خبر کامل
قطع درختان تهران؛ از سودجویی شبانه و فرار شهردار از پاسخگویی تا بحران آب و آفت
موج جدید قطع درختان تهران؛ از سودجویی شبانه تا بحران آب و آفت
پایتخت ایران، در حالی با بحران آلودگی هوا و کم‌آبی دست و پنجه نرم می‌کند که موج جدیدی از قطع درختان در مناطق مختلف آن، از جمله میرهاشمی و باغ فردوس، نگرانی‌ها را به اوج رسانده است. این چرخه مخرب که از سوءمدیریت منابع آبی آغاز و به قطع شبانه توسط سودجویان ختم می‌شود، نفس تهرانِ مبتلا به آسم را به شماره انداخته است.
مناطق پردرخت تهران، نظیر پارک لاله، باغ فردوس و خیابان ولیعصر، همچنان هوای بهتری دارند و مرز میان یک تنفس آلوده تا تنفسی سالم، گاهی به اندازه یک پیاده‌رو است. قطع هر درخت، به مثابه گرفتن کیسه اکسیژنی از شهر است، اما به واقع چرا درختهای تهران قطع می‌شوند؟
تراکم قطع درختان در هفته‌های اخیر
خبر قطع درختان در نقاط مختلف تهران در حالی ادامه دارد که کارزارهای مردمی برای توقف آن به راه افتاده است. از ۲۸ آبان ماه که کارزار «نه به قطع درختان بوستان تهران» راه‌اندازی شد، چند روز بعد کارزار دیگری تحت عنوان «درخواست جلوگیری از قطع درختان جنگل سرخه‌حصار» به راه افتاد.
حوادث اخیر و سکوت مسئولان
در پنجم آذر ماه، درست زمانی که تهران آلوده‌ترین کلان‌شهر جهان نامیده شد، خبر قطع درختهای محله میرهاشمی واقع در منطقه ۱۴ تهران منتشر شد. تصاویر این اتفاق با واکنش گسترده در فضای مجازی روبه‌رو شد، در حالی که شهردار منطقه ۱۴ مایل به پاسخگویی و عنوان دلیل این اقدام نبود.
پس از آن، حوالی نهم آذر ماه، خبر قطع درختهای باغ فردوس تهران، در نزدیکی موزه سینما به گوش رسید که تنه‌های تنومند سه درخت برای تراشیده شدن روی زمین افتاده بودند. اگرچه گفته شد این قطع در کوچه‌های فرعی اطراف باغ فردوس بوده، اما ارزش حیاتی درختان تفاوتی نمی‌کند.
قطع گسترده درختان به این روزها محدود نمی‌شود. ماه گذشته، قطع گسترده درختان یک باغ لاله در تهران برای ساخت آلاچیق گزارش شد. ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، در ۱۸ آبان ماه اعلام کرد: «متاسفانه علاوه بر ۱۸ درخت قطع شده قبلی، کسر ۴۳ اصله درختی دیگر هم توسط شهرداری تهران گزارش شده.»
دلایل اصلی قطع درختان؛ خشکی و آفت
نقطه عطف تمام گزارش‌ها و درخت‌هایی که طی سال‌های اخیر در تهران قطع می‌شوند، یک چیز است: خشک شدن آنها. بنابراین، سوال اصلی این است که چرا درختهای تهران خشک می‌شوند تا شهرداری مجبور به قطع آنها شود؟
کم‌آبی؛ ریشه اصلی خشکی
مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران، در پاسخ به این پرسش، «خشک شدن درختان به‌دلیل کم‌آبی» را یکی از معضلات جدی پایتخت می‌داند.
«یکی از معضلات جدی پایتخت، خشک شدن درختان به‌دلیل کم‌آبی است؛ مشکلی که حاصل بی‌توجهی‌های چند دهه اخیر به مدیریت منابع آبی و زیرساخت‌هایی مانند لوله‌کشی و هوشمندسازی است. درختان به‌یک‌باره خشک نمی‌شوند؛ این پدیده نتیجه سال‌ها بی‌توجهی به آن‌هاست.»
این خشک شدن به دلیل کم‌آبی در حالی رخ می‌دهد که شیوه‌های آبیاری فضای سبز توسط شهرداری، خود موجب هدررفت گسترده آب می‌شود:
- استفاده از فواره‌ها
- تانکرهای آب سوراخ که ده‌ها لیتر آب را هدر می‌دهند.
- شیرفلکه‌های بازی که در سطح شهر و درون باغچه‌ها رها می‌شوند.
