تأکید مقامات ایرانی و سازمان ملل بر نقش حیاتی خاک در امنیت غذایی، توسعه پایدار و تاب‌آوری شهری

اهمیت خاک در امنیت ملی و مقابله با تغییر اقلیم

رضا افلاطونی، رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این سمپوزیوم با اشاره به شعار امسال روز جهانی خاک با عنوان «خاک سالم، برای شهر سالم»، خاک را سیستمی زنده و پایه اصلی امنیت غذایی، سلامت آب، تنوع زیستی و مقابله با تغییرات اقلیمی دانست.

وی با بیان اینکه ایران از ابتدای تشکیل پیمان جهانی خاک در فائو به‌عنوان عضو فعال و تأثیرگذار حضور داشته است، افزود: این مشارکت، فرصتی راهبردی برای همراهی با دانش و فناوری روز دنیا، دستیابی به استانداردهای جهانی و انعکاس دستاوردهای ملی در عرصه بین‌المللی است.

افلاطونی تأکید کرد: حفاظت از خاک پیش‌نیاز تحقق سند امنیت دانش‌بنیان غذاست. چگونه می‌توان از امنیت غذایی سخن گفت، در حالی که خاک، این سرمایه بی‌بدیل در معرض تهدید است؟

چگونه می‌توان از امنیت غذایی سخن گفت، در حالی که خاک، این سرمایه بی‌بدیل در معرض تهدید است؟

مدیریت پایدار خاک، راهبردی کلیدی برای تحقق سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه محیط زیست و منابع طبیعی است. تمام تأکیدات سیاست‌های کلی نظام بر حفاظت از منابع طبیعی، مقابله با بیابان‌زایی و فرسایش خاک و مدیریت تغییرات اقلیمی ریشه در حفظ خاک دارد.

وی با اشاره به نقش خاک به‌عنوان دومین ذخیره‌گاه بزرگ کربن زمین پس از اقیانوس‌ها افزود: مدیریت پایدار خاک، نه‌تنها به کاهش گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند بلکه تاب‌آوری اکوسیستم‌ها را در برابر خشکسالی افزایش می‌دهد.

رئیس سازمان منابع طبیعی ابراز امیدواری کرد که با عزم ملی و مشارکت تمام دستگاه‌ها، بخش خصوصی و جوامع محلی و بهره‌گیری از برنامه‌هایی مانند GSP و IHP، زمینه برای تحولی بزرگ در مدیریت منابع طبیعی کشور فراهم شود.

خاک، زیربنای توسعه پایدار و اقتصاد سبز

دکتر گلشن، نماینده دفتر برنامه عمران ملل متحد (UNDP) در ایران، با قدردانی از تلاش‌های ملی در حوزه حفاظت منابع طبیعی، بر اهمیت تقویت اقدامات احیایی و مدیریت مشارکتی برای دستیابی به توسعه پایدار تأکید کرد و گفت: خاک یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های کشور است و توجه به آن، فرصت‌های تازه‌ای برای امنیت غذایی، سلامت و تاب‌آوری جامعه ایجاد می‌کند. حفظ خاک سالم، مسیر ایجاد اقتصاد پویا، کشاورزی پایدار و شهرهای مقاوم را هموار می‌کند.

مدیریت پدیده گردوغبار و همکاری‌های بین‌المللی

وی پدیده گردوغبار را موضوعی دانست که بسیاری از کشورها با آن مواجه‌اند و خاطرنشان کرد: ایران طی سال‌های اخیر با تقویت همکاری‌های بین‌سازمانی و اجرای طرح‌های احیایی گام‌های مهمی در مدیریت این پدیده برداشته است. رسیدن به شرایط باثبات‌تر با توسعه پوشش گیاهی، تقویت مدیریت آب و مشارکت مردم به‌طور کامل امکان‌پذیر است.

نماینده UNDP ایجاد دبیرخانه ملی مدیریت گردوغبار و تدوین اسناد حفاظت از خاک را از گام‌های مهم ایران در این حوزه دانست و افزود: این اقدامات مسیر را برای تصمیم‌گیری علمی‌تر، سرمایه‌گذاری هدفمند و جلب مشارکت جوامع محلی هموار کرده است.

گلشن در پایان اظهارکرد: برنامه عمران ملل متحد با احترام به اولویت‌های ملی ایران، آماده ادامه همکاری برای اجرای طرح‌های احیایی، توانمندسازی جوامع محلی و ایجاد فرصت‌های تازه در حوزه اقتصاد سبز است.

نقش حیاتی «خاک شهری سالم» در تاب‌آوری شهرها

دکتر اینگ اسرانگ، رئیس دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران، بر ضرورت بازنگری جدی در شیوه ساخت، توسعه و مدیریت شهری با محوریت سلامت خاک تأکید کرد و با اشاره به نقش پنهان اما حیاتی خاک در زیرساخت‌های شهری گفت: درست زیر آسفالت، ساختمان‌ها و خیابان‌های ما خاکی نهفته است که اگر نفوذپذیر و پوشش گیاهی مناسب داشته باشد، می‌تواند آب باران را جذب کند، دمای شهر را تعدیل کند، کربن ذخیره کند و کیفیت هوا را ارتقا دهد.

وی هشدار داد: پوشش سختگیرانه خاک با سیمان و سازه‌های غیرقابل نفوذ، توان اکولوژیک شهرها را کاهش داده است و آن‌ها را در برابر سیلاب، جزایر حرارتی و آلودگی هوا آسیب‌پذیرتر می‌کند.

لزوم اتخاذ رویکرد سیستمی در مدیریت شهری

رئیس دفتر یونسکو در تهران با بیان اینکه رویکرد سازمان مبتنی بر نگاه سیستماتیک و یکپارچه است، سه محور اصلی این رویکرد را برشمرد:

• حفظ و تقویت پیوند شهرها با اکوسیستم‌های پشتیبان.
• مدیریت هم‌زمان و یکپارچه خاک و آب در قالب یک چارچوب مشترک.
• تسهیل جریان آزاد دانش و تجربه میان کشورها، نهادها و جوامع علمی.

اسرانگ سه پیام مهم را برای سیاست‌گذاران، مدیران شهری و نسل جوان مورد تأکید قرار داد:

• سیاست‌گذاری‌ها باید در جهت حفاظت از خاکی باشد که توان زیستی شهرها را تأمین می‌کند.
• سرمایه‌گذاری‌های شهری باید با هدف افزایش تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی طراحی شود.
• نسل جوان باید نقش خود را به‌عنوان پاسدار زمین و محیط‌ زیست بشناسد و تقویت کند.

رئیس دفتر یونسکو در تهران در پایان آمادگی یونسکو را برای همکاری گسترده‌تر با ایران اعلام کرد و گفت: هدف مشترک ما ساخت آینده‌ای است که در آن خاک سالم، زیربنای شهرهای سرزنده و جوامع توانمند باشد.