اعلام عفو «خوان اورلاندو هرناندز» توسط ترامپ؛ تضاد در سیاست مبارزه با مواد مخدر آمریکا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، روز جمعه، هفتم آذر، اعلام کرد که «خوان اورلاندو هرناندز»، رئیس‌جمهور سابق هندوراس، را عفو خواهد کرد. هرناندز که سال گذشته به اتهام قاچاق گسترده مواد مخدر و جرائم مربوط به سلاح به ۴۵ سال زندان محکوم شده بود، متهم اصلی پرونده‌ای بود که نشان داد چگونه هندوراس به یک «دولت مواد مخدر» تبدیل شده است. ترامپ، بدون ارائه هیچ مدرکی، ادعا کرد که هرناندز «قربانی آزار و اذیت سیاسی» است؛ تصمیمی که شوک بزرگی را در محافل سیاسی و قضایی آمریکا و هندوراس ایجاد کرد.

پرونده‌ای با ابعاد بین‌المللی: از رشوه «ال چاپو» تا ۴۵ سال حبس

محاکمه هرناندز در نیویورک، ابعاد یک توطئه قاچاق گسترده را آشکار ساخت که بیش از ۲۰ سال به طول انجامیده بود. این توطئه منجر به ورود بیش از ۵۰۰ تن کوکائین به ایالات متحده شد و سودهای هنگفتی را به جیب کارتل‌ها سرازیر کرد، در حالی که هندوراس همچنان یکی از فقیرترین و فاسدترین کشورهای آمریکای مرکزی باقی ماند.

• هرناندز متهم بود که یک میلیون دلار رشوه از «ال چاپو» دریافت کرده تا اجازه دهد محموله‌های کوکائین از هندوراس عبور کنند.
• او زمانی با افتخار گفته بود که «مواد را تا ته به حلق گرینگوها فرو خواهد کرد.»
• دادستان‌ها او را مهره کلیدی این توطئه می‌دانستند که حتی دستور محافظت پلیس و ارتش از قاچاقچیان رشوه‌دهنده را صادر می‌کرد.
• پرونده هرناندز یکی از جامع‌ترین پرونده‌های قاچاق مواد مخدر در دادگاه‌های آمریکا پس از محاکمه ژنرال مانوئل نوریگا در سه دهه پیش بود.

با وجود شواهد محکمه‌پسند، هرناندز خود را در ظاهر متحدی قابل اعتماد برای واشنگتن نشان می‌داد و به مقامات آمریکایی اطمینان می‌داد که در حال ریشه‌کن کردن قاچاق است.

فریب سه دولت متوالی آمریکا

فریبکاری هرناندز به قدری موفق بود که او توانست سه دولت متوالی آمریکا را متقاعد کند که شریکی کلیدی در مهار مهاجرت و مبارزه با مواد مخدر است:

• دولت اوباما: باراک اوباما او را یکی از «شرکای عالی» خود در تلاش برای جلوگیری از مهاجرت کودکان به آمریکا خواند.
• دولت ترامپ (دوره اول): دونالد ترامپ او را به‌عنوان برنده انتخابات جنجالی سال ۲۰۱۷ به رسمیت شناخت و برای مهار جریان مهاجرت و مواد مخدر روی او حساب می‌کرد.
• دولت بایدن: دولت بایدن نیز او را یک متحد کلیدی در آمریکای مرکزی می‌دانست؛ چراکه به دنبال کنترل مهاجرت بود.

طنز ماجرا اینجاست که بخش عمده تحقیقات پرونده هرناندز در دوره اول ریاست‌جمهوری خود ترامپ انجام شد و یکی از بازرسان اصلی بعدها به وکیل شخصی ترامپ و مقامی ارشد در وزارت دادگستری تبدیل شد.

تضاد آشکار در راهبرد مبارزه با کارتل‌ها

تصمیم ترامپ برای عفو هرناندز، که هنوز به‌طور رسمی اجرا نشده، فرجامی گیج‌کننده برای پرونده‌ای است که دادستان‌ها آن را ضربه‌ای مستقیم به قلب یک دولت مواد مخدر می‌دانستند. این چرخش ناگهانی، تضادی آشکار را در راهبرد ترامپ به نمایش می‌گذارد؛ زیرا او و دستیارانش همواره کارتل‌ها را خطری مبرم برای آمریکا توصیف کرده و وعده ریشه‌کن کردن آنها را داده‌اند.

«آنها ۴۵ سال زندان به او دادند چون رئیس‌جمهور بود؛ این کار را می‌توان با هر رئیس‌جمهوری انجام داد.»
- دونالد ترامپ در توجیه تصمیم خود

سناتور «تیم کین»، این عفو را «غیرقابل بخشش» خواند و گفت که اقدامات ترامپ، «روایت ساختگی» استراتژی او در مقابله با مواد مخدر را بیش از پیش آشکار می‌کند. او افزود که این اقدام، ادعای دولت مبنی بر اهمیت مبارزه با مواد مخدر را کاملا تضعیف می‌کند.

پیوند با سیاست ونزوئلا

این اعلامیه عفو، کمتر از ۲۴ ساعت پس از آن منتشر شد که ترامپ اعلام کرد حریم هوایی ونزوئلا باید «به‌طور کامل بسته» تلقی شود. هرناندز سال‌ها اجازه داده بود محموله‌های کوکائین از ونزوئلا، از طریق هندوراس، به سمت آمریکا سرازیر شود. برخی منتقدان این سوال را مطرح کرده‌اند که هدف واقعی عملیات نظامی گسترده آمریکا در کارائیب چیست؟ در حالی که رئیس‌جمهور به عملیات مبارزه با مواد مخدر اشاره می‌کند، گزارش‌ها حاکی از علاقه او به ذخایر نفتی ونزوئلا و تمایل برای خلع نیکلاس مادورو از قدرت است.

واکنش‌ها در هندوراس و جامعه بین‌الملل

شوک ناشی از این تصمیم نه تنها آمریکا، بلکه خود هندوراس را نیز حیرت‌زده کرده است. دادستان‌ها با اشاره به سوءاستفاده از قدرت و «ویرانی‌های غیرقابل تصور» ناشی از کوکائین، خواسته بودند هرناندز پشت میله‌های زندان بمیرد. «ریکاردو زونیگا»، یک دیپلمات سابق آمریکایی، تاکید کرد که دخالت هرناندز در فعالیت‌های جنایی برای چندین دولت آمریکا «کاملا واضح بود» و بسیاری از حامیان ترامپ از این اقدام شوکه شده‌اند.

در همین حال، در هندوراس، همکاری شیومارا کاسترو، رئیس‌جمهور چپ‌گرای این کشور، با دولت ترامپ در زمینه اخراج گسترده مهاجران به یک موضوع محوری در انتخابات اخیر تبدیل شده است. این همکاری، فشاری را که رهبران آمریکای لاتین در دوره دوم ترامپ با آن روبه‌رو هستند، بازتاب می‌دهد: از یک‌سو خشم رئیس‌جمهور آمریکا و از سوی دیگر، نارضایتی شهروندان و مهاجرانی که احساس می‌کنند به آنها خیانت شده است.