خسارت ۵ هزار میلیارد تومانی آتش‌سوزی‌ها به مازندران؛ اختصاص ۲ بالگرد به جنگل‌های هیرکانی

آمار تکان‌دهنده خسارات و گستردگی حریق

بر اساس آمارهای مدیریت بحران استانداری مازندران، در یک سال اخیر، افزون بر ۱۰۲ هکتار از اراضی مرتعی و جنگلی این استان طعمه حریق شده است. مجموع خسارات وارده ناشی از این آتش‌سوزی‌ها به زیرساخت‌های عمومی استان، رقمی معادل پنج هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

کانون بحران: آتش‌سوزی‌های مکرر «الیت»

یکی از گسترده‌ترین آتش‌سوزی‌های سال‌های اخیر در مازندران، حریق منطقه «الیت» در مرزن‌آباد غرب استان بود که طی هفته‌های گذشته در چند مرحله به وقوع پیوست. مرحله نخست این آتش‌سوزی در تاریخ ۱۰ آبان ماه آغاز شد و پس از روزها تلاش نیروهای امدادی مهار شد. مرحله دوم نیز ۱۶ روز پیش شعله‌ور شد و در نهایت با به‌کارگیری چندین فروند بالگرد و هواپیمای ایلوشن و همچنین تلاش نیروهای امدادی و مردمی، آتش در عرصه ۱۰ هکتاری این منطقه خاموش شد.

عوامل متعددی مهار آتش در جنگل‌های چالوس را با چالش مواجه کرده بود:

• گرمای غیرمعمول هوا
• صعب‌العبور بودن منطقه
• انباشت برگ و لاشه درختان خشک شده

تخصیص پایگاه و بالگرد ویژه برای جنگل‌های هیرکانی

همزمان با عملیات اطفای حریق در غرب مازندران، استاندار این استان راه‌اندازی پایگاه اطفای حریق و اختصاص بالگرد برای جنگل‌های هیرکانی را امری ضروری دانست و قول تحقق این مهم را داده بود. این وعده اکنون با دستور مقامات عالی دولت در حال اجرا است.

استاندار مازندران اعلام کرد: با قول مساعد معاون اول رئیس جمهور، یک پایگاه اطفای حریق و دو فروند بالگرد ویژه برای حفاظت از جنگل‌های هیرکانی اختصاص خواهد یافت. این اقدام یک ضرورت مهم برای حفظ این میراث ارزشمند است که در گستره وسیعی از شهرستان‌های مختلف مازندران قرار دارد.

وی ضمن قدردانی از مشارکت گسترده مردم در مهار آتش‌سوزی الیت، تاکید کرد که با همکاری همه جانبه، آتش‌سوزی در مدت کوتاهی کنترل شد و ارزیابی‌های اولیه حکایت از موفقیت عملیات دارد. همچنین هیئتی از اعضای کمیسیون‌های مختلف مجلس شورای اسلامی برای بررسی میدانی چالش‌ها و نیازهای منطقه الیت حضور پیدا کردند.

اهمیت منحصر به فرد جنگل‌های هیرکانی

جنگل‌های هیرکانی که در زبان عامیانه به «جنگل‌های شمال» معروفند، متراکم‌ترین ناحیه جنگلی ایران را تشکیل می‌دهند و با کشورهای ایران و آذربایجان مشترک هستند. این جنگل‌ها نه تنها یک منبع طبیعی، بلکه یک موزه زنده طبیعی به شمار می‌روند.

قدمت ۴۰ میلیون ساله و شهرت به «فسیل زنده»

اگرچه قدمت دقیق جنگل‌های هیرکانی به طور کامل مشخص نیست، اما بر اساس نظرات کارشناسان، عمر این جنگل‌ها بیش از ۴۰ میلیون سال برآورد شده و بازمانده دوره سوم زمین‌شناسی هستند. از همین رو، این مجموعه کهن به فسیل‌های زنده شهرت دارد و در حوزه باستان‌شناسی و گیاه‌شناسی از ارزش بی‌نظیری برخوردار است.

نقش حیاتی در اکوسیستم و اقتصاد منطقه

اهمیت جنگل‌های هیرکانی فراتر از قدمت تاریخی آن‌هاست. این جنگل‌ها در حفظ تعادل اکولوژیک منطقه نقش حیاتی ایفا می‌کنند:

• تامین اکسیژن
• ذخیره مقادیر بسیار زیاد آب
• حفاظت از بافت خاک
• جلوگیری از جاری شدن سیل

علاوه بر این، نوار شمالی کشور یکی از محبوب‌ترین سایت‌های گردشگری ایران محسوب می‌شود و جنگل‌های هیرکانی با جذب گردشگر، منبع درآمد پایداری برای ساکنین این نواحی فراهم کرده‌اند.

ویژگی‌های زیست‌بوم هیرکانی

استان مازندران حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار مساحت دارد که از این میزان، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار آن را عرصه‌های طبیعی شامل جنگل و مرتع تشکیل می‌دهد. پوشش گیاهی هیرکانی در ارتفاعی از سطح دریا تا ۲ هزار و ۸۰۰ متری ادامه می‌یابد.

این جنگل‌ها که زمانی مساحتی بالغ بر ۵۵ هزار کیلومتر مربع داشتند، اکنون تنها از ۱۰ درصد مساحت اولیه آن‌ها حفاظت می‌شود و از غنی‌ترین اکوسیستم‌های جهان به شمار می‌روند. تنوع زیستی این منطقه بسیار چشمگیر است:

درختان این جنگل‌ها از نوع مختلط پهن‌برگ هستند که با آب و هوای نیمه‌مدیترانه‌ای و مرطوب سازگار شده‌اند. از نظر علمی، رشد توده‌های فشرده درخت راش در عرض‌های جغرافیایی زیر ۴۰ درجه امری منحصر به فرد است که در جنگل‌های هیرکانی ایران (با عرض متوسط ۳۸ درجه) به وفور مشاهده می‌شود.