برنامه ملی برای خاموشی ۹۰ درصد فلرهای کشور تا ۱۴۰۶ و وعده پایان گازسوزی در خوزستان

وعده خاموشی سراسری و اقدامات میدانی

مدیران نفتی و مسئولان استانی، تصویری روشن از آینده نزدیک ارائه می‌دهند که در آن بخش قابل توجهی از مشعل‌های جنوب خاموش خواهند شد. ابراهیم پیرامون، مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، از رصد مستمر تأسیسات فرسوده و کنترل گازسوزی توسط تیم‌های تخصصی خبر می‌دهد و وعده تکمیل پروژه بهسوزی ۱۰ مشعل در شعاع ۳۰ کیلومتری اهواز را طی دو ماه آینده می‌دهد.

سید محمدرضا موالی‌زاده، استاندار خوزستان، با قاطعیت اعلام کرده است که «تا پایان دولت چهاردهم، فلرهای خوزستان خاموش خواهند شد». بر اساس آمار وی، در یک سال گذشته ۲۰ فلر به‌طور کامل خاموش و ۱۲ پایه دیگر نیز به‌سوزی شده‌اند. این در حالی است که حدود ۲۰۰ پایه فلر در استان فعال بوده و حجم گازسوزی در برخی واحدهای بهره‌برداری همچنان چشمگیر است.

نقش فلرها در پازل پیچیده آلودگی خوزستان

اگرچه خاموشی فلرها یک اقدام حیاتی است، اما مسئولان تأکید می‌کنند که آلودگی هوا در خوزستان فراتر از مشعل‌هاست. شهرهایی که تأسیسات نفتی ندارند نیز آلودگی مشابه اهواز را تجربه می‌کنند. استاندار خوزستان چهار عامل اصلی آلودگی را برمی‌شمرد:

• تداوم فعالیت فلرهای نفتی (۳۴ واحد در شرایط بحرانی)
• عدم استفاده گسترده از بنزین یورو ۴ و آلودگی ناشی از تردد خودروها
• آتش‌زدن فصلی کاه و کلش مزارع شلتوک و نیشکر (در شهرستان‌های اهواز، کارون، شوشتر، باوی و حمیدیه)
• آتش‌سوزی‌های فرامرزی در بخش عراقی هورالعظیم به دلیل کاهش ورودی آب

برنامه ملی و قراردادهای کلان برای جمع‌آوری گاز

در سطح ملی، حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، جمع‌آوری گازهای مشعل را یکی از سه محور اصلی برنامه هفتم توسعه در بخش نفت اعلام کرده است. دو محور دیگر این برنامه، افزایش تولید نفت خام به ۴.۵ میلیون بشکه در روز و افزایش تولید گاز به ۱.۳ میلیارد مترمکعب است.

در آئین امضای ۱۲ قرارداد جدید، بورد اعلام کرد که این قراردادها ظرفیت جمع‌آوری حدود ۳۰۰ میلیون فوت‌مکعب گاز را دارند. همچنین ۱۸ قرارداد دیگر تا اواسط آذر نهایی خواهد شد که مجموعاً به جمع‌آوری ۵۲۰ میلیون فوت‌مکعب گاز مشعل منجر شده و ۹۰ درصد فلرهای کشور تا پایان ۱۴۰۶ خاموش خواهند شد.

از دستاوردهای مهم این قراردادها، خاموشی ۳۲ مشعل در ۱۲ واحد بهره‌برداری مناطق نفت‌خیز جنوب، به‌ویژه سه فلر بزرگ اهواز ۱، ۳ و ۴ است که تأثیر بسزایی بر منظر شهری داشته‌اند.

ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی طرح

جمع‌آوری فلرها فراتر از یک اقدام محیط‌زیستی، دارای صرفه اقتصادی قابل توجهی است:

• تزریق گاز: تزریق روزانه بیش از ۲۰۰ میلیون فوت‌مکعب گاز سبک به شبکه سراسری.
• تولید مایعات گازی: تولید سالانه حدود ۸۰۰ هزار تن مایعات گازی (خوراک ارزشمند پتروشیمی‌ها).
• جلوگیری از آلودگی: جلوگیری از انتشار روزانه ۳۰ هزار تن گاز گلخانه‌ای (معادل کاهش ۵۷۰۰ تن انتشار کربن).

به منظور تسریع در این فرآیند، احداث نخستین کارخانه مینی‌ان‌جی‌ال در اهواز با همکاری طرف خارجی در دستور کار است که ظرف ۱۰ ماه به بهره‌برداری می‌رسد. همچنین یک پالایشگاه جدید در مسجدسلیمان در حال احداث است که روزانه ۴۵ میلیون فوت‌مکعب گاز را جمع‌آوری خواهد کرد. ۱۸ بسته جدید سرمایه‌گذاری نیز تا اواسط آذر نهایی خواهد شد و زمان اجرای قراردادها بین ۶ تا ۱۸ ماه تعیین شده تا سرعت جمع‌آوری گازهای مشعل به‌طور محسوسی افزایش یابد.

دیپلماسی و عملیات هوایی برای مهار آلودگی

استاندار خوزستان به اقدامات اجرایی استانداری طی پنج ماه اخیر اشاره کرده است که شامل رایزنی‌های مکرر با مقامات عراقی برای کنترل آتش‌سوزی‌های هورالعظیم می‌شود. در این راستا، از هواپیمای آب‌پاش نیروی هوافضای سپاه در ۲۵ سورتی پرواز استفاده شده که در هر پرواز حدود ۴۰ هزار لیتر آب برای مهار آتش پاشیده شده است. همچنین توزیع بنزین یورو ۴ در جایگاه‌های سوخت کلانشهر اهواز نیز از اقدامات مستقیم استانداری بوده است.

مجموعه تحولات اخیر نشان می‌دهد که خاموشی فلرهای خوزستان بیش از هر زمان دیگر به واقعیت نزدیک شده است. اگر روند فعلی ادامه یابد، خوزستان می‌تواند برای نخستین بار کاهش محسوس آلودگی ناشی از گازسوزی را تجربه کند.