سایه سنگین رکود بر بورس؛ چرا سرمایه‌گذاران به طلا و مسکن روی آوردند؟

بازار سرمایه ایران در ماه‌های اخیر با ترکیبی از چالش‌های پیچیده اقتصادی و سیاست‌های پولی دست و پنجه نرم می‌کند؛ وضعیتی که رکود اقتصادی سال‌های اخیر و بی‌اطمینانی سرمایه‌گذاران را به وضوح بر حجم معاملات و اعتماد عمومی به بورس تحمیل کرده است.

بسیاری از سرمایه‌گذاران به دلیل بی‌اطمینانی نسبت به آینده اقتصادی و چشم‌انداز کوتاه‌مدت بورس، تمایل خود را برای ورود به بازار کاهش داده‌اند. عواملی چون افزایش نرخ بهره در کنار مشکلات نظارتی و بحران‌های مالی در برخی از بانک‌ها، باعث شده که سرمایه‌گذاران ترجیح دهند منابع مالی خود را به بازارهای کم‌ریسک‌تر مانند مسکن، طلا و ارز، منتقل کنند.

تلاطم‌های ارزی و نوسانات قیمت کالاهای اساسی، به‌ویژه در شرایطی که هنوز چشم‌انداز روشنی از ثبات اقتصادی در کشور وجود ندارد، بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران تاثیرگذار بوده و موجب ایجاد یک فضای رکودی و کاهش شدید حجم معاملات شده است.

تحلیل کارشناس: رکود اجتناب‌ناپذیر و مقایسه با بازارهای موازی

فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه، وضعیت فعلی بورس را ملتهب توصیف می‌کند. وی معتقد است که فضای کنونی ترکیبی از دو عامل اصلی است:

«فضای فعلی بازار ملتهب است؛ یعنی از یک طرف رکود اقتصادی که بر تمامی بازارها سایه انداخته و از طرف دیگر پیامدهای بی‌اعتمادی که از سال ۱۳۹۹ آغاز شد، همچنان بر بورس تاثیر می‌گذارد. این وضعیت اجتناب‌ناپذیر است و همچنان سایه‌اش بر سر بورس قرار دارد.»

آقابزرگی در مقایسه با سایر بخش‌های اقتصادی، بازار سرمایه را دارای وضعیت طبیعی‌تری می‌داند:

• مسکن: به شدت ارزنده است.
• خودرو: وضعیت مشابهی دارد.
• طلا و ارز: به شدت تحت نظارت و مدیریت هستند.

با این حال، متغیرهای کلان اقتصادی مانند نرخ بهره و جزئیات بودجه در شرف انتشار، قطعا بر اقتصاد و بازار سرمایه تاثیر بسزایی خواهند داشت.

نرخ بهره؛ رقیب اصلی بازار سهام و مشکلات نظارتی

این کارشناس تاکید می‌کند که نرخ بهره یکی از رقبای اصلی بازار سرمایه محسوب می‌شود. متاسفانه به دلیل برخی مشکلات نظارتی، مانند انحلال بانک‌ها و موسسات مالی نظیر بانک آینده و موسسه ملل، شرایط مناسبی در بازار پول مشاهده نمی‌شود که این مسائل آثار منفی زیادی بر بازار سرمایه گذاشته است.

به عقیده وی، این متغیرهای کلان اقتصادی نه تنها بر بازار سرمایه، بلکه بر تمامی بازارها تاثیر خواهند گذاشت و رکودی که اکنون بر تمامی بازارها حاکم است، همچنان ادامه خواهد یافت.

کاهش چشمگیر ارزش معاملات روزانه

در بورس، با وجود مزیت نقدشوندگی بالا، که باعث توجه بیشتر مردم به این بازار می‌شود، روند معاملات نسبت به ماه‌های آغازین سال جاری نزولی شده است.

• حجم معاملات نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
• روند معاملات نسبت به ماه‌های اوج شاخص (فروردین و اردیبهشت) نزولی است.
• ارزش معاملات روزانه که قبلاً بین ۱۲ تا ۱۵ هزار میلیارد تومان بود، در حال حاضر کاهش یافته است.

این وضعیت، این سوال را مطرح می‌کند که آیا بورس ایران قادر به عبور از این رکود خواهد بود یا سرمایه‌گذاران باید منتظر نوسانات بیشتر و رکود عمیق‌تر باشند.