تورم نابرابر در آبان ۱۴۰۴؛ فشار ۴۱.۷ درصدی بر فقرا و ۳۹.۵ درصدی بر ثروتمندان

رکوردشکنی تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه در آبان ۱۴۰۴

مرکز آمار ایران اواخر هفته گذشته گزارش «شاخص قیمت مصرف‌کننده» مربوط به آبان‌ماه ۱۴۰۴ را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، نرخ تورم سالانه به ۴۰.۴ درصد و نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه به ۴۹.۴ درصد رسید. این آمارها نشان‌دهنده شکسته‌شدن رکورد ۲۰ ماهه تورم سالانه و ثبت بالاترین نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه از خرداد ۱۴۰۲ است. در مقابل، نرخ تورم ماهانه با ۳.۴ درصد، کاهشی ۱.۶ واحد درصدی نسبت به ماه گذشته را تجربه کرد.

با این حال، بررسی‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که نرخ تورم برای دهک‌های مختلف درآمدی جامعه یکسان نبوده و بیشترین فشار تورمی بر دوش سه دهک اول، یعنی فقیرترین افراد جامعه، بوده است.

توزیع نابرابر تورم: فشار بیشتر بر دهک‌های کم‌درآمد

تحلیل داده‌های مرکز آمار ایران به وضوح نشان می‌دهد که دهک‌های کم‌درآمد، تورم بالاتری را نسبت به دهک‌های پردرآمد تجربه کرده‌اند:

تورم سالانه: دهک اول با ۴۱.۷ درصد در صدر

بیشترین نرخ تورم سالانه در آبان‌ماه ۱۴۰۴ به دهک هزینه‌ای اول با رقم ۴۱.۷ درصد اختصاص یافت. دهک‌های دوم و سوم نیز با ارقام ۴۱.۶ درصد و ۴۱.۴ درصد در رده‌های بعدی قرار گرفتند. در مقابل، دهک دهم (ثروتمندترین) با ثبت تورم سالانه ۳۹.۵ درصدی، تنها دهکی بود که نرخ تورم سالانه‌اش کمتر از ۴۰ درصد ثبت شد.

تورم نقطه‌به‌نقطه: دهک دهم زیر مرز ۵۰ درصد

در شاخص تورم نقطه‌به‌نقطه نیز نابرابری مشهود است. بیشترین نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در دهک هزینه‌ای دوم با ۵۱.۶ درصد و دهک سوم با ۵۱.۵ درصد ثبت شد. اما دهک دهم با ثبت رقم ۴۸.۵ درصد، کمترین نرخ را تجربه کرد و تنها دهکی بود که تورم نقطه‌به‌نقطه‌اش از مرز ۵۰ درصد عبور نکرد. این بدان معناست که سبد مصرفی افراد در دهک دوم، ۵۱.۶ درصد گران‌تر شده، در حالی که این افزایش قیمت برای دهک دهم ۴۸.۵ درصد بوده است.

تورم ماهانه: ۳.۹۷ درصد برای دهک اول

در بخش تورم ماهانه نیز، بیشترین افزایش قیمت‌ها متوجه دهک اول بود که تورم ماهانه ۳.۹۷ درصدی را تجربه کرد. در مقابل، تورم ماهانه دهک دهم به کمترین سطح خود یعنی ۳.۱۸ درصد رسید.

علت اصلی تفاوت نرخ تورم دهک‌ها

تفاوت فاحش در نرخ‌های تورم تجربه شده توسط دهک‌های مختلف، ریشه در شیوه هزینه‌کرد و تفاوت در میزان افزایش قیمت کالاها و خدمات دارد. دلیل اصلی این پدیده را می‌توان در دو نکته کلیدی جستجو کرد:

• سهم بالای خوراکی‌ها در سبد مصرفی فقرا: افراد با سطح درآمدی پایین‌تر، بخش بزرگ‌تری از هزینه‌های خود را به کالاهای خوراکی اختصاص می‌دهند.
• افزایش شدید قیمت خوراکی‌ها: طبق آمارهای مرکز آمار، میزان افزایش قیمت کالاهای خوراکی در آبان‌ماه نسبت به سایر کالاها و خدمات بیشتر بوده است.

به این ترتیب، دهک‌های پایین‌تر که سهم بیشتری از هزینه‌های خود را به کالاهایی با افزایش قیمت بالاتر (خوراکی‌ها) اختصاص می‌دهند، به طور طبیعی تورم شدیدتری را نسبت به دهک‌های پردرآمد احساس می‌کنند.