هشدار جدی متخصصان: تجویز غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک «خیانت پزشکی» است؛ خطر اوج‌گیری آنفولانزا

چالش‌های نظام سلامت و اقتصاد نسخه‌نویسی

خوروش با اشاره به افزایش تجویزهای غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک‌ها، رقابت ناسالم میان پزشکان را یکی از عوامل آسیب‌زا به نظام سلامت دانست و تأکید کرد: «پزشک موظف است بیمار را قانع کند، اما رقابت ناسالم باعث شده اگر یک پزشک ننویسد، دیگری بنویسد.»

وی با تأکید بر عدم تجویز آنتی‌بیوتیک در موارد غیرضروری، این کار را «خیانت در امانت و در سوگند پزشکی» قلمداد کرد.

این متخصص بیماری‌های عفونی با انتقاد از تعرفه‌های فعلی و «اقتصاد نسخه‌نویسی» اظهار داشت: «وقتی پزشک برای گذران زندگی مجبور می‌شود نسخه غیرمنطقی بنویسد، یعنی ساختار مشکل دارد نه فرد.»

فشار عمومی برای تزریق‌های غیرضروری

خوروش همچنین به تزریق‌های غیرضروری و فشار مردم برای دریافت آنتی‌بیوتیک اشاره کرد و افزود: «گاهی پزشک نسخه منطقی می‌نویسد اما مردم آن را مسخره می‌دانند، چرا که ما خودمان به مردم آموزش داده‌ایم که دنبال تزریق باشند.» وی هشدار داد که نسخه‌ها در بسیاری موارد بالاتر از ماکسیمم دوز مجاز هستند و این موضوع بسیار خطرناک است. همچنین، تجویز تک‌دوز تزریقی تنها در موارد خاص مجاز بوده و تجویزهای بیمارستانی باید تحت کنترل کامل قرار گیرند.

آینده نگران‌کننده تجویز آنتی‌بیوتیک و لزوم اصلاح ساختار

این متخصص بیماری‌های عفونی درباره آمار نگران‌کننده تربیت پزشک و آینده تجویز آنتی‌بیوتیک هشدار داد:

• ورودی پزشکان از ۱,۵۰۰ نفر به ۱۸,۰۰۰ نفر رسیده است.
• چند سال دیگر رقابت پنج برابر می‌شود.
• در آن زمان آمار تجویز آنتی‌بیوتیک و دگزامتازون چند برابر امروز خواهد شد.

وی تأکید کرد که بدون اصلاح نظام پزشکی، تجویز منطقی ممکن نخواهد بود. خوروش افزود: «تا زمانی که پزشک خانواده و نظام ارجاع واقعی اجرا نشود، فرهنگ تجویز اصلاح نخواهد شد و باید همانند کانادا و آمریکا پزشک خانواده هزار نفر را پوشش دهد، آن‌وقت می‌توان به بیمار گفت نیاز به آنتی‌بیوتیک ندارد و او هم می‌پذیرد.»

وی نتیجه گرفت: اگر سیستم اصلاح نشود، موج تجویز غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک‌ها ادامه پیدا می‌کند و مقاومت میکروبی تهدیدی جدی‌تر از امروز خواهد بود.

بحران شیوع گسترده آنفولانزای فصلی

خوروش در بخش دیگری از سخنان خود به پزشکان و دانشجویان حاضر در سمینار هشدار داد: کشور و استان اصفهان در حال حاضر در بحران شیوع ویروس آنفولانزای فصلی قرار دارد و انتظار می‌رود موارد ابتلا تا پایان آذر و حتی دی ماه به اوج خود برسد.

وی تأکید کرد که طی هفته گذشته موارد بستری دو تا سه برابر و موارد سرپایی چند ده برابر شده است. این اپیدمی وسیع مشابه کشورهایی مانند استرالیا و سوریه در سطح دنیا گسترش یافته و وارد ایران شده است.

تغییرات آنتی‌ژنی در سویه‌های شناسایی شده

نمونه‌هایی که از بیماران بستری و سرپایی گرفته شده، نشان می‌دهد که تغییرات آنتی‌ژنی اتفاق افتاده و ویروس دچار جهش‌هایی شده است. وی یادآور شد که ویروس آنفولانزا هر دو تا سه سال یک‌بار ممکن است دچار تغییر و هر ۱۰ تا ۱۲ سال یک‌بار می‌تواند باعث پاندمی شود.

اصلاح باور عمومی: بیشتر بیماران به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند

عباسعلی طرفه، معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و متخصص بیماری‌های عفونی، نیز در این سمینار بر اصلاح باور عمومی درباره سینوزیت تأکید کرد و اعلام نمود که بیشتر علائم سینوسی ناشی از التهاب ویروسی است و مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک غیرضروری است.

طرفه توضیح داد که سینوزیت به معنای باکتریایی نیست و بسیاری از مردم و حتی برخی پزشکان دچار سوءتفاهم درباره این بیماری هستند. وی افزود: «بسیاری از علائم ناشی از التهاب ساده ویروسی است و به مرور با درمان‌های حمایتی و مراقبت‌های خانگی بهبود می‌یابد.»

معیارهای تشخیص سینوزیت باکتریایی

وی سه شرط اصلی برای تشخیص سینوزیت باکتریایی را به شرح زیر عنوان کرد:

1. طولانی شدن علائم بیش از ۱۰ روز یا شروع مجدد پس از بهبود موقت.
2. تب بالا (۳۹ تا ۴۰ درجه) به ویژه در کودکان زیر دو سال یا افراد دارای نقص ایمنی.
3. ترشحات غلیظ و چرکی مشخص.

طرفه تصریح کرد که علائم معمول سرماخوردگی و التهاب سینوسی، به‌طور معمول تا روز هفتم یا هشتم اوج گرفته و پس از آن بهبود می‌یابد و این روند طبیعی به معنای نیاز به آنتی‌بیوتیک نیست. همچنین، ترشحات زرد یا سبز به تنهایی دلیل بر عفونت باکتریایی نیست و نباید باعث مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک شود.

وی در پایان توصیه کرد که تشخیص سینوزیت باکتریایی باید بر اساس علائم بالینی دقیق و معیارهای مشخص باشد و درمان حمایتی اولیه همیشه اولویت دارد.