خبر کامل
افزایش نگران‌کننده آلودگی هوای تهران؛ نیروگاه‌ها و سوخت بی‌کیفیت مقصران اصلی
آمار و ابعاد بحران آلودگی در پایتخت
بحران آلودگی هوا در پایتخت ابعاد نگران‌کننده‌تری به خود گرفته است. داده‌های رسمی نشان می‌دهد که متوسط شاخص کیفیت هوای تهران از ابتدای سال جاری تا نهم آذرماه به ۱۰۴ واحد رسیده که نسبت به میانگین ۹۱ واحدی سال گذشته، افزایشی چشمگیر را نشان می‌دهد. این جهش آلودگی، که با رشد ۱۳.۱ درصدی غلظت ذرات PM2.5 همراه بوده، پیامدهای جدی برای سلامت عمومی و مدیریت شهری در پی داشته است.
افزایش روزهای آلوده در پاییز جاری، چالش مهمی در سطح ملی ایجاد کرده است. غلظت بالای آلاینده‌ها در بسیاری از شهرها منجر به مجازی شدن آموزش و دورکاری مشاغل شد، هرچند این تصمیمات تأثیر محسوسی در کاهش آلاینده‌ها نداشته است.
رئیس مرکز اورژانس استان تهران اعلام کرد: تماس‌های مرتبط با آلودگی هوا سهم ۳۱ درصدی را شامل می‌شود و متأسفانه ۳۵۷ نفر نیز جان خود را به دلیل این آلودگی از دست داده‌اند.
منابع اصلی آلودگی: از نیروگاه‌ها تا ناوگان فرسوده
افزایش آلودگی هوا در تهران، ترکیبی از عوامل مختلف است که عمدتاً به منابع تولید آلاینده در حاشیه و جنوب شهر مربوط می‌شود. این افزایش ناشی از ترکیبی از عوامل زیر است:
- سوخت‌های غیراستاندارد: استفاده از گازوئیل و مازوت کم‌کیفیت و با گوگرد بالا در نیروگاه‌ها و واحدهای صنعتی فعال در حاشیه تهران، از جمله نیروگاه شهرری و دماوند.
- ناوگان فرسوده: افزایش فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل، به ویژه خودروهای دیزلی سنگین که در کمربندی‌ها و حریم جنوبی شهر تردد می‌کنند.
- پسماندسوزی: سوزاندن پسماند در حریم جنوبی تهران.
- کاهش بارش: کاهش نزولات جوی طی هشت ماه ابتدایی سال جاری.
تمرکز آلاینده‌ها در جنوب و غرب تهران
غلظت ذرات آلاینده در مناطق جنوبی، جنوب‌غربی و غربی شهر تهران بیش از سایر نقاط است. بیشترین میزان افزایش آلودگی (بیش از ۲۰ درصد) در ایستگاه‌های مناطق ۲۲، شهر ری، دانشگاه شریف، میدان فتح و باقر شهر مشاهده شده است. این تمرکز بالا ناشی از دو عامل اصلی است: تولید بالای آلاینده در این مناطق و انتقال آلاینده‌ها از منابع خارج از محدوده شهر.
بالا بودن آلاینده‌ها در نقاط جنوبی شهر تهران، مستقیماً تحت تأثیر فعالیت شهرک‌های صنعتی، پسماندسوزی و تردد خودروهای سنگین دیزلی است که با توجه به جهت وزش باد، بخشی از این آلاینده‌ها به محدوده شهر وارد می‌شوند.
آلاینده‌های اختصاصی و نقش نیروگاه‌ها
بالا بودن همزمان غلظت PM2.5، کربن سیاه (BC)، دی‌اکسید گوگرد (SO2) و دی‌اکسید نیتروژن (NO2) نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از آلودگی کنونی تهران مربوط به مازوت‌سوزی و مصرف سوخت‌های دیگر در بخش‌های صنعتی و خانگی است. سوختن دی‌اکسید گوگرد و اکسید نیتروژن نیز در تولید ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون دخیل است.
بررسی‌ها حاکی از انتشار بسیار فراتر از استاندارد دی‌اکسید گوگرد (SO2) در نیروگاه‌های حاشیه تهران است:
| نیروگاه | میزان انتشار SO2 (ppm) | مقایسه با استاندارد |
|---|---|---|
| نیروگاه دماوند (شهدای پاکدشت) | ۵۳۰ | بیش از ۱۰ برابر استاندارد |
| نیروگاه شهرری | ۶۰۱۲ | بیش از ۱۰۰ برابر استاندارد |
حدود ۱۹ درصد آلودگی شهر تهران مربوط به ناوگان سواری است و تغییر غلظت آلاینده‌ها در ساعات پیک ترافیک صبحگاهی و عصرگاهی این موضوع را تایید می‌کند. همچنین، افزایش غلظت کربن سیاه (BC) از ساعت ۲۰ شب به بعد، ناشی از تردد وسایل نقلیه دیزلی فرسوده است. حدود ۲۰ درصد از ذرات معلق PM2.5 نیز از نیترات تشکیل می‌شود که مصرف گاز در بخش‌های خانگی، صنعتی و تجاری در بروز آن موثر است.
کیفیت سوخت بنزین و گازوئیل
در ارزیابی نمونه‌ای از ۱۸ جایگاه بنزین استان تهران، مشخص شد که میزان سولفور بنزین تنها در یک ایستگاه بالاتر از استاندارد است، اما میزان انتشار بنزن در اغلب جایگاه‌ها بین ۱۵ تا ۹۰ درصد بالاتر از استاندارد مجاز کشوری است. اگرچه عمده جایگاه‌های سوخت گازوئیل در تهران سوخت با گوگرد مجاز ارائه می‌کنند، اما احتمال می‌رود خودروهای دیزلی که از شهرهای دورتر به تهران می‌آیند، از سوخت با کیفیت پایین‌تر در مبدأ استفاده کرده باشند که این امر در انتشار SO2 نقش دارد.
راهکارهای ضروری و سیاست‌های بلندمدت
سیاست‌های موقتی مانند مجازی شدن آموزش، دورکاری و طرح زوج و فرد از درب منزل، لزوماً به کاهش محسوس آلودگی نمی‌انجامد؛ چراکه بخش عمده‌ای از آلاینده‌ها در حریم شهر تولید می‌شوند. برای حل اساسی این چالش، اتخاذ سیاست‌های بلندمدت و تصمیمات اجرایی قاطع ضروری است:
- اعمال محدودیت‌های جدی بر تردد ناوگان دیزلی فرسوده، به ویژه در بزرگراه آزادگان و راه‌های مواصلاتی جنوبی.
- شناسایی و برخورد موثر با پسماندسوزی در حاشیه جنوبی تهران.
- پایش مستمر و دقیق آلاینده‌های پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها و صنایع اطراف تهران.
- توسعه حمل‌ونقل عمومی پاک (مترو و خودروی برقی) متناسب با نیاز شهر.
- رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی در دوره‌های اضطرار.
- توسعه سامانه پیش‌بینی قابل‌اعتماد آلودگی هوا در سطح ملی برای تشخیص زودهنگام شرایط ناپایدار.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۲۰:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۹/۰۹