انتقاد شدید رئیس شورای شهر قم از شهرسازی و بحران مسکن در کشور

وضعیت نامطلوب معماری و شهرسازی در ایران

روح‌الله امراللهی، رئیس شورای اسلامی شهر قم، در «همایش ملی هویت شهری قم» که در شهرداری این شهر برگزار شد، وضعیت کنونی شهرسازی در کشور و به‌ویژه قم را مورد نقد جدی قرار داد.

وی اظهار داشت: «با وجود ۱۵۰۰ شهر در کشور و سکونت ۸۰ درصد جمعیت ایران در مناطق شهری، متأسفانه هنوز نتوانسته‌ایم کیفیت مطلوبی در حوزه‌های معماری، شهرسازی و تأمین مسکن ایجاد کنیم.»

امراللهی ضمن قدردانی از تلاش‌های وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، کارشناسان، جامعه‌شناسان و مهندسان در این زمینه، این سؤال اساسی را مطرح کرد که آیا نتایج حاصل از این اقدامات، واقعاً رضایت‌بخش است؟

بحران مسکن؛ نتیجه سیاست‌های گذشته

رئیس شورای اسلامی شهر قم با اشاره به سابقه طولانی قوانین شهری، از تدوین طرح‌های هادی و تفصیلی تا طرح‌های جامع، بیان کرد که مشکل مسکن مردم همچنان حل‌نشده باقی مانده است. او تأکید کرد که حتی در روستاها نیز شاهد پدیده مستأجری هستیم و هیچ‌یک از طرح‌های اجراشده نتوانسته است بحران مسکن را درمان کند.

وی سیاست‌های گذشته را مورد انتقاد قرار داد و تصریح کرد:

ما گمان کردیم با جلوگیری از مهاجرت و اعمال مالیات بر خانه‌های خالی می‌توانیم وضعیت را کنترل کنیم؛ اما امروز با پدیده احتکار مسکن و تبدیل خانه به رانت و سرمایه روبه‌رو هستیم. درواقع، با دستان خودمان برای کشور بحران ساختیم.

امراللهی در ادامه به محدودیت‌های خدماتی خارج از محدوده شهری اشاره کرد و این رویکرد را غیرانسانی دانست. وی پرسید: «آیا با شعار صیانت از زمین‌های کشاورزی، حق مردم را محدود نکردیم؟»

• کشورهایی با جمعیتی دو برابر ایران و زمین کشاورزی کمتر، امنیت غذایی خود را تضمین کرده‌اند.
• سیاست‌های ما در محدود کردن خدمات، حق زندگی انسانی مردم را نادیده گرفته است.

کشاورزی سنتی؛ تهدیدی برای اکولوژی سرزمین

امراللهی یکی از ریشه‌های اصلی بحران‌های موجود را اصرار بر کشاورزی سنتی دانست و هشدار داد:

«کشاورزی امروز، تمدن چند هزارساله ایران را تهدید می‌کند. دریاچه‌ها، سفره‌های آب زیرزمینی و رودخانه‌ها خشک شده‌اند، اما همچنان از همان الگوهای کشاورزی صیانت می‌کنیم؛ حتی به قیمت فروپاشی اکولوژیک سرزمینمان که بیش از ۳ هزار سال قدمت دارد.»

نیاز به بازنگری جدی در دانش شهرسازی

رئیس شورای شهر قم تأکید کرد که حجم انبوه آیین‌نامه‌ها و مقررات، کشور را از کیفیت دور کرده است. وی نتیجه این رویکرد در قم را «پاساژهای خالی» و «مکعب‌هایی که هر روز به شهر اضافه می‌شوند بدون اینکه روح زندگی در آن‌ها جریان داشته باشد» دانست.

وی در پایان اظهارات خود، شهرسازی را یک دانش میان‌رشته‌ای پیچیده خواند و افزود که با وجود تلاش‌های فراوان، هنوز در ایران طرحی واقعاً جامع و کارآمد تدوین نشده است. امراللهی دلیل این امر را نادیده گرفتن متغیر اصلی این رشته یعنی «فضا» دانست:

«ما فضای زیادی ساخته‌ایم، اما کارکرد درست برای آن ایجاد نکرده‌ایم. زمان بازنگری جدی فرا رسیده؛ شاید لازم باشد دوباره بیندیشیم که آیا می‌شود طور دیگری برای مردم امکان زندگی و کیفیت فراهم کرد.»