کمبود بحرانی داروی «مایفورتیک» و خطر از دست رفتن کلیه پیوندی برای بیماران

تجربه بیماران: از سهمیه‌بندی تا قطع کامل توزیع

یکی از بیماران پیوندی ۳۹ ساله اهل مشهد که چهار سال پیش پیوند کلیه انجام داده است، از قطع کامل توزیع این دارو در داروخانه‌های شهر خبر می‌دهد. او روند نگران‌کننده توزیع دارو را این‌گونه شرح می‌دهد:

«تا چند ماه پیش، دارو به صورت سهمیه دوماهه می‌دادند. بعد شد یک‌ماهه، سپس ۱۵ روز و در نهایت یک هفته. الان یک هفته است که می‌گویند کلاً این دارو نیست.»

این بیمار تأکید می‌کند که داروخانه‌ها رسماً اعلام کرده‌اند موجودی به صفر رسیده و از بیماران خواسته‌اند با مشورت پزشک به دنبال مصرف داروی مشابه باشند. اما او که سابقه رد پیوند کلیه داشته، قادر به استفاده از داروهای جایگزین نیست:

«من یک بار داروی مشابه مصرف کردم، کراتین خونم بالا رفت و کلیه پیوند زده، در حال پس زده شدن بود. الان اگر مجبور شوم داروی دیگر بگیرم ممکن است، کلیه‌ام را از دست بدهم.»

به گفته بیماران، داروهای مشابه تولید داخل موجود است، اما برخی بیماران، به‌ویژه افراد تازه‌پیوندشده یا کسانی که سابقه رد پیوند عضو دارند، تحمل تغییر دارو را ندارند و مصرف جایگزین می‌تواند به قیمت از کار افتادن عضو پیوندی تمام شود.

انجمن پیوند کلیه: نوسان در توزیع، خطرناک و استرس‌زاست

فاطمه پوررضاقلی، دبیر انجمن علمی پیوند کلیه ایران، ضمن تأیید کمبود برند اصلی داروی «مایفورتیک» در داروخانه‌ها، ریشه مشکل را در مسائل کلان اقتصادی و سیاست خارجی می‌داند:

• مشکلات مربوط به انتقال ارز و تحریم‌ها.
• آزاد نشدن محموله‌های دارویی از گمرک.

او با وجود تأکید بر وجود نمونه ایرانی دارو و حمایت از تولید داخل، خاطرنشان می‌کند که نوسان در توزیع داروی خارجی و جایگزینی مداوم دارو برای بیماران استرس‌زا و در برخی مواقع خطرناک است. به گفته وی، این رفت‌وبرگشت میان داروی ایرانی و خارجی می‌تواند از نظر متابولیسم دارویی مشکلات جدی ایجاد کند.

پیامدهای اقتصادی و درمانی تغییر دارو

دبیر انجمن علمی پیوند کلیه ایران به ابعاد اقتصادی این بحران نیز اشاره می‌کند:

اگر بیمار پیوند کلیه را از دست بدهد و دوباره به دیالیز برگردد، هزینه‌ای که به دولت تحمیل می‌شود ۲۰ برابر است. از منظر صرفه اقتصادی هم بازگشت بیمار به دیالیز منطقی نیست.

او تصریح می‌کند که هرچند ۷۰ تا ۸۰ درصد بیماران با داروی ایرانی هیچ مشکل خاصی ندارند و کیفیت آن مورد تأیید است، اما ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران به این داروهای تولید داخلی، واکنش نشان می‌دهند و باید حق انتخاب داشته باشند. تأمین داروی مناسب، حق مسلم بیمار است.

انتقاد داروسازان: حذف واردات به بهانه تولید داخل، جفا به بیمار است

هادی احمدی، عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان ایران، با انتقاد شدید از سیاست‌های موجود، حذف داروی مورد نیاز بیماران به بهانه تولید داخل را «جفا به بیمار» می‌خواند. او تأکید می‌کند که بیماران پیوندی و بیماران خاص به تغییر برند دارو بسیار حساس هستند و حتی تغییر پوشش قرص می‌تواند عوارض به دنبال داشته باشد.

سیاست‌های غلط سازمان غذا و دارو و تحریم‌ها

احمدی سیاست سازمان غذا و دارو را که تنها وجود نمونه تولید داخل را دلیل کافی برای حذف واردات می‌داند، «بسیار اشتباه» ارزیابی می‌کند. وی هشدار می‌دهد:

برخی بیماران پس از مصرف نمونه داخلی دارو دچار عارضه شده و حتی تا آستانه رد پیوند پیش رفته‌اند؛ خب در چنین شرایطی نمی‌توان دارو را حذف کرد و گفت نمونه داخلی وجود دارد.

او در ادامه، مشکل اصلی واردات را به صراحت بیان می‌کند:

• واردات دارو به دلیل تحریم‌ها با مشکلات جدی مواجه است.
• تحریم‌ها، حمل‌ونقل، بانک‌ها و بیمه‌های مرتبط را تحت تأثیر قرار داده است.
• کمبود نقدینگی و ناتوانی در تبادل پول با بانک‌های بین‌المللی، امکان واردات را محدود کرده است.

عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان ایران در پایان تأکید می‌کند که با وجود افتخار تولید ۹۸ درصد داروها در داخل، باید پذیرفت که برخی داروهای حیاتی نیازمند تکنولوژی پیشرفته هستند و تا رسیدن به آن مرحله، نباید واردات را محدود کرد و باید سهم مشخصی برای واردات این دسته از داروها در نظر گرفت.