بحران زیست‌محیطی در نیشابور؛ تهدید سه‌گانه زباله، صنعت و فاضلاب

دشت میان‌جلگه در حوالی نیشابور، این روزها با یک بحران زیست‌محیطی جدی روبرو است؛ بحرانی که از تلاقی سه منبع آلودگی همزمان نشأت گرفته و اکوسیستم منطقه را در آستانه فرسودگی قرار داده است. اگر این روند مخرب ادامه یابد، این پهنه حاصلخیز به زمینی بیمار و بی‌دفاع تبدیل خواهد شد.

حلقه‌های درهم‌تنیده آلودگی در میان‌جلگه

آلودگی‌های دشت میان‌جلگه نیشابور، تنها محدود به یک عامل نیست، بلکه سه منبع مجزا اما با اثرات همپوشان، محیط زیست منطقه را تهدید می‌کنند. این سه منبع آلودگی، همچون حلقه‌هایی درهم‌تنیده، اکوسیستم میان‌جلگه را در معرض فرسودگی قرار داده‌اند:

• زباله‌گاه دائمی: محلی که سال‌هاست برخلاف وعده‌ها موقت نمانده و به طور مداوم خاک، آب و هوای منطقه را آلوده می‌سازد.
• پسماندهای صنعتی: تخلیه گسترده خاک‌های باطله و ضایعات کارخانه‌های بزرگ در زمین‌های اطراف.
• فاضلاب شهری: استفاده پنهان و مداوم از فاضلاب شهری برای آبیاری برخی زمین‌های کشاورزی.

تخلیه بی‌ضابطه پسماندهای شهرک صنعتی عطار

یکی از جدی‌ترین عوامل آلودگی، مربوط به فعالیت‌های صنعتی در شهرک صنعتی عطار است. این شهرک با تخلیه مواد زائد، لایه‌های سطحی زمین را به شدت آلوده کرده است. این پسماندها شامل:

تخلیه خاک‌های باطله کارخانه کنسانتره آهن و ضایعات و پسماند کارخانه کاغذ است که رهاسازی این پسماندهای حجیم در زمین‌های اطراف، چهره دشت را مخدوش و کیفیت خاک را تهدید کرده است.

این اقدام، لایه‌های سطحی زمین را آلوده کرده و کیفیت خاک را به طور مستقیم در معرض خطر قرار داده است.

آبیاری با فاضلاب شهری؛ تهدید پنهان غذایی

در کنار آلودگی‌های صنعتی و زباله‌گاه، مسیری پنهان اما مداوم وجود دارد که آلودگی را مستقیماً به سفره غذایی مردم منتقل می‌کند. برخی زمین‌های کشاورزی این دشت با فاضلاب شهری آبیاری می‌شوند؛ این روند، آلودگی را از سطح خاک به محصول و سپس به سفره غذایی مردم منتقل می‌کند.

اگر روند فعلی ادامه یابد، این دشت حاصلخیز از یک پهنه زراعی به پهنه‌ای بیمار و بی‌دفاع بدل خواهد شد.