کشف علمی: مصرف ۳ تا ۴ فنجان قهوه، سن زیستی را ۵ سال کاهش می‌دهد

تفاوت پیری عددی و پیری زیستی

برخلاف سن عددی که صرفاً تعداد سال‌های سپری شده از تولد را نشان می‌دهد، پیری زیستی معیار سنجش سن واقعی سلول‌ها و اندام‌های بدن است. این نوع پیری تحت‌تأثیر عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، سبک زندگی، رژیم غذایی، عوامل محیطی و ظاهراً میزان مصرف قهوه قرار می‌گیرد.

کوتاه شدن تلومرها، که پوشش‌های محافظ انتهای کروموزوم‌ها هستند و مانع فرسایش آن‌ها می‌شوند (مشابه پوشش پلاستیکی انتهای بند کفش)، به عنوان نشانه‌ای از پیری سلولی یا زیستی در نظر گرفته می‌شود.

پیری تسریع‌شده در بیماران روانی

متخصصان خاطرنشان می‌کنند، گرچه کوتاه شدن تلومرها بخشی طبیعی از روند افزایش سن است، اما این روند در افراد مبتلا به اختلالات شدید روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی بیشتر مشاهده می‌شود. علاوه بر این، افراد دارای این اختلالات معمولاً عمر کوتاه‌تری دارند که این اختلاف گاهی تا ۱۵ سال کمتر از دیگران است.

یافته‌های کلیدی پژوهش نروژی

این پژوهش بر روی بیش از ۴۰۰ بزرگسال نروژی که مبتلا به اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی یا افسردگی اساسی همراه با روان‌پریشی بودند، انجام شد. شرکت‌کنندگان بر اساس میزان مصرف روزانه قهوه به چهار گروه تقسیم شدند و طول تلومر آن‌ها از طریق نمونه‌های خون اندازه‌گیری شد.

• کسانی که قهوه نمی‌نوشیدند.
• افرادی که روزانه یک تا دو فنجان قهوه می‌نوشیدند.
• افرادی که روزانه سه تا چهار فنجان قهوه می‌نوشیدند.
• افرادی که روزانه پنج فنجان یا بیشتر قهوه می‌نوشیدند.

نتایج نشان داد که سن زیستی افرادی که هر روز چندین فنجان قهوه می‌نوشیدند در مقایسه با کسانی که قهوه نمی‌نوشیدند، پنج سال کمتر بود (به این معنی که از نظر زیستی جوان‌تر به نظر می‌رسیدند). این تفاوت معنی‌دار به طور خاص در گروه مصرف‌کننده سه تا چهار فنجان مشاهده شد.

مکانیسم اثر: آنتی‌اکسیدان‌ها و تلومرها

متخصصان یکی از دلایل اصلی کند شدن روند پیری را به ترکیبات قوی آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی موجود در قهوه نسبت می‌دهند. بر اساس این پژوهش، مصرف قهوه با کاهش استرس اکسیداتیو، که عدم تعادل میان آنتی‌اکسیدان‌ها و رادیکال‌های آزاد است و به سلول‌ها و DNA آسیب می‌زند، روند پیری را بهبود می‌بخشد.

تلومرها نسبت به استرس اکسیداتیو و التهاب بسیار حساس‌اند و همین موضوع نشان می‌دهد که مصرف قهوه چگونه می‌تواند به حفظ سلامت سلولی در جمعیتی کمک کند که آسیب‌پذیری زیستی بیشتری دارند.

هشدار متخصصان: مصرف بیش از حد ممنوع

با وجود فواید چشمگیر، متخصصان هشدار می‌دهند که قهوه شمشیری دولبه است و مصرف بیش از حد توصیه‌شده می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. در حالی که سه تا چهار فنجان قهوه با طولانی‌تر شدن تلومرها و کاهش سن زیستی مرتبط بود، مصرف بیش از پنج فنجان در روز هیچ اثر مثبتی نداشت.

طبق یافته‌های این پژوهش، مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده روزانه قهوه ممکن است از طریق افزایش تولید گونه‌های فعال اکسیژن، به سلول‌ها آسیب برساند و در نتیجه موجب کوتاه شدن تلومرها شود.