پارادوکس انرژی در ایران: آلودگی هوا، بهره‌وری نیروگاه‌های خورشیدی را کاهش می‌دهد

وابستگی شدید به سوخت فسیلی؛ تهدیدی برای سلامت و انرژی خورشیدی

وابستگی شدید کشور به منابع سوخت فسیلی نه تنها سلامت عمومی و محیط زیست را به شدت تهدید می‌کند، بلکه به طور متناقضی، مانع بزرگی بر سر راه توسعه و بهره‌برداری بهینه از جایگزین‌های پاک مانند انرژی خورشیدی است. یک کارشناس انرژی با اشاره به این معضل، بر لزوم گذار فوری به سمت منابع تجدیدپذیر تاکید کرد و تبعات آلودگی هوا بر راندمان پنل‌های خورشیدی را تشریح نمود.

سهم غالب نیروگاه‌های حرارتی در سبد انرژی

علی سپهر، کارشناس انرژی، با تشریح وضعیت کنونی تامین انرژی در کشور، خاطرنشان کرد که بخش عمده‌ای از تولید برق همچنان متکی به منابع سنتی و آلاینده است. وی تصریح کرد:

• حدود ۸۰ درصد نیروگاه‌های کشور (شامل نیروگاه‌های بخار، گازی و سیکل ترکیبی) همچنان از نوع حرارتی هستند.
• نفت به عنوان فرآورده‌های نفتی، هم در قالب مازوت برای نیروگاه‌ها و هم به شکل بنزین و گازوئیل در بخش حمل‌ونقل مصرف می‌شود.

این روند مصرف، پیامدهای مخرب زیست‌محیطی گسترده‌ای به دنبال دارد. استفاده از این سوخت‌ها منجر به انتشار آلاینده‌هایی نظیر اکسیدهای گوگرد و نیتروژن، اوزون، ذرات معلق و مونوکسید کربن می‌شود که علاوه بر تهدید سلامت انسان، به دلیل انتشار گازهای گلخانه‌ای، اثرات مخربی بر محیط زیست، گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی می‌گذارند. از این رو، نیاز به گذار از سوخت‌های فسیلی به سمت توسعه منابع تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی، به شدت احساس می‌شود.

پتانسیل بالای خورشیدی در محاصره آلودگی

با وجود وابستگی بالا به سوخت‌های فسیلی، کشور ما از پتانسیل بسیار بالایی در زمینه انرژی خورشیدی برخوردار است. سپهر تاکید کرد که سهم انرژی خورشیدی در سبد انرژی‌های تجدیدپذیر کشور، نسبت به منابع بادی، آبی و ژئوترمال، بیشتر است. بر این اساس، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در کشور و به ویژه در استان‌هایی مانند خراسان رضوی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

با این حال، یک چالش جدی و متناقض در مسیر بهره‌برداری کامل از این پتانسیل وجود دارد: آلودگی هوا و ذرات معلق. این آلاینده‌ها به طور مستقیم بر راندمان و بهره‌وری نیروگاه‌های خورشیدی تأثیر منفی می‌گذارند.

اثرات مخرب ذرات معلق بر پنل‌ها

برای دستیابی به بیشترین تولید و راندمان از پنل‌های خورشیدی، ضروری است که پنل‌ها در شرایط آب و هوایی کاملاً صاف، هوای پاک و عاری از آلاینده قرار داشته باشند. اما ذرات معلق و آلودگی‌های هوا بر روی سطح پنل‌ها نشست می‌کنند و منجر به پیامدهای زیر می‌شوند:

• کاهش کارایی و تولید برق پنل‌ها.
• افزایش هزینه‌های نگهداری، شستشو و تعمیرات.
• کاهش درآمد و مانع شدن از تحقق هدف تولید برق پایدار و رفع ناترازی انرژی.

دور باطل وابستگی و آلودگی

این کارشناس انرژی در جمع‌بندی خود تصریح کرد که در نهایت، یک دور باطل شکل گرفته است. در حالی که آلودگی هوا و اثرات زیست‌محیطی آن، ما را ناگزیر به توسعه منابع تجدیدپذیر می‌کند، اما وابستگی مداوم به سوخت‌های فسیلی، به دلیل مشکلاتی مانند ناترازی گاز و مصرف مازوت در فصول سرد، مانع از بهره‌برداری کامل و بهینه از انرژی‌های تجدیدپذیر می‌شود.

آلودگی هوا نه تنها سلامت عمومی و محیط زیست را تهدید می‌کند، بلکه بر بهره‌وری و سودآوری نیروگاه‌های خورشیدی نیز تأثیر منفی دارد.