«بلبل گیلان» خاموش شد؛ ناصر مسعودی، خواننده شهیر گیلکی، در ۹۰ سالگی درگذشت

ناصر مسعودی، خواننده شهیر گیلکی که بسیاری او را «بلبل گیلان» می‌نامیدند، در ۹۰ سالگی در زادگاهش رشت درگذشت. این هنرمند فقید جایگاهی منحصربه‌فرد در موسیقی محلی گیلان و آواز کلاسیک ایرانی داشت و از آخرین چهره‌هایی بود که با برنامه‌های قدیمی رادیویی نظیر «گل‌های صحرایی» و «برگ سبز» شناخته می‌شد.

مسعودی مهارت خود در موسیقی دستگاهی ایران را مدیون شاگردی نزد استادانی چون علی‌اکبرخان شهنازی و احمد عبادی بود؛ اساتیدی که به عمق و اعتبار هنری او افزودند و مسیر فعالیت حرفه‌ای‌اش را هموار کردند.

زندگی و میراث «بلبل گیلان»

تولد در سال‌های آشوب و آغاز موسیقی

ناصر مسعودی در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در محله صیقلان رشت متولد شد. دوران کودکی او با چالش‌های فراوانی همراه بود؛ از جمله مرگ پدر در کودکی که مسئولیت خانواده را بر دوش خواهر بزرگ‌تر انداخت. او خود سال‌های نخست زندگی‌اش را همزمان با آشفتگی‌های سیاسی ناشی از جنگ جهانی دوم، «سال‌های آشوب» توصیف می‌کرد.

نخستین تجربه موسیقایی او شنیدن ترانه‌ای بود که مادرش می‌خواند: «تَرا گمه، میرزا کوچیک خانا». این آواز مردمی که در دستگاه دشتی ساخته شده بود، بعدها به یکی از مشهورترین آثار مسعودی تبدیل شد. دهه‌ها بعد، تهیه‌کنندگان سریال «میرزا کوچک خان» از او دعوت کردند تا نسخه اصلی این ترانه را اجرا کند؛ اجرایی که به‌سرعت به محبوبیت رسید و نام او را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت.

مسیر حرفه‌ای و ورود به رادیو

مسعودی از نوجوانی با الهام از صدای منوچهر همایون‌پور و قاسم جبلی، جذب ترانه‌های کوچه‌باغی شد و با هدف دنبال کردن جدی موسیقی، به تهران مهاجرت کرد. آشنایی با کلاس‌های علی‌اکبرخان شهنازی مسیر هنری او را تغییر داد و نخستین تجربه‌های حرفه‌ای‌اش در همان سال‌ها شکل گرفت.

ورود او به برنامه‌های رادیویی، به‌ویژه با افتتاح رادیو رشت، نقطه عطف زندگی هنری‌اش بود. او به سرعت به یکی از چهره‌های اصلی اجرای موسیقی محلی تبدیل شد و ترانه‌هایی مانند «بنفشه گل» را اولین‌بار در این رادیو اجرا کرد. این آثار بعدها با همراهی ارکسترهای بزرگ در برنامه «گل‌ها» نیز ضبط شدند.

همکاری طولانی‌مدت ناصر مسعودی با هنرمندانی همچون غلامرضا امانی، حسین آمنین و علی اکبرپور، مجموعه‌ای گسترده از آهنگ‌های گیلکی را پدید آورد که امروزه بخش مهمی از میراث موسیقی شمال ایران محسوب می‌شود.

میراث ماندگار و فراتر از مرزها

احمد عبادی، استاد سه‌تار، مسعودی را به برنامه «گل‌ها» معرفی کرد؛ جایی که او توانست آواز کلاسیک ایرانی را با سه‌تار عبادی در هم آمیزد و آثار فاخری خلق کند. کارنامه هنری او شامل:

• حضور در بیش از ۲۰۰ قطعه دستگاهی
• اجرای ۱۵ برنامه برگ سبز
• خواندن ۲۵۰ ترانه گیلکی

مسعودی همچنین در سفرهای هنری به کشورهای مختلف از جمله شوروی، آلمان، آمریکا و پاکستان، به معرفی موسیقی محلی و سنتی ایران پرداخت. آخرین آثار او، از جمله آلبوم «حالا چرا»، گواهی بر تداوم فعالیت هنری او با همان شور و حس عمیق موسیقایی بود.

ناصر مسعودی از مهم‌ترین چهره‌هایی است که توانست موسیقی گیلان را از مرزهای محلی فراتر ببرد و آن را به بخش جدایی‌ناپذیر و معتبری از هویت موسیقی ایران بدل سازد.