اولیور کان: جنگ برای جلب توجه، کیفیت محتوای فوتبال را نابود کرده است

دهه ۱۹۸۰: دوران سادگی و قدرت مطلق رسانه‌ها

کان با مرور دهه ۱۹۸۰، دورانی را به یاد می‌آورد که رسانه‌ها تنها به نشریاتی چون «کیکر» و روزنامه‌های محلی محدود می‌شدند. بازیکنان بدون هیچ‌گونه آموزش رسانه‌ای وارد این فضا می‌شدند و به قول کان، «پسرهایی از کوچه و زمین‌های خاکی» بودند که با صداقت و سادگی جلوی دوربین ظاهر می‌شدند. او تأکید می‌کند که چنین حضور بی‌آلایشی امروز «غیرحرفه‌ای» تلقی شده و دیگر جایی در دنیای پر زرق و برق فوتبال ندارد.

در آن زمان، قدرت رسانه‌ها مطلق بود و یک تیتر می‌توانست مسیر حرفه‌ای یک بازیکن را کاملاً دگرگون کند. بازیکنان هر دوشنبه منتظر خرید شماره جدید نشریات بودند تا ببینند چگونه ارزیابی شده‌اند.

انقلاب دهه ۹۰ و تولد روایت‌های جذاب

نقطه عطف نخستین در دهه ۱۹۹۰ و با ظهور برنامه‌های تلویزیونی مانند «ران» در شبکه Sat.1 آلمان رخ داد. رینهولد بکمان شیوه روایت فوتبال را به کلی متحول کرد و آن را رنگی‌تر، پرهیجان‌تر و داستان‌محورتر ساخت. برای اولین بار، زندگی شخصی بازیکنان، از مدل موی عجیب تا خودروی پارک‌شده جلوی ورزشگاه، بخشی از داستان فوتبال شد و محبوبیت این ورزش جهشی چشمگیر پیدا کرد. بازیکنانی چون مهمت شول دیگر تنها در نشریات تخصصی دیده نمی‌شدند، بلکه روی جلد مجلات عمومی مانند «براوو اسپورت» نیز حضور می‌یافتند.

ظهور اینترنت و محافظه‌کاری اجباری

به گفته اولیور کان، تحول اصلی با ظهور اینترنت و سپس شبکه‌های اجتماعی رقم خورد. در این دوران، بازیکنان دیگر وابسته به رسانه‌های سنتی نبودند؛ بلکه خودشان به رسانه تبدیل شدند. آن‌ها با یک پست ساده می‌توانستند میلیون‌ها نفر را در لحظه مخاطب قرار دهند و صدای خود را بدون فیلتر به گوش طرفداران برسانند. با این حال، این آزادی بهای سنگینی داشت:

• هر اشتباه، هر جمله، و هر رفتار، «برای همیشه در اینترنت می‌مانَد».
• کوچک‌ترین لغزش می‌تواند در چند ثانیه وایرال شود.
• نیاز به احتیاط و محافظه‌کاری در رفتار بازیکنان به شدت افزایش یافته است.

غلبه واکنش مجازی بر نقد کلاسیک

کان با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی می‌گوید که امروز برای بسیاری از فوتبالیست‌ها، واکنش جامعه مجازی و شبکه‌های اجتماعی به مراتب مهم‌تر از تحلیل و نقد رسانه‌های کلاسیک است. او برای تأیید این موضوع، به مستند ZDF درباره بایرن مونیخ با عنوان «همیشه لبخندم می‌گیرد» اشاره می‌کند و می‌گوید:

«در آن مستند، بازیکنان دهه‌های گذشته را می‌بینیم که جلوی دوربین آزادانه از مربی انتقاد می‌کردند؛ چیزی که امروز تقریباً محال است.»

این محافظه‌کاری، فضای نقد و گفت‌وگوی آزاد در فوتبال را محدود کرده است.

چالش سرعت و افت کیفیت محتوا در رسانه‌ها

این دروازه‌بان افسانه‌ای همچنین به تغییراتی که دامن خود رسانه‌های ورزشی را گرفته، می‌پردازد. او از فشار سرعت، رقابت شدید برای کلیک و بی‌توجهی گاه و بیگاه به دقت و راستی‌آزمایی انتقاد می‌کند. کان هشدار می‌دهد که «همه از روی هم می‌نویسند و از یک خبر کوچک می‌تواند موجی ایجاد شود که برای بازیکن مانند طوفان است.» با وجود این، او اذعان دارد که فضای دیجیتال صداهای تازه‌ای (از بلاگر تا یوتیوبر) به فوتبال داده است، هرچند عمق تحلیل در مجموع کاهش یافته است.

هشدار نهایی: کیفیت فدای توجه

در پایان، اولیور کان با احتیاطی جدی هشدار می‌دهد که در رسانه‌های امروز، «جنگ برای جلب توجه» مدت‌هاست بر رقابت برای کیفیت محتوا غلبه کرده است؛ پدیده‌ای که فوتبال را نیز مانند بسیاری از حوزه‌های دیگر، درگیر خود کرده است.