ایران یازدهمین تولیدکننده عسل جهان؛ رشد ۱۴.۶ درصدی شمار کندوهای کشور

پیشینه و اهمیت اقتصادی زنبورداری

زنبورداری یکی از قدیمی‌ترین فعالیت‌های کشاورزی بشر محسوب می‌شود که نقشی کلیدی در تأمین غذا، دارو و مواد اولیه صنعتی ایفا کرده است. تاریخچه طولانی پرورش زنبور عسل، ارتباط عمیق انسان با طبیعت و توانایی او در همکاری با این حشره مفید را نشان می‌دهد.

اگرچه انسان هرگز موفق به اهلی‌سازی کامل زنبور نشده است، اما با شناخت بهتر زیست‌محیط و نیازهای آن توانسته به شیوه‌های مدرن نگهداری زنبور و برداشت عسل دست یابد.

آمار تولید عسل در ایران و جهان

ایران در تولید عسل در سطح جهان جایگاه یازدهم را به خود اختصاص داده است. آمارها نشان می‌دهند که چین با تولیدی بیش از ۳۰۵ هزار تن، بزرگترین تولیدکننده عسل در جهان است و پس از آن، آمریکا با ۸۲ هزار تن در رتبه دوم قرار دارد.

رشد شمار کندوها در کشور

شمار کندوهای کشور در سال‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است. این آمارها حاکی از افزایش ۱۴.۶ درصدی تعداد کندوها در یک سال است:

• تعداد کندوها در سال ۱۳۸۸: ۴ میلیون و ۳۷۳ هزار کندو
• تعداد کندوها در سال ۱۳۸۹: ۵ میلیون و ۱۱ هزار کندو

میزان تولید عسل کشور در سال ۱۳۸۹ نیز حدود ۴۵ هزار تن بوده است.

رفتارشناسی و ویژگی‌های زنبور عسل

درک رفتار زنبور عسل برای زنبورداری مدرن حیاتی است. برخی از نکات مهم رفتارشناسی زنبورها عبارتند از:

• دفع فضولات: به‌جز ملکه، سایر زنبورها هرگز داخل کندو دفع فضولات نمی‌کنند.
• خروج از کندو: زنبورها تا زمانی که دمای محیط به بیش از ۸ درجه سانتی‌گراد نرسد، از کندو خارج نمی‌شوند و فضولات خود را ذخیره می‌کنند.
• زنبور کارگر: این زنبورها با وجود ماده بودن، برخلاف ملکه توان جفت‌گیری ندارند و همواره عقیم هستند.

تجهیزات و انواع کندوهای زنبورداری

در این دوره آموزشی، ابزار و تجهیزات ضروری زنبورداری معرفی و تشریح شدند. همچنین تفاوت‌های میان انواع کندوهای بومی و مدرن مورد بررسی قرار گرفت.

تجهیزات مورد نیاز

• کندو، لباس، کلاه و دستکش
• دودی (دودزا)، اهرم و کاردک، برس
• ظرف غذا، اکستراکتور (عسل‌گیر)
• موم‌ذوب‌کن، موم‌دوز، برگه مومی آجدار و قفس ملکه

انواع کندوها

انواع کندوهای محلی و مدرن تشریح شد و تفاوت کندوهای بومی با کندوهای جعبه‌ای نظیر لانگستروت و دادانت بررسی گردید.