فعالان محیط زیست تاکید دارند که با مدیریت صحیح منابع آبی، مانند استفاده از پساب و راه‌اندازی تصفیه‌خانه‌ها، می‌توان به فضای سبز رسیدگی کرد، چرا که قانون هوای پاک نیز بر تامین سرانه فضای سبز و حفظ طراوت شهری تاکید دارد. معاون مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست شهرستان تهران نیز پیش‌تر خواستار توجه جدی شهرداری به اجرای ماده ۲۲ قانون هوای پاک شده و گفته بود: «خشک شدن درختان به بهانه کم‌آبی قابل‌قبول نیست.»
آفت‌ها؛ معلول کم‌آبی
اگرچه آفت‌ها (مانند سوسک چوب‌خوار) به عنوان دلیل قطع درختان مطرح می‌شوند، اما شیوع آنها خود بخشی از همان چرخه معیوب است. سوسک‌های چوب‌خوار اغلب به درختان ضعیف و بیمار که بر اثر عواملی مانند خشکسالی آسیب دیده‌اند، حمله می‌کنند. ضعف درخت بر اثر بی‌آبی، آن را مستعد حمله آفت می‌کند.
به عنوان نمونه، در پارک چیتگر، شهریار زمانی‌پور، معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران، می‌گوید:
«متأسفانه به دلیل آبیاری نامناسب در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، بخشی از درختان پارک چیتگر دچار ضعف و خشکیدگی شدند، به‌طوری که حدود ۹ تا ۱۰ هزار اصله درخت ناچار به قطع شدند.»
احسان خیراتیان صفائی، معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری منطقه یک، درباره قطع درختان باغ فردوس، دلیل را خشک شدن و تبدیل شدن درختان به «کانون آفت» برای درختان مجاور عنوان کرد. اما به قول محمد درویش، کارشناس ارشد محیط زیست، «این روند نتیجه ساده‌سازی‌های نابخردانه است. هر درخت به اندازه یک انسان ارزش دارد.»
دلیل پنهان و ترسناک؛ سودجویی ملک‌داران
جدای از مباحثی شبیه به بی‌آبی و آفت، دلیل دیگری برای قطع درختهای تهران وجود دارد که پیروز حناچی، شهردار پیشین تهران، و مهدی چمران، رئیس شورای شهر، به آن اشاره کرده‌اند.
پیروز حناچی: «در تهران در مناطق شمالی عده‌ای تخصص‌شان شده بود شب تا صبح درخت قطع کنند و شما صبح بیایید یک بیابان ببینید در جایی که قبلا درختهای مرتفع چنار که خصیصه‌ی تهران بوده، وجود داشته است.»
مهدی چمران نیز در مرداد ماه گفته بود که جریمه‌های میلیاردی نیز مانع سودجویان نمی‌شود:
«ما جریمه قطع درخت را میلیاردی اعلام کردیم، اما آن را هم پرداخت می‌کنند و می‌سازند و می‌فروشند، چون برای آنها سود دارد. دلال‌ها و وکلا هم سود می‌برند و برای آنها به صرفه است و تنها بخشی که ضرر می‌کند، شهر است.»
اسفند سال گذشته، در پی قطع عمدی ۱۳ درخت خیابان ولیعصر، مالک ملک تجاری مبلغ ۱۷۰ میلیارد تومان جریمه شد. اما تداوم این چرخه نشان می‌دهد که جریمه‌ها کارساز نیست.
اهمیت حیاتی درختان برای پایتخت آلوده
تهران از ابتدای فصل پاییز تاکنون رنگ هوای پاک را به خود ندیده است. ارتباط قطع درخت و از بین رفتن فضای سبز با هوای پایتخت کاملاً مشخص است. محمدحسین حسن زاده، کارشناس فضای سبز می‌گوید:
- برگ درخت‌ها با جذب و حفظ گردوغبار و سایر ذرات معلق هوا، تاثیر بسزایی بر بهبود کیفیت هوا دارد.
- درختان ذرات معلق هوا را تا ۷۵ درصد کاهش می‌دهند.
رابی گرینوالد، محقق ارشد از دانشگاه ایالتی جورجیا، نیز تاکید می‌کند: «پوشش گیاهی کنار جاده به طرق مختلف آلاینده‌ها را از هوا بیرون می‌کشد. به عنوان مثال، سطح وسیعی را فراهم می‌کند تا ذرات ریز معلق در هوا بر روی آنها فرود آیند.»
این چرخه معیوب همچنان ادامه دارد؛ درختی خشک می‌شود، دلیل خشکی بی‌آبی است، آب به شیوه‌های متفاوت هدر می‌رود و در نهایت به جای درختانی که گاهی تا ۵۰ سال سن دارند، چمن‌ها آبیاری می‌شوند. تهران هر روز آلوده‌تر و بی‌آب‌تر از دیروز، با بحران وجودی ناشی از عدم مدیریت صحیح روبه‌روست.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۰:۴۲ - ۱۴۰۴/۰۹/۰۹