کشف علمی جدید: اهلی شدن گربه‌ها ۳۵۰۰ سال پیش در شمال آفریقا رخ داده است

در یک یافته علمی جدید که بر اساس تحلیل دی‌ان‌ای استخوان‌های باستانی صورت گرفته، تاریخچه همنشینی انسان و گربه به طور قابل توجهی بازنویسی شد. این تحقیق نشان می‌دهد که گربه‌ها برخلاف تصور رایج، بسیار دیرتر و در مکانی متفاوت از آنچه قبلاً پنداشته می‌شد، خوی وحشی خود را کنار گذاشته و به حیوان خانگی نازپرورده تبدیل شده‌اند.

بازنویسی تاریخ اهلی شدن گربه‌ها

شواهد علمی تازه حاکی از آن است که گذار گربه‌ها از شکارچی وحشی به حیوان خانگی، از نظر زمانی بسیار نزدیکتر از تصورات پیشین رخ داده است. پروفسور گریگر لارسون از دانشگاه آکسفورد تأکید می‌کند که رابطه نزدیک ما با گربه‌ها تنها از ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش آغاز شده و نه ۱۰هزار سال پیش.

این مطالعه که بر روی استخوان‌های کشف‌شده در محوطه‌های باستانی انجام شده، همچنین نشان می‌دهد که اهلی شدن گربه‌ها در شمال آفریقا و نه آنطور که تصور می‌شد در سرزمین شام (شامل سوریه، اردن، ترکیه، لبنان و...) اتفاق افتاده است.

پروفسور لارسون می‌گوید: «گربه‌ها همه‌ جا هستند، درباره‌شان برنامه تلویزیونی می‌سازیم و اینترنت را تسخیر کرده‌اند. ارتباط با گربه‌ها برخلاف این تصور که با یکجانشینی انسان‌ها در عصر کشاورزی شروع شده، به نظر می‌رسد پدیده‌ای مربوط به مصر بوده‌است.»

ریشه نژادی و روش پژوهش

ریشه نژادی تمام گربه‌های خانگی امروزی به یک گونه واحد یعنی گربه وحشی آفریقایی بازمی‌گردد. دانشمندان برای حل معمای زمان و مکان اهلی شدن این گونه، دی‌ان‌ای استخوان‌های گربه‌های کشف‌شده در محوطه‌های باستانی سراسر اروپا، شمال آفریقا و آناتولی را تحلیل کردند.

این پژوهشگران با بررسی تاریخ استخوان‌ها و مقایسه دی‌ان‌ای آنها با ژن‌های موجود گربه‌های امروزی، به این نتیجه رسیدند که اهلی شدن گربه‌ها با آغاز عصر کشاورزی در منطقه شام شروع نشده، بلکه هزاران سال بعد و در جایی در شمال آفریقا به وقوع پیوسته است.

این یافته با دانسته‌های تاریخی ما از سرزمین فراعنه همخوانی دارد؛ جامعه‌ای که گربه‌ها را گرامی می‌داشت، آن‌ها را در هنر جاودانه می‌کرد و به صورت مومیایی حفظ می‌کرد.

گسترش جهانی گربه‌های خانگی

پس از برقراری پیوند با انسان‌ها، گربه‌ها به همراه آنان به نقاط مختلف جهان انتقال پیدا کردند. این حیوانات از جمله برای از بین بردن آفت‌ها در کشتی‌ها همراه انسان‌ها سفر کردند و در گسترش خود نقش مهمی ایفا کردند.

• بر اساس این پژوهش، پای گربه‌ها بسیار دیرتر از آنچه تصور می‌شد و تنها حدود ۲۰۰۰ سال پیش به اروپا رسید.
• آن‌ها همراه رومیان به اروپا و بریتانیا رفتند.
• گربه‌ها سپس در مسیر جاده ابریشم به چین راه یافتند.

امروز گربه‌ها در تمام نقاط جهان (بجز جنوبگان) حضور دارند.

هم‌زیستی بی‌ضرر گربه‌های پلنگی در چین

در یک یافته جالب دیگر، دانشمندان کشف کردند که مدت‌ها پیش از ظهور گربه‌های اهلی، گونه‌ای گربه‌وحشی دیگر در چین مدتی در کنار انسان‌ها زندگی می‌کرده است. این گونه، گربه‌های پلنگی بودند؛ گربه‌‌های وحشی کوچک که حدود ۳۵۰۰ سال در سکونت‌گاه‌های انسانی در چین زندگی می‌کردند.

پروفسور شو-جین لو از دانشگاه پکن این رابطه اولیه میان انسان و گربه‌پلنگی را نوعی «هم‌زیستی بی‌ضرر» توصیف می‌کند.

به گفته او: «گربه‌‌های پلنگی‌ از زندگی در نزدیکی انسان بهره می‌بردند و ضرری نیز به انسان‌ها نمی‌رساندند یا حتی از آن‌ها به عنوان شکارچیان طبیعی جوندگان استقبال می‌کردند.»

گربه‌های پلنگی‌ هرگز اهلی نشدند و همچنان در حیات وحش آسیا زندگی می‌کنند. با این حال، جفتگیری گربه‌های پلنگی‌ آسیایی با گربه‌های اهلی در سال‌های اخیر منجر به پیدایش نژاد «بنگال» شده است که در دهه ۱۹۸۰ رسما به رسمیت شناخته شد.

این تحقیق در مجله‌های ساینس و سل جنومیکس منتشر شده است.