تشدید فشار آمریکا بر ونزوئلا؛ از هشدار حریم هوایی تا تهدید ترامپ به حملات زمینی

هشدار حریم هوایی و اهداف پنهان

دولت ترامپ رسماً اعلام می‌کند که تلاش می‌کند جریان‌های غیرقانونی مهاجران و مواد مخدر را کاهش دهد، اما هدف اصلی این تلاش‌ها مجبور کردن نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، به کناره‌گیری از قدرت است. ترامپ در پستی در تروث‌سوشال نوشت: «لطفاً حریم هوایی بالای ونزوئلا و اطراف آن را به‌طور کامل بسته در نظر بگیرید.»

این در حالی است که ایالات متحده از نظر قانونی نمی‌تواند حریم هوایی یک کشور دیگر را ببندد. با این حال، اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) پیش‌تر درباره «وضعیت بالقوه خطرناک» هنگام پرواز بر فراز ونزوئلا هشدار داده و خواستار احتیاط شده بود. پروازهای مستقیم شرکت‌های مسافربری یا باری آمریکایی به ونزوئلا از سال ۲۰۱۹ تعلیق شده‌اند، اما برخی خطوط هوایی آمریکا همچنان از آسمان این کشور برای پروازهای آمریکای جنوبی عبور می‌کنند.

وزیر خارجه ونزوئلا دستور ترامپ را شدیداً محکوم کرد و آن را «تهدیدی استعمارگرانه» و «اقدامی عجیب، غیرقانونی و غیرموجه علیه مردم ونزوئلا» خواند.

تهدید به حمله زمینی و استقرار نیروهای نظامی

فشار آمریکا تنها به تهدیدهای هوایی محدود نشده است. ترامپ در هفته‌های اخیر مجوز فعالیت سازمان سیا در داخل ونزوئلا را تأیید کرده و همچنین مادورو و متحدان دولتی او را به‌عنوان اعضای یک «سازمان تروریستی خارجی» معرفی کرده است. مقامات دولت آمریکا می‌گویند این اقدام اختیارات نظامی بیشتری برای حمله در داخل ونزوئلا در اختیار ایالات متحده قرار می‌دهد.

ترامپ روز پنجشنبه هشدار داد که حملات زمینی در داخل این کشور ممکن است به‌زودی آغاز شود. او در تماس روز شکرگزاری با نیروهای نظامی اظهار داشت:

«احتمالاً متوجه شده‌اید که دیگر کسی نمی‌خواهد از طریق دریا قاچاق کند، و ما به‌زودی شروع به متوقف کردن آنها از طریق زمین هم خواهیم کرد. مسیر زمینی آسان‌تر است و این کار خیلی زود آغاز خواهد شد.»

سناتور جمهوری‌خواه لیندسی گراهام از این پیشنهاد استقبال کرد و گفت: «من بسیار قدردان و حامی عزم رئیس‌جمهور ترامپ برای مقابله با کشورهای “خلافت مواد مخدر” هستم که مهم‌ترین آنها ونزوئلا است.»

عملیات «نیزه جنوبی» پنتاگون

ارتش آمریکا در چارچوب عملیاتی که پنتاگون آن را «عملیات نیزه جنوبی» نامیده، بیش از دوازده ناو جنگی و ۱۵ هزار سرباز را در منطقه مستقر کرده است. ده‌ها نفر در حملات دریایی در چارچوب این کارزار ضدقاچاق مواد مخدر کشته شده‌اند.

تغییر موضع ترامپ و احتمال مذاکره

در حالی که ترامپ در ماه اکتبر همه‌گونه گفت‌وگوی دیپلماتیک با ونزوئلا را قطع کرده بود، هفته گذشته نرم‌تر به نظر رسید و گفت که مادورو «مایل است صحبت کند» و ممکن است «در زمان مناسب» با او گفت‌وگو کند. گزارش‌های نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال حاکی از آن است که ترامپ و مادورو هفته گذشته تلفنی صحبت کرده‌اند.

ترامپ این تغییر موضع را موضوعی مرتبط با «نجات جان مردم» توصیف کرده است. او در پاسخ به سؤالی درباره گفت‌وگو با کسی که «سازمان تروریستی» نامیده، گفت:

• اگر او رهبر باشد، اگر بتوانیم جان‌ها را نجات دهیم، اگر بتوانیم کارها را از راه آسان انجام دهیم، خوب است.
• اگر مجبور باشیم از راه سخت وارد شویم، باز هم خوب است.

در گفت‌وگوهای غیررسمی قبلی، مادورو تمایل خود را به کناره‌گیری احتمالی اعلام کرده بود، گرچه این کار حداقل ۱۸ ماه طول می‌کشید. با این حال، کاخ سفید در نهایت نتیجه گرفت که تنها طرحی را می‌پذیرد که شامل خروج فوری مادورو باشد.

واکنش مردم ونزوئلا و سرکوب داخلی

ونزوئلایی‌ها نسبت به افزایش انزوا با ترکیبی از تسلیم و نگرانی واکنش نشان می‌دهند. این کشور در ده سال گذشته شاهد فروپاشی اقتصادی، اعتراضات خیابانی گسترده، کودتاهای نافرجام و بی‌شمار توطئه بوده است.

تهدیدهای ترامپ درباره اقدام نظامی احتمالی هنوز تأثیر ملموسی بر زندگی میلیون‌ها ونزوئلایی نگذاشته، اما سرکوب دولتی همچنان محسوس است. تنها در ماه اکتبر، دست‌کم ۵۴ نفر به‌دلیل ابراز نارضایتی بازداشت شده‌اند؛ برخی فقط به‌خاطر انتشار پیام‌های ضد مادورو در واتس‌اپ.

مادورو روز دوشنبه در واکنشی قاطعانه گفت که فارغ از کاری که ایالات متحده انجام دهد، «آنها قادر به شکست ونزوئلا نخواهند بود» و کشورش را «تسخیرناپذیر» خواند.