هشدار متخصصان: مصرف ۶۰ درصدی آنتی‌بیوتیک در ایران و تهدید سلامت جهانی

تحویل به داروخانه‌ها، تنها راه صحیح امحای آنتی‌بیوتیک

بهروز عطایی، متخصص بیماری‌های عفونی، تاکید می‌کند که تنها روش صحیح برای امحای آنتی‌بیوتیک‌های تاریخ گذشته یا مصرف نشده، تحویل آن‌ها به داروخانه‌های سطح شهر است. وی ریختن این داروها در زباله‌های عادی را اشتباه و تهدیدی جدی برای سلامت عمومی می‌داند.

وقتی آنتی‌بیوتیک وارد طبیعت شود، میکروارگانیسم‌هایی که در محیط وجود دارند به مرور نسبت به آن مقاوم می‌شوند و همین موضوع باعث ایجاد مشکلات جدی در بدن انسان خواهد شد، زیرا آنتی‌بیوتیک‌های ما دیگر روی این میکروب‌ها اثر نخواهند داشت.

در تمامی داروخانه‌ها، جعبه‌های مخصوصی برای جمع‌آوری داروهای مازاد تعبیه شده است. این داروها توسط معاونت غذا و دارو جمع‌آوری شده و به صورت علمی و اصولی امحا می‌شوند. همچنین مهشید عابدی، رئیس اداره نظارت فرآورده‌های سلامت محور معاونت غذا و داروی اصفهان، خواستار مدیریت صحیح زباله‌های دارویی شد و افزود که شهروندان می‌توانند این داروها را به داروخانه‌های بزرگ یا مراکز درمانی مانند هلال احمر و بیمارستان‌ها تحویل دهند.

مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران ۶۰ درصد بالاتر از نرم جهانی

آمارها نشان می‌دهد که مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران حدود ۶۰ درصد و بالاتر از نرم جهانی است. این وضعیت در اصفهان نیز نزدیک به میانگین کشوری گزارش شده است.

نگرانی از تجویز غیرمنطقی و خودسرانه

داده‌های سال گذشته نشان می‌دهد که ۳۳ درصد از نسخه‌های پزشکی ثبت شده در سامانه تامین اجتماعی استان اصفهان حاوی انواع آنتی‌بیوتیک بوده‌اند. این مصرف غیرمنطقی در اصفهان نگران‌کننده تلقی شده و از داروخانه‌ها درخواست شده است که این داروها را بدون نسخه به متقاضیان ارائه نکنند.

عطایی همچنین درباره مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک در فصل شیوع آنفولانزا هشدار داد:

• آنفولانزا یک بیماری ویروسی است.
• هیچ آنتی‌بیوتیکی روی بیماری ویروسی اثر ندارد.
• تجویز آنتی‌بیوتیک برای آنفولانزا از نظر علمی و قانونی غلط است.

تجویز آنتی‌بیوتیک تنها در شرایط خاصی مجاز است که فرد دچار عوارض باکتریایی مانند سینوزیت یا عفونت گوش شده باشد.

راهکار مدیریت بحران مصرف بی‌رویه

چالش اصلی برای تجویز منطقی آنتی‌بیوتیک، آگاهی‌رسانی به جامعه است. این متخصص بیماری‌های عفونی معتقد است که کنترل بخش بزرگی از بحران مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک در گرو دو اقدام اساسی است:

1. آگاهی مردم: مردم بدانند چه زمانی نباید آنتی‌بیوتیک مصرف کنند.
2. تجویز منطقی پزشکان: پزشکان نیز باید تجویز منطقی و علمی داشته باشند.

علاوه بر این، مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک در دام و طیور نیز به دلیل انتقال دارو از بدن حیوانات به انسان، مقاومت میکروبی را افزایش می‌دهد و همکاری دانشگاه علوم پزشکی با دامپزشکی‌ها در این زمینه ضروری است.

اهمیت اصفهان در صنعت داروسازی

استان اصفهان به عنوان سومین تولیدکننده دارو در کشور شناخته می‌شود. در این استان حدود ۹۰۰ داروخانه و ۱۸ کارخانه داروسازی با تولید یک هزار قلم دارو زیر پوشش معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان فعالیت می‌کنند.