نوسازی صنایع با ۶ همت اعتبار؛ کاهش ۳۰ درصدی مصرف انرژی و تعیین سال ۱۴۰۵ به عنوان سال نوسازی

صنعت کشور سال‌هاست که با چالش‌هایی نظیر فرسودگی تجهیزات، کاهش بهره‌وری و هدررفت منابع انرژی دست و پنجه نرم می‌کند. این وضعیت نه تنها توان رقابت‌پذیری صنایع را تضعیف کرده، بلکه مانع از استفاده بهینه از فرصت‌های توسعه‌ای و جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی شده است. اجرای سریع و مؤثر طرح‌های نوسازی و بازسازی، می‌تواند با ارتقای کیفیت تولید، کاهش مصرف انرژی و بهبود ساختار مدیریتی، مسیر رشد صنعتی کشور را هموار و فرصت‌های اقتصادی ارزشمندی ایجاد کند.

جزئیات طرح نوسازی و بازسازی صنایع

فرشاد مقیمی، رئیس هیئت عامل ایدرو (سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران)، در تشریح روند اجرای طرح نوسازی و بازسازی صنایع، به دستاوردهای اولیه آن اشاره کرد و تأکید نمود که این برنامه صرفاً محدود به تغییرات فیزیکی و تجهیزات نیست.

دستاوردهای اولیه و صرفه‌جویی انرژی

بر اساس اظهارات وی، در واحدهایی که این برنامه عملیاتی شده است، میزان مصرف انرژی تا حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. همچنین اجرای این طرح علاوه بر صرفه‌جویی انرژی، منجر به ارتقای کیفیت تولیدات، افزایش توان رقابتی و رشد میزان تولید نیز شده است.

استقبال صنایع و مراحل ثبت‌نام

تاکنون ۲۷۰ واحد صنعتی در سامانه نوسازی ثبت‌نام کرده‌اند. پرونده این واحدها در حال گذراندن مراحل بررسی کارشناسی، اخذ تأییدیه از استان‌ها و ارسال به بانک‌ها قرار دارد. برخی از این واحدها نیز به مرحله معرفی به بانک رسیده‌اند و به‌زودی فرآیند عملیاتی‌سازی نوسازی را آغاز خواهند کرد.

ابعاد جامع نوسازی و وضعیت واحدهای راکد

نوسازی صنعتی در این طرح، رویکردی جامع دارد و تنها به تعویض ماشین‌آلات محدود نمی‌شود. این رویکرد به منظور تضمین بازدهی حداکثری و پایداری در بلندمدت طراحی شده است.

نوسازی تنها به تغییرات فیزیکی و تجهیزات محدود نمی‌شود، بلکه شامل بازنگری در مدیریت، ساختار مالی، نظام منابع انسانی و به‌روزرسانی فناوری تولید نیز هست. با استفاده از این الگو می‌توان با یک‌سوم هزینه و یک‌سوم زمان معمول، یک واحد صنعتی را بازسازی و فعال‌سازی کرد.

وضعیت واحدهای فعال و راکد

واحدهایی که وارد طرح نوسازی می‌شوند لزوماً غیرفعال نیستند؛ بسیاری از آن‌ها در حال فعالیت‌اند و برای بهبود بهره‌وری وارد طرح شده‌اند. اگرچه برخی واحدهای راکد با نوسازی دوباره به چرخه تولید برمی‌گردند، اما تعدادی نیز قابلیت ادامه فعالیت ندارند و باید از چرخه حذف شوند.

برنامه‌های حمایتی و منابع مالی

با توجه به چالش ناترازی انرژی در کشور، اجرای این طرح‌ها می‌تواند مسیر توسعه صنعتی را کوتاه‌تر کند. برای تسریع در این فرآیند، حمایت‌های دولتی و منابع مالی قابل توجهی در نظر گرفته شده است.

سال نوسازی و تخصیص بودجه

• قرار است سال ۱۴۰۵ به‌عنوان «سال نوسازی و بازسازی صنایع» تعیین شود.
• برای این پروژه‌ها حدود ۶ همت (۶۰۰۰ میلیارد تومان) منابع مالی در نظر گرفته شده است.
• نقش ایدرو در این برنامه «مدیریت، هماهنگی و صدور مجوز» است.

اجرای این طرح می‌تواند ارزش‌افزوده قابل توجهی برای صنعت کشور به همراه داشته باشد و همچنین سفارش‌های گسترده‌ای برای سازندگان داخلی ماشین‌آلات ایجاد کند؛ صنایعی که اکنون با کاهش تقاضا مواجه‌اند.

معافیت گمرکی و جذب سرمایه خصوصی

در راستای مفاد برنامه هفتم توسعه، واردات ماشین‌آلات و تجهیزات مرتبط با نوسازی از پرداخت حقوق گمرکی معاف شده است. پیش‌بینی می‌شود در سال نخست اجرای طرح، میان ۲۰۰ تا ۳۰۰ واحد صنعتی تحت پوشش قرار گیرند.

جذابیت این طرح به‌گونه‌ای است که می‌تواند سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را نیز وارد میدان کند. در همین راستا، ایجاد یک صندوق برای تأمین سرمایه پروژه‌ها در دستور کار قرار دارد. همچنین ایدرو با همکاری سازمان برنامه و ستاد تسهیل، سامانه‌ای مشترک برای پیگیری روند نوسازی و هم‌افزایی میان دستگاه‌ها ایجاد کرده است.

اهمیت تسریع در نوسازی و رفع چالش‌ها

با وجود برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، هنوز سرعت اجرای طرح‌های نوسازی و بازسازی صنایع کافی نیست و بسیاری از واحدهای صنعتی با تجهیزات فرسوده به فعالیت ادامه می‌دهند. این تأخیر نه تنها بهره‌وری و کیفیت تولید را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه مصرف انرژی و هزینه‌های تولید را نیز بالا نگه می‌دارد.

بدون شتاب‌دهی واقعی در این فرآیند، کشور فرصت‌های توسعه‌ای مهم خود را از دست خواهد داد. ادامه فعالیت برخی واحدهای راکد یا نیمه‌فعال بدون نوسازی مؤثر، به معنای هدررفت منابع و کاهش توان رقابت‌پذیری صنعت است. ضروری است که مسئولان و فعالان صنعتی با جدیت بیشتر، منابع و سازوکارهای لازم را به کار گیرند تا طرح‌های نوسازی سریع‌تر به نتیجه برسند و صنایع کشور بتوانند با توان کامل به چرخه تولید بازگردند و در بازارهای داخلی و بین‌المللی جایگاه خود را تقویت کنند.