تورم نقطه‌ای آبان ماه به ۴۹.۴ درصد رسید؛ عبور از مرز ۵۰ درصد در سه سناریو

📈 سه سناریوی محتمل برای تورم نقطه‌ای تا پایان سال

برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد که با در نظر گرفتن روندهای اخیر، نرخ تورم نقطه‌ای در پایان سال جاری خورشیدی از ۵۰ درصد فراتر خواهد رفت. این برآوردها بر اساس سه سناریوی مختلف زمانی انجام شده است:

• سناریوی سه‌ماهه (شهریور، مهر، آبان): در صورت تداوم روند رشد تورم در این سه ماه، نرخ تورم نقطه‌ای تا انتهای سال به ۵۴.۸ درصد خواهد رسید.
• سناریوی هشت‌ماهه (فروردین تا آبان): با در نظر گرفتن میانگین تغییرات تورم در ۸ ماه نخست سال، نرخ تورم نقطه‌ای سال جاری با ۵۱.۷ درصد به پایان می‌رسد.
• سناریوی یک‌ساله: بر اساس روند یک‌ساله گذشته تورم، نرخ تورم نقطه‌ای اسفند ماه ۵۰.۵ درصد ثبت خواهد شد.

با وجود این پیش‌بینی‌ها، کارشناسان معتقدند که نرخ تورم نقطه‌ای احتمالاً از سقف تاریخی ۵۵.۵ درصد (فروردین ۱۴۰۱) فراتر نخواهد رفت و رکورد جدیدی ثبت نخواهد کرد. همچنین، تأثیر افزایش احتمالی قیمت بنزین در آذر ماه بر افزایش قیمت‌ها، کوتاه‌مدت و ملایم ارزیابی شده است.

🔺 جزئیات پرش تورم نقطه‌ای و دلایل آن

نرخ تورم نقطه‌ای که از ابتدای تابستان سال جاری وارد محدوده بالای ۴۰ درصد شده بود، در آبان ماه به اوج جدیدی رسید.

• روند صعودی: نرخ تورم نقطه‌ای از تیر ماه (۴۱.۱ درصد) تا پایان آبان ماه (۴۹.۴ درصد)، طی ۵ ماه ۸.۳ واحد درصد افزایش داشته است.
• رکورد بی‌سابقه: آبان ماه، شصت و چهارمین ماه متوالی است که نرخ تورم نقطه‌ای بالای ۳۰ درصد ثبت می‌شود. این پدیده (بیش از ۵ سال تورم بالای ۳۰ درصد) در تاریخ معاصر اقتصاد ایران بی‌سابقه است.

کارشناسان، دلایل اصلی این روند صعودی مزمن را در بلندمدت، رشد نقدینگی و تأمین پولی کسری بودجه دولت و در کوتاه‌مدت، نوسانات نرخ ارز و انتظارات تورمی می‌دانند. در عین حال، برخی تحلیلگران آرام شدن فضای سیاسی می‌تواند در کاهش تحریک انتظارات تورمی در ماه‌های پایانی سال مؤثر باشد، هرچند ماه‌های پایانی سال معمولاً با رشد نقدینگی و شدت گرفتن کسری بودجه همراه است.

🍽️ افزایش اثر تورم بر سفره دهک‌های نخست درآمدی

در آبان ماه، خانوارها به طور میانگین ۴۹.۴ درصد بیشتر از آبان ماه سال گذشته برای سبد یکسان کالا هزینه کرده‌اند. این افزایش در اقلام خوراکی و آشامیدنی به‌ویژه برای دهک‌های پایین درآمدی محسوس‌تر بوده است.

اهمیت برای دهک‌های پایین: ضریب اهمیت کالاهای خوراکی و آشامیدنی برای سه دهک نخست درآمدی بیش از ۴۰ درصد از کل هزینه‌های آن‌ها را تشکیل می‌دهد. به عنوان مثال، ضریب اهمیت نان و غلات برای دهک نخست حدود ۱۰ درصد و برای دهک‌های دوم و سوم بیش از ۹ درصد است. این آمار نشان می‌دهد که رشد شاخص قیمت این اقلام، تأثیر بسیار شدیدی بر قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد داشته است.

🏘️ تفاوت‌های تورمی مناطق شهری و روستایی

گزارش مرکز آمار نشان‌دهنده تفاوت‌های معناداری در نرخ تورم بین مناطق شهری و روستایی است:

• خوراکی‌ها: رشد شاخص قیمت خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در نقاط شهری ۶۶.۵ درصد و در نقاط روستایی ۶۴.۱ درصد بوده است. کارشناسان، کمبود بارش در سال آبی جاری و گذشته را از دلایل اصلی افزایش قیمت اقلام خوراکی می‌دانند.
• غیرخوراکی‌ها و خدمات: برخلاف اقلام خوراکی، تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات در مناطق روستایی بالاتر از شهری ثبت شده است؛ روستایی ۴۶.۶ درصد و شهری ۴۰.۵ درصد.

در میان استان‌های کشور، سمنان با ثبت تورم نقطه‌ای ۵۹.۳ درصد بالاترین نرخ تورم و تهران با ۴۲.۴ درصد کمترین تورم نقطه‌ای را در آبان ماه داشته‌اند.

راهکار کلان: کارشناسان تأکید می‌کنند که کنترل تورم مزمن اقتصاد ایران، که در سطوح کم‌نظیری قرار دارد، تنها از عهده بانک مرکزی خارج است. رفع عوامل بلندمدت ایجاد تورم مانند انضباط‌بخشی به هزینه‌های دولت و رفع نااطمینانی از بازارها، باید به طور همزمان برای کنترل تورم انجام شود.