فقر مهارت و کمبود نیروی کار ماهر؛ چالش اصلی بنگاه‌های اقتصادی کشور

فقر مهارت؛ چالش اصلی بازار کار ایران

کارشناسان اقتصادی و حوزه اشتغال، فقدان مهارت‌های مورد نیاز بازار کار در میان فارغ‌التحصیلان و جویندگان کار را یکی از دلایل اصلی معضل بیکاری در جامعه عنوان می‌کنند. به باور آنها، ارائه آموزش‌های مهارتی متناسب با نیازهای روز بازار و رشته‌های دانشگاهی، نقشی حیاتی در ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار برای دانش‌آموختگان ایفا می‌کند.

آموزش‌های فنی و حرفه‌ای امروزه به عنوان یکی از ضروریات رشد و توسعه اقتصادی کشورها شناخته می‌شود. این آموزش‌ها در تأمین نیروی انسانی ماهر و کارآمد اثرگذار هستند و امکان بهره‌برداری مناسب از منابع انسانی را فراهم کرده و توانایی لازم برای راهیابی به بازار کار و ایجاد اشتغال پایدار را به وجود می‌آورند.

آمار نگران‌کننده از شکاف مهارتی در کشور

کشور در حال حاضر با پدیده‌ای به نام «فقر مهارت» روبروست که ریشه در سیاست‌گذاری‌های نادرست و تغییرات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دارد. آمارهای رسمی نشان‌دهنده عمق این چالش هستند:

• ایران در شاخص میانگین سال‌های تحصیلی، رتبه ۶۱ را از میان ۱۴۰ کشور دارد.
• اما در شاخص مهارت فارغ‌التحصیلان، کشور به رتبه ۱۳۶ سقوط می‌کند که نشان‌دهنده ضعف جدی در کسب مهارت‌های کاربردی است.
• بر اساس گزارش سازمان فنی و حرفه‌ای، از هر ۱۰ نفر نیروی کار، ۶ نفر نیازمند ارتقای مهارت هستند.
• حدود ۷۰ درصد جمعیت فعال اقتصادی کشور برای به‌روزرسانی یا فراگیری مهارت‌های پایه، به آموزش‌های مهارتی نیاز دارند.

تأکید مسئولان بر هم‌افزایی برای رفع کمبود نیروی ماهر

فاطمه منصوری، معاون پژوهش، برنامه‌ریزی و سنجش مهارت سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، در این باره بر ضرورت هم‌افزایی بین دستگاه‌های متولی مهارت‌آموزی تأکید کرد. وی «فقر مهارتی» و «کمبود نیروی کار ماهر» را از مهم‌ترین مشکلات پیش‌روی بنگاه‌های اقتصادی کشور دانست و همکاری فراگیر میان دستگاه‌ها را برای رفع این چالش حیاتی خواند.

وی همچنین با اشاره به گستره جامعه هدف آموزش‌های مهارتی، خبر از آموزش سالانه دو میلیون نفر توسط سازمان فنی و حرفه‌ای داد و تأکید کرد که این سازمان فعالیت‌های خود را در چارچوب طرح «رفاه برای ایران ماهر» ساماندهی کرده است.

محمدرضا عارف، معاون رئیس‌جمهور، پیش‌تر در جلسه شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفه‌ای و مهارتی، بر ضرورت توجه جدی به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و آشنایی با فناوری‌های پیشرفته و نوظهور تأکید کرده بود. وی اظهار داشت که بیشترین اتکا و تمرکز دولت روی فناوری‌های پیشرفته، مهارت‌آموزی و آموزش‌وپرورش است و باید ضوابطی برای آشنایی نسل جدید با این موارد تدوین شود.

برنامه‌های توسعه‌ای برای تقویت مهارت‌ها

سرمایه‌گذاری در زمینه آموزش‌های مهارتی، موثرترین راه ایجاد اشتغال به شمار می‌رود و نیاز واحدهای اقتصادی به نیروی کار ماهر را برطرف می‌کند. با توجه به تأثیر مهارت‌آموزی بر رشد و پویایی اقتصاد و بهره‌وری بنگاه‌ها، ارائه دوره‌های فنی و حرفه‌ای برای نیروهای کار ضروری است.

در راستای رفع این چالش‌ها، برنامه هفتم توسعه اهداف مشخصی را تعیین کرده است:

• آموزش ۵۰۰ هزار نیروی کار ماهر در حوزه اقتصاد دیجیتال.
• رساندن سهم آموزش‌های فنی و حرفه‌ای در آموزش و پرورش به ۵۰ درصد.

این اهداف مستلزم برنامه‌ریزی دقیق دستگاه‌ها و تقسیم کار مشخص میان آنها برای تحقق این سهمیه‌ها است. همچنین پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰، حدود ۴۰ درصد از مهارت‌های فعلی منسوخ شده و ۴۴ درصد مهارت‌ها دچار تغییر و تحول شوند که این امر ضرورت به‌روزرسانی مستمر مهارت‌ها را دوچندان می‌کند.