عصبی است.

این دوره که اوج عملکرد شناختی مغز محسوب می‌شود، همزمان با بیشترین خطر بروز اختلالات سلامت روان است، زیرا مغز در حال تغییرات بنیادین و افزایش کارآمدی است.

پنج مرحله اصلی رشد مغز انسان

دانشمندان مراحل رشد مغز را بر اساس چهار نقطه عطف مهم (در سنین ۹، ۳۲، ۶۶ و ۸۳ سالگی) تقسیم‌بندی کرده‌اند:

• کودکی (تولد تا ۹ سالگی): دورانی که مغز به سرعت رشد کرده و اتصالات اضافی را هرس می‌کند.
• نوجوانی (۹ تا ۳۲ سالگی): طولانی‌ترین فاز رشد که در آن شبکه‌های عصبی کارآمد و سریع می‌شوند. این دوران اوج عملکرد شناختی است.
• بزرگسالی (۳۲ تا ۶۶ سالگی): دوران ثبات که در آن مغز وارد حالتی پایدار می‌شود. سرعت تغییرات کاهش می‌یابد اما بهره‌وری همچنان بالاست.
• پیری زودرس (۶۶ تا ۸۳ سالگی): شروع کاهش اتصالات مغزی است. مغز کم‌کم از حالت یکپارچه خارج و به نواحی مجزا تقسیم می‌شود.
• پیری دیررس (۸۳ سالگی به بعد): مرحله نهایی که تغییرات ساختاری و زوال ماده سفید مغز شدت می‌گیرد.

اهمیت نقطه عطف ۳۲ سالگی

سن ۳۲ سالگی در این چرخه‌ها اهمیت بسزایی دارد، زیرا زمانی است که مغز بالاخره آرام می‌گیرد و وارد فاز ثبات بزرگسالی می‌شود. دکتر «الکسا موزلی»، محقق ارشد این پروژه، در این باره می‌گوید:

«درست است که ما در ۳۲ سالگی مثل نوجوانان رفتار نمی‌کنیم، اما الگوی تغییرات مغزی تا این سن مشابه نوجوانی است.»

اتفاقات مهم زندگی مانند پدرومادر شدن یا تثبیت شغلی که معمولاً در این سنین رخ می‌دهند، احتمالاً با این تغییر ساختاری و ورود مغز به دوران ثبات هماهنگ هستند.

تأثیر ژنتیک و محیط بر تقویم بیولوژیک

محققان تأکید می‌کنند که این سنین صرفاً میانگین هستند. پروفسور «تارا اسپایرز-جونز» از دانشگاه ادینبورگ هشدار می‌دهد که همه افراد دقیقاً در یک سن خاص این تغییرات را تجربه نمی‌کنند. عواملی مانند ژنتیک، سبک زندگی و اتفاقات محیطی می‌توانند این تقویم بیولوژیکی رشد مغز را تغییر دهند.

یافته‌های دقیق این پژوهش در ژورنال معتبر Nature Communications منتشر شده است.