آیکون خبر

خبر کامل

راهکار کارشناسان برای خودکفایی فولاد: فرآوری ذخایر هماتیت و تیتانومگنتیت با فناوری نوین

راهکار کارشناسان برای خودکفایی فولاد: فرآوری ذخایر هماتیت و تیتانومگنتیت با فناوری نوین

در شرایطی که مسئولان دولتی از لزوم واردات برای تأمین مواد اولیه داخلی سخن می‌گویند، آمارها نشان از روند صعودی صادرات کنسانتره سنگ آهن دارد؛ پدیده‌ای که بنگاه‌های معدنی برای تأمین هزینه‌های خود به آن روی آورده‌اند. با این حال، کارشناسان حوزه معدن و فولاد تأکید دارند که واردات سنگ آهن نه تنها به آسانی ممکن نیست، بلکه فاقد توجیه اقتصادی است. در چنین وضعیتی، تمرکز بر فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول داخلی با به‌کارگیری فناوری‌های نوین، به عنوان تنها راهکار خودکفایی صنعت فولاد مطرح می‌شود.

چالش‌های واردات سنگ آهن: محدودیت‌های جهانی و اقتصادی

کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر بازارهای بین‌المللی فولاد، با اشاره به مشکل تأمین مواد اولیه، وضعیت دشوار خرید سنگ آهن از بازارهای جهانی را تشریح کرد. به گفته وی، کشورهای منطقه بخش عمده‌ای از ظرفیت‌های تأمین را با قراردادهای بلندمدت اشغال کرده‌اند:

  • شرکت برزیلی «وله» ۱۲ سال است که در عمان حضور فعال دارد.
  • شرکت‌های برزیلی «آنگلو آمریکن» و «CSN» قراردادهای ۲۰ ساله با شرکت فولاد بحرین منعقد کرده‌اند، که عملاً شانس تأمین سنگ آهن از برزیل را منتفی می‌سازد.

بعد مسافت و موانع لجستیکی

خرید سنگ آهن از استرالیا نیز به دلیل بعد مسافت طولانی و محدودیت‌های لجستیکی غیرممکن است. کشتی‌هایی که از اقیانوس عبور می‌کنند، باید حداقل ظرفیت ۱۵۰ هزار تن و بالاتر داشته باشند، در حالی که بنادر ایران ظرفیت پهلوگیری چنین کشتی‌هایی را ندارند.

موانع سیاسی و جغرافیایی

در قاره آفریقا، کشورهای مختلفی از جمله عربستان سعودی و چین، بخش عمده‌ای از معادن را به ترتیب در شرق و غرب قاره اشغال کرده‌اند. تأمین از شمال غرب آفریقا (منابع مگنتیت) نیز به دلیل عدم ارتباطات سیاسی و اقتصادی با کشورهای دارنده این منابع، امکان‌پذیر نیست.

همچنین، معادن مگنتیت خوب در کشورهای CIS مانند قزاقستان، به دلیل بُعد مسافت بیش از ۶ هزار کیلومتر، جابه‌جایی سنگ آهن به ایران را غیرمقدور می‌سازد. علاوه بر این، هندوستان صادرات سنگ آهن عیار ۵۸ به بالا را محدود کرده و افغانستان نیز اخیراً صادرات سنگ آهن خام را ممنوع کرده است.

ظرفیت‌های مغفول داخلی: هماتیت و تیتانومگنتیت

تحلیلگر بازارهای بین‌المللی فولاد تأکید کرد که به جای اتکا به واردات، باید به فکر احیای معادن داخلی بود. کشور دارای ذخایر عظیم و دست‌نخورده‌ای است که می‌تواند نیاز صنعت فولاد را برطرف سازد:

  • ذخایر هماتیت: بیش از ۲ میلیارد تن ذخیره هماتیت دست‌نخورده در کشور وجود دارد.
  • باطله‌های معادن: در معادن بزرگ دولتی، بالغ بر ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تن باطله معدنی (اکثراً هماتیتی) موجود است که قابل فرآوری هستند.

وی افزود: در شمال شرق آفریقا (مصر) نیز معادن هماتیت وجود دارد، اما با توجه به ذخایر فراوان هماتیت در داخل کشور، ضرورتی برای واردات این نوع سنگ آهن وجود ندارد.

پیشنهاد راهبردی: سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نسل ششم

برای بهره‌برداری از این ذخایر، سرمایه‌گذاری صحیح در فناوری‌های نوین و پیشرفته ضروری است. جعفری‌طهرانی اجرای پروژه‌های فرآوری نسل ششم «تشویه» را پیشنهاد داد:

باید سرمایه‌گذاری صحیح توسط ایمیدرو، شرکت‌های بزرگ دولتی و همچنین بخش خصوصی برای اجرای پروژه‌های جدید فرآوری نسل ششم «تشویه» که تکنولوژی بسیار مدرنی است و نیاز به زغال‌سنگ، کربنات کلیسم و حرارت بالا برای تشویه ندارد، انجام شود. این تکنولوژی دارای راندمان بالا است و در حرارت به مراتب پایین‌تر عملیات تشویه در کوره عمودی (Shaft Furnace) صورت می‌پذیرد.

این فرآیند، هماتیت را به مگنتیت تبدیل کرده و سپس با فرآوری، کنسانتره عیار بالا تولید می‌کند.

استحصال از ذخایر تیتانومگنتیت با فناوری بومی DRTM

یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های مغفول، ذخایر عظیم تیتانومگنتیت کشور است که تاکنون فرآوری نشده و در آمارها لحاظ نمی‌شوند. با یک فناوری نوین و پیشرفته کاملاً بومی‌شده، می‌توان آهن اسفنجی را از ذخایر تیتانیوم‌دار نظیر ایلمنیت و تیتانومگنتیت استحصال کرد.

این فرآیند که مبتنی بر دانش فنی DRTM است، می‌تواند ده‌ها میلیارد تن ذخایر تیتانومگنتیت را (به‌ویژه در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان، خراسان جنوبی، یزد و مرکزی) وارد مدار کانی‌آرایی کرده و پس از پرعیارسازی، به آهن اسفنجی به‌صورت بریکت سرد (CBI) و روتیل صنعتی منجر شود. این پروژه‌ها به خودکفایی و رفع نیاز پروژه‌های بزرگ فولادسازی در منطقه مکران و هرمزگان کمک شایانی خواهد کرد.

ارزش‌افزوده تولید تیتانیوم

نتیجه فرآوری تیتانومگنتیت تنها به تولید فولاد محدود نمی‌شود، بلکه امکان رسیدن به تیتانیوم در انتهای زنجیره نیز وجود دارد. تیتانیوم یک فلز ارزشمند و استراتژیک است که:

محصولقیمت تقریبی (تن)ارزش نسبت به فولاد
فولاد—۱ برابر
تیتانیوم۶۸۰۰ دلار۱۴ برابر

این کارشناس در پایان تأکید کرد که با توجه به محدودیت‌ها و عدم توجیه اقتصادی واردات، تمرکز اصلی باید بر فرآوری از ظرفیت‌های موجود سنگ آهن کشور، اعم از هماتیت و تیتانومگنتیت باشد تا علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به تولید فولادهای پیشرفته و فلزات استراتژیک دست یافت.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