چالش کمبود مخزن، سد راه طرح بلندپروازانه تعویض ۲۵۰ هزار خودروی فرسوده

برنامه‌ریزی بلندپروازانه برای نوسازی ناوگان فرسوده

بر اساس اظهارات اخیر رئیس کمیته نوسازی ناوگان خودروهای فرسوده، طرح خروج خودروهای فرسوده که در گذشته به دلیل عدم نفع کافی برای مردم به یک طرح شکست‌خورده تبدیل شده بود، قرار است امسال با برنامه‌ریزی‌های جدید احیا شود. طبق این برنامه، ماهانه ۳۰ هزار خودروی فرسوده با خودروهای دوگانه‌سوز تعویض خواهند شد و هدف‌گذاری کلی تا پایان سال‌جاری، تعویض ۲۵۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده اعلام شده است.

توقف خط تولید و چالش کمبود مخزن

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پیش از این، دو شرکت بزرگ خودروساز کشور رسماً اعلام کرده بودند که به دلیل کمبود مخزن برای خودروهای دوگانه‌سوز، خط تولید این نوع خودروها متوقف شده است. با گذشت چهار ماه از سال، نه تنها طرحی برای نوسازی آغاز نشده، بلکه تولید انبوه خودروهای گازسوز نیز صورت نگرفته است. این وضعیت، هدف تعویض ۲۵۰ هزار خودروی فرسوده را به یک طرح بسیار بلندپروازانه و دور از واقعیت تبدیل می‌کند.

خودروسازان و مسئولان صنعت، صریحاً مشکل را تأیید می‌کنند:

• خودروسازان بارها در مصاحبه‌ها به کمبود مخزن اشاره کرده و تعطیلی خط تولید را به این معضل نسبت داده‌اند.
• مدیرکل نیرومحرکه وزارت صنایع و معادن نیز صراحتاً کمبود مخزن را عامل اصلی کاهش تولید خودروهای گازسوز دانسته است.

بی‌اطلاعی نمایندگان ویژه و سردرگمی در اجرا

در مقابل تأیید این مشکل توسط بخش صنعت، نمایندگان ویژه رئیس‌جمهوری در اجرای تبصره ۱۳ ظاهراً از وجود چنین معضلی بی‌اطلاع هستند. آن‌ها عنوان می‌کنند که اگر خودروسازان در تأمین مخزن مشکلی دارند، باید سریعاً این موضوع را به «کمیته مسائل غیرقابل پیش‌بینی» اطلاع دهند. این تفاوت دیدگاه، نشان‌دهنده عدم هماهنگی و سردرگمی در اجرای طرح‌های کلان است.

«اگر خودروسازان مشکلی در تامین مخزن دارند بایستی سریعا به اطلاع کمیته‌ای تحت عنوان کمیته مسائل غیرقابل پیش‌بینی برسانند.»

ابعاد جهانی و تأثیر تحریم‌ها بر تأمین مخزن

کمبود مخزن تنها مختص ایران نیست و یک مشکل جهانی است که کشورهای تولیدکننده خودروهای گازسوز با آن روبرو هستند. با این حال، تأمین این قطعه در کشور ما با چالش‌های مضاعفی مواجه است:

کشورهای تولیدکننده مخازن با کیفیت بالا:

• کره
• چین
• هند
• آلمان
• ایتالیا
• اتریش
• آرژانتین
• برزیل

توزیع مخازن تولیدی در سطح جهان بسته به تعاملات تجاری صورت می‌گیرد. اما عدم همکاری تجاری با برخی کشورها و مسائل مربوط به تحریم‌ها، توانایی ایران برای تأمین مخازن مورد نیاز را به شدت کاهش داده است.

آینده تولید داخلی و زیرساخت‌های مفقود

هرچند مسئولان وزارت صنایع از برنامه‌ریزی برای احداث چندین کارخانه تولید مخزن در داخل کشور خبر داده‌اند، اما به دلیل فناوری پیچیده این محصول، تولید انبوه آن در کوتاه‌مدت عملی نخواهد شد. در این شرایط، این پرسش مطرح می‌شود که آیا بهتر نبود نمایندگان ویژه رئیس‌جمهوری پیش از برنامه‌ریزی برای تعویض ۲۵۰ هزار خودرو، ابتدا زیرساخت‌های لازم برای تولید و تأمین قطعات خودروهای دوگانه‌سوز را به دقت بررسی می‌کردند؟

طرح خروج خودروهای فرسوده در گذشته به دلیل عدم انگیزه اقتصادی برای مالکان، با شکست مواجه شد. اکنون باید دید که کمبود بنزین و اجبار به استفاده از سوخت جایگزین، چه تأثیری بر روند اجرایی شدن این طرح خواهد گذاشت و آیا مشکلات زیرساختی مانع دیگری در مسیر این برنامه بلندپروازانه نخواهند بود.