معاون خانه کتاب: فناوری دشمن نشر نیست؛ سامانه مشابهت‌یاب برای مقابله با کتاب‌سازی طراحی می‌شود

وضعیت نشر سنتی: گرانی و کاهش توان خرید

معاون کتاب و فرهنگ موسسه خانه کتاب در تشریح وضعیت کنونی حوزه نشر، به دغدغه‌های اصلی این صنعت اشاره کرد. مهم‌ترین این چالش‌ها عبارتند از:

• افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها: مواد اولیه برای چاپ کتاب گران شده و هزینه تولید کاغذ بسیار بالا رفته است که در نتیجه، هزینه نهایی تولید کتاب روز به روز بیشتر می‌شود.
• کاهش توان خرید: با وجود یارانه‌های دولتی، خریدار کتاب توان مالی لازم برای خرید را ندارد.

ضرورت خروج از مرزهای سنتی با کمک فناوری

بابایی با اشاره به سبک زندگی نسل‌های جدید (نسل زد و آلفا) که به زندگی در صفحات دیجیتال عادت کرده‌اند، بر لزوم استفاده از فناوری در حوزه نشر تأکید کرد.

برای توسعه و ترویج فرهنگ، باید از مرزهای سنتی خارج شویم و برای رسیدن به این هدف نیاز به فناوری داریم. این روند با کسی تعارف ندارد و باید از این فناوری استفاده کنیم تا بتوانیم عمق نفوذ فرهنگ خود را در کشورهای دیگر حفظ کنیم.

او همچنین تغییر مشاغل در نتیجه رشد تکنولوژی را یادآور شد و افزود که این رویکرد باعث شده است تا هر فرد سهم بیشتری در استفاده از فناوری داشته باشد.

فناوری: فرصتی برای حضور در بازارهای جدید

بابایی با تأکید بر اینکه فناوری دشمن نشر نیست، آن را ابزاری برای گسترش خدمات و دسترسی به بازارهای جدید معرفی کرد.

فناوری ابزاری است که برای حضور در بازار جدید به ما کمک می‌کند.

وی سامانه «بازار کتاب» را نمونه‌ای موفق از به‌کارگیری فناوری دانست و توضیح داد که این پلتفرم امکان خدمات‌دهی به کتاب‌فروشی‌های مناطق مرزی مانند سنندج، زاهدان و هرمزگان را فراهم کرده و برای آن‌ها بازاری با دسترسی به ۹۰ میلیون مشتری ایجاد کرده است. بنابراین، فناوری یک فرصت بزرگ محسوب می‌شود.

ارزش کتاب در محتوا است، نه کاغذ

معاون خانه کتاب با تأکید بر اهمیت محتوای کتاب، گفت: «ارزشمندی کتاب به محتوایی است که در داخل آن است و نه به خاطر کاغذی بودن آن.» او روند تاریخی انتقال دانش بشر را از دیوارنوشته و سنگ‌نوشته تا پوست حیوانات و کاغذ و در نهایت صفحات دیجیتال برشمرد.

صفحات دیجیتال ظرفیت‌های متعددی مانند استفاده از قالب‌های متن، صدا و ویدئو را برای انتقال محتوا فراهم کرده‌اند. او نتیجه گرفت که پافشاری بر نشر کتاب کاغذی کار درستی نیست و باید از همه ابزارهای موجود برای افزایش سطح آگاهی جامعه استفاده کرد.

مقابله با مقاومت ناشران و کتاب‌فروشان

بابایی اشاره کرد که مقاومت کتاب‌فروشان و ناشران در برابر پذیرش فناوری، باعث ثابت ماندن آن‌ها در مسیری می‌شود که به سرعت به جلو می‌رود. او توصیه کرد که فعالان این حوزه از فناوری استفاده کنند و سبک ساختار و فروش خود را تغییر دهند تا با استفاده از ظرفیت‌های جدید، با مخاطبان جدیدی آشنا شوند.

او درباره دغدغه‌های فعالان نشر برای استفاده از فناوری‌های نوین گفت:

باید بتوانیم تمدن و سابقه ادبی را در بستر دیجیتال توسعه بدهیم و کار خود را پیش ببریم تا به نشر کشور کمک کند.

وی افزود که امروز زمان آن است که صنعت نشر با فناوری همراه شود تا ابعاد خدمات خود را گسترش داده و امکان ترجمه و انتشار کتاب‌های فارسی‌زبان در کشورهای دیگر فراهم شود.

تمهیدات برای مقابله با کتاب‌سازی دیجیتال

در پاسخ به نگرانی ناشران درباره خطر کتاب‌سازی در نتیجه دیجیتالی شدن نشر، بابایی این دغدغه را به‌جا دانست اما یادآور شد که کتاب‌سازی در آثار فیزیکی نیز رخ می‌دهد و افراد سودجو با اسکن کردن، حقوق مؤلف و ناشر را نادیده می‌گیرند.

طراحی سامانه مشابهت‌یاب کتاب

برای جلوگیری از این روند، نیاز به طراحی زیرساخت‌های مناسب فناوری در حوزه نشر است. خانه کتاب با همکاری اداره کتاب، در حال طراحی سامانه مشابهت‌یاب کتاب است که هدف آن جلوگیری از انتشار کتاب‌های کپی است. این سامانه به نویسنده اطلاع می‌دهد که کتاب مورد نظر قبلاً منتشر شده و اجازه چاپ مجدد ندارد.

او در پایان با اشاره به امنیت فضای دیجیتال (مانند انجام اقدامات بانکی)، تأکید کرد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زیرساخت‌های امنی را برای حفاظت از محتوای ناشران در فضای دیجیتال در نظر گرفته است. وی از ناشران خواست با اطمینان در این بستر فعالیت کنند و افزود که با وجود زیرساخت‌های قانونی، دغدغه‌های آن‌ها برطرف خواهد شد.