گزارش محیط زیست: غلظت آلاینده‌ها ۱۳ درصد بیشتر شد؛ پای گوگرد در میان است؟

تشدید آلودگی در سال جاری

تحلیل دقیق داده‌های سالانه نشان می‌دهد که وضعیت آلودگی در سال جاری نسبت به سال قبل وخیم‌تر شده است. غلظت ذرات کوچکتر از دو و نیم میکرون (PM2.5) در بازه زمانی ابتدای سال تا پنجم آذر ماه ۱۴۰۴، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، حدود ۱۳ درصد افزایش یافته است. این آمار نشان‌دهنده تشدید بحران آلودگی هوا در کلانشهرها است.

کانون‌های آلودگی در پایتخت

بررسی الگوهای مکانی آلودگی در تهران نشان می‌دهد که برخی مناطق با افزایش چشمگیر آلایندگی مواجه بوده‌اند. این مناطق عمدتاً در غرب و جنوب غرب پایتخت متمرکز شده‌اند:

• مناطق ۲۲ و ۱۸ تهران
• باقرشهر
• آزادگان
• شهرری

الگوهای انتشار حاکی از آن است که آلودگی با غلظت بالا ابتدا در غرب و جنوب غرب متمرکز شده و سپس تحت تأثیر باد غالب، به سمت مرکز و جنوب شهر گسترش یافته است.

ریشه‌های شیمیایی آلایندگی

آنالیز ترکیبات شیمیایی ذرات کوچکتر از دو و نیم میکرون، عوامل اصلی سازنده این آلاینده‌ها را مشخص کرده است. سهم قابل توجهی از این ترکیبات شامل کربن سیاه و کربن آلی است.

نقش ناوگان فرسوده و احتراق

وجود مقادیر بالای کربن سیاه و آلی در ترکیبات، نقش مستقیم ناوگان فرسوده دیزلی و فرآیندهای احتراقی، از جمله سوزاندن ضایعات، را برجسته می‌کند. علاوه بر این، گزارش سازمان حفاظت محیط زیست تاکید می‌کند که سهم نیترات در برخی مناطق به بیش از ۲۵ درصد رسیده است. این میزان بالا، گویای انتشار گسترده اکسیدهای نیتروژن و تشکیل ذرات ثانویه در جو است.

شواهد استفاده از سوخت پرگوگرد

داده‌های مربوط به دی‌اکسید گوگرد نیز از استفاده از سوخت با محتوای گوگرد بالا در برخی نیروگاه‌های ثابت و پیرامونی شهر حکایت دارد. این امر یکی از عوامل مهم در تشدید آلودگی هوای اخیر به شمار می‌رود.

هم‌افزایی عوامل بحران‌زا

در بخش پایانی گزارش، نتیجه‌گیری شده است که آلودگی روزهای اخیر نتیجه هم‌افزایی چندین عامل محیطی و انسانی بوده است. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

پایداری جوی، وارونگی دما و نبود بارش، انتشار گسترده از ناوگان دیزلی فرسوده، وجود نقاط داغ آلایندگی در غرب و جنوب غرب تهران، مصرف سوخت با درصد بالای گوگرد در نیروگاه‌ها، ترافیک سنگین در ورودی‌های غرب و جنوب غرب شهر، تشکیل ثانویه ذرات نیترات و بازپراکنش گردوغبار ناشی از تردد و فعالیت‌های صنعتی و غیرمجاز پراکنده در حاشیه شهر.