طرح رویش وزارت اقتصاد؛ چالش جذب سرمایه‌های خرد در سایه بی‌اعتمادی عمومی

ریشه چالش: تورم و دلاری شدن سبد دارایی

در حال حاضر، بخش زیادی از مردم برای حفظ ارزش دارایی‌های خود، رویکرد سرمایه‌گذاری در دارایی‌های فیزیکی را تقویت کرده‌اند. این دارایی‌ها شامل ارز، طلا، رمزارزها، فلزات گران‌بها، مسکن و خودرو هستند که عملاً سبد دارایی خانوار را به سمت دلاری شدن سوق داده است.

این روند ناشی از عوامل متعددی است؛ از جمله تورم نقطه‌به‌نقطه که در حال نزدیک شدن به مرز ۵۰ درصد است. در کنار تحریم‌ها و کسری بودجه مداوم دولت، این عوامل باعث شده‌اند که مردم احساس کنند باید به‌طور فعال از سرمایه‌های خود محافظت کنند؛ به همین دلیل سرمایه‌گذاری در دارایی‌های فیزیکی تقویت شده است.

جزئیات طرح رویش و ابزارهای تامین مالی

وزارت اقتصاد با مشاهده این روند، تلاش دارد از این نقدینگی خرد در جهت بهره‌برداری اقتصادی استفاده کند. طرح رویش برای تامین مالی شش ابرپروژه کشور، سه ابزار اصلی را طراحی کرده است که هدف آن، مولدسازی نقدینگی خرد مردم از طریق سرمایه‌های خانگی است:

ابزارهای سه‌گانه طرح رویش

• اوراق مرابحه ارزی: ابزاری برای جذب سرمایه‌های دلاری.
• صندوق تأمین: احتمالاً به منظور پوشش ریسک و تضمین بازدهی.
• سامانه وسایل: بستری برای مدیریت و اجرای فرآیند سرمایه‌گذاری.

بزرگ‌ترین مانع: بحران اعتماد عمومی

بزرگ‌ترین چالش پیش روی طرح رویش، مسئله اعتماد عمومی است. تجربیات ناموفق گذشته، به‌ویژه در مورد صندوق‌های ارزی، بی‌اعتمادی جدی را در جامعه ایجاد کرده است. در آن نمونه‌ها، دوگانگی در نرخ تسویه و نرخ واریز، سرمایه‌گذاران را متضرر ساخت:

«زمانی که مردم سرمایه‌گذاری کردند، نرخ آزاد ملاک بود، اما هنگام برداشت، نرخ دولتی اعمال شد. این تجربه هنوز در ذهن جامعه باقی مانده و همین مسئله اجرای طرح‌های جدید را سخت می‌کند.»

به همین دلیل، وزارت اقتصاد حتی پیش از اجرای طرح نیز بر لزوم اعتمادسازی تأکید کرده است. به نظر می‌رسد اگر قرار باشد طرح رویش موفق شود، باید ابتدا تکلیف این بی‌اعتمادی‌ها روشن شود و خطا‌های گذشته به‌هیچ‌وجه تکرار نشوند.

رویش؛ آزمون بازسازی رابطه اقتصادی

طرح «رویش» فراتر از یک ابزار تامین مالی صرف است؛ این طرح در واقع آزمونی برای بازسازی رابطه ازهم‌گسسته میان مردم و نظام اقتصادی کشور محسوب می‌شود. حجم بالای سرمایه‌های راکد نگهداری‌شده در منازل (از طلا و ارز تا دارایی‌های غیرمولد) نشان‌دهنده دو مشکل اساسی است:

1. بی‌اعتمادی عمیق به ثبات سیاست‌گذاری‌های اقتصادی.
2. نبود ابزارهای امن که بتوانند امنیت روانی و بازدهی منطقی را هم‌زمان فراهم آورند.

اگر طرح رویش بتواند حلقه‌های مفقوده شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری را تأمین کند، امید می‌رود که این منابع عظیم مردمی به جای دامن‌زدن به نوسانات ارزی، به موتور توسعه پروژه‌های ملی و صادرات‌محور تبدیل شوند.

اقتصاد ایران امروز بیش از کمبود پول، با کمبود اعتماد، حکمرانی مالی منسجم و سازوکارهای پایدار جذب سرمایه روبه‌رو است. موفقیت این طرح می‌تواند پیام روشنی برای جامعه داشته باشد مبنی بر اینکه مشارکت مردم در اقتصاد یک فرصت قابل اتکا است. اما شکست آن، بار دیگر سرمایه‌های خرد را به مسیرهای سوداگرانه سوق داده و هزینه بی‌اعتمادی را سنگین‌تر خواهد کرد.