هشدار سازمان بهداشت جهانی: دسترسی کمتر از ۱۰٪ به آمپول‌های لاغری در جهان

بحران جهانی چاقی و دسترسی نابرابر به داروهای حیاتی

سازمان بهداشت جهانی با توجه به مقیاس گسترده بحران چاقی، خواستار توزیع و دسترسی عادلانه‌تر به این دسته از داروها (موسوم به جی‌ال‌پی – ۱) شده است. این سازمان تاکید کرد که چاقی یک بیماری مزمن است که می‌توان آن را در هر دوره‌ای از زندگی درمان کرد و نباید صرفاً آن را به «سبک زندگی» تقلیل داد.

تدروس آدهانوم گبره‌یسوس، رئیس سازمان بهداشت جهانی، اظهار داشت: «با اینکه دارو به‌تنهایی نمی‌تواند این بحران جهانی سلامت را حل کند، استفاده از داروهای جی ال پی-۱ می‌تواند به میلیون‌ها نفر کمک کند بر چاقی غلبه کنند و آسیب‌های مرتبط را کاهش دهند.»

این داروها پیشتر در فهرست داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی قرار گرفته‌اند و معمولاً به کشورها توصیه می‌شود که آن‌ها را تهیه کنند. طبق آمار این سازمان، در سال ۲۰۲۴، مرگ ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در سراسر جهان با چاقی مرتبط بوده است.

موانع اصلی دسترسی و راهکارهای پیشنهادی

موانع اصلی دسترسی محدود به آمپول‌های لاغری که کمک قابل توجهی به کاهش وزن می‌کنند، شامل عوامل زیر است:

• گرانی و هزینه بالای داروها
• ظرفیت تولید محدود در سطح جهانی
• محدودیت‌های شبکه توزیع

سازمان بهداشت جهانی تصریح می‌کند که حتی با خوش‌بینانه‌ترین پیش‌بینی‌ها، تولید کنونی داروهای جی‌ال‌پی – ۱ تنها می‌تواند نیاز صد میلیون نفر را در سراسر دنیا تامین کند، در حالی که جمعیت نیازمند بسیار بیشتر از این رقم است.

تولید نمونه‌های مقرون به صرفه

در دستورالعمل جدید، از کشورها و شرکت‌ها خواسته شده است تا برای افزایش دسترسی، از راه‌های مختلفی استفاده کنند. یکی از این راه‌ها، صدور مجوزهای موقت (Compulsory Licensing) است که به شرکت‌های دیگر اجازه می‌دهد نمونه‌های مقرون به صرفه داروی ثبت شده را تولید کنند.

حق ثبت داروی سمگلوتاید (با نام تجاری اوزمپیک) تا سال ۲۰۲۶ میلادی در چندین کشور مانند هند، کانادا، چین، برزیل و ترکیه منقضی خواهد شد. این موضوع می‌تواند راه را برای تولیدکنندگان بیشتر باز کرده و قیمت فروش را کاهش دهد.

آمپول‌های لاغری چگونه عمل می‌کنند؟

این تزریق‌های هفتگی که با نام‌های تجاری اوزمپیک، وگووی و مونجارو شناخته می‌شوند، با تقلید از هورمون طبیعی بدن به نام پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) عمل می‌کنند. عملکرد اصلی این هورمون، تنظیم اشتها و ایجاد حس سیری طولانی‌تر است.

دستورالعمل‌های تجویز و هشدارها

تجویز این داروها معمولاً برای بزرگسالانی صورت می‌گیرد که دارای یکی از شرایط زیر باشند:

• شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ (چاقی مفرط)
• BMI بین ۲۷ تا ۳۰ به همراه مشکلات مرتبط با وزن (مانند دیابت نوع دو، فشار خون بالا یا بیماری قلبی)

با وجود این دستورالعمل‌ها، استفاده از این تزریق‌ها به روشی رایج برای کاهش وزن تبدیل شده است، حتی در مواردی که نیاز پزشکی وجود ندارد. سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که این داروها باید همراه با توصیه‌هایی در مورد تغذیه و ورزش مصرف شوند و افراد از خرید آن‌ها از فروشندگان غیرمجاز و بازار سیاه خودداری کنند.

نکته مهم این است که تحقیقات نشان می‌دهد افراد ممکن است حدود یک سال پس از قطع کامل دارو، وزنی را که کم کرده‌اند، دوباره اضافه کنند، زیرا اشتهایشان بازمی‌گردد.