دو گروه اصلی منتفع از ساختار جدید سهمیه‌بندی بنزین در ایران

حذف سهمیه بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی برای برخی خودروها

بر اساس مصوبه جدید دولت، سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی (سهمیه‌ای) و ۳۰۰۰ تومانی (آزاد) برای گروه‌های زیر حذف شده است:

• خودروهای دولتی
• خودروهای وارداتی
• محصولات نوشماره داخلی

دارندگان این خودروها از نیمه آذرماه ملزم به استفاده از بنزین با نرخ ۵۰۰۰ تومانی خواهند بود.

نفع بی‌سابقه خودروسازان مونتاژی

نخستین گروهی که از این ساختار جدید منتفع می‌شوند، خودروسازان مونتاژی هستند. این مصوبه، عملاً یک حاشیه امن و فرصت‌های تازه‌ای را برای این گروه فراهم کرده است.

انتقاد به تخصیص یارانه به خودروهای مونتاژی

به‌رغم این مزیت، این تصمیم با انتقاداتی همراه است؛ چرا که:

• خودروهای خارجی مونتاژشده، ارزش‌افزوده قابل‌توجهی برای اقتصاد کشور ایجاد نمی‌کنند.
• میزان مصرف سوخت آن‌ها تفاوت معناداری با خودروهای کاملاً وارداتی ندارد.

برخورد ترجیحی با مصرف سوخت بالاتر

مقایسه فنی نشان می‌دهد بسیاری از محصولات مونتاژی موجود در بازار، نه‌تنها کم‌مصرف‌تر از خودروهای وارداتی نیستند، بلکه در مواردی حتی از نظر حجم موتور در سطح بالاتری قرار می‌گیرند. با این وجود، بخش مهمی از این خودروهای مونتاژی، به‌رغم بهره‌گیری از:

• موتورهای بزرگ‌تر
• توربوشارژهای کم‌بازده

همچنان مشمول سهمیه بنزین ارزان باقی مانده‌اند. در مقابل، خودروهای وارداتی که اغلب کم‌مصرف‌تر هستند، از این امتیاز محروم شده‌اند. در نتیجه، ساختار جدید سهمیه‌بندی، عملاً یک برخورد ترجیحی را برای خودروهای مونتاژی با مصرف سوخت بالاتر نسبت به وارداتی‌های کم‌مصرف‌تر ایجاد کرده است.

امتیاز ویژه برای دارندگان خودروهای فرسوده

گروه دوم منتفع از این تغییرات، دارندگان خودروهای فرسوده هستند. از آنجا که مصوبه جدید دولت، راه اختصاص سهمیه بنزین ارزان‌تر به محصولات نوشماره را مسدود کرده است، خودروهای فرسوده با حفظ سهمیه بنزین خود، امتیاز ویژه‌ای کسب کرده‌اند.

افزایش جذابیت خودروهای فرسوده

با توجه به تشدید تفاوت قیمت میان بنزین و گاز (CNG یا LPG)، احتمالاً استقبال از خرید و نگهداری خودروهای فرسوده که همچنان از سهمیه بنزین ارزان بهره‌مند هستند، افزایش خواهد یافت.