شکاف نسل Z و بروکراسی سنتی؛ مانع اصلی اشتغال جوانان در خوزستان

بروکراسی سنتی؛ سد راه اشتغال نسل Z

خادم علی تهذیبی، دکتری روابط بین‌الملل و کارشناس ارشد مدیریت، که سابقه دو دهه مدیریت در استان خوزستان را دارد، معتقد است که بروکراسی‌های اداری در ایران و به‌خصوص در خوزستان، مانع اصلی ورود جوانان به بازار کار و راه‌اندازی کسب‌وکار است.

روندهای پیچیده، طولانی و گاه مبهم در ادارات دولتی باعث می‌شود بسیاری از جوانان، به‌ویژه نسل Z که به سرعت، شفافیت و فناوری عادت دارند، احساس ناتوانی و دلسردی کنند. این نسل تمایل دارد امور را به‌صورت آنلاین و ساده انجام دهد، اما ساختار سنتی باعث اتلاف وقت، افزایش هزینه‌ها و از بین رفتن انگیزه‌ کارآفرینی می‌شود.

وی افزود که در خوزستان، این بروکراسی گسترده تأثیر مستقیمی بر فرصت‌های شغلی دارد. بسیاری از طرح‌های اشتغال‌زایی، تسهیلات بانکی یا مجوزهای لازم برای شروع کسب‌وکار، در پیچ‌وخم اداری گیر افتاده و این موضوع نه تنها رشد اقتصادی استان را کُند می‌کند، بلکه به احساس بی‌اعتمادی نسبت به نهادهای دولتی دامن می‌زند.

انتظارات نسل جدید: سرعت و نتیجه فوری

محسن سیف، فعال اجتماعی و کارمند یکی از ادارات آبادان، با اشاره به ویژگی‌های نسل Z می‌گوید که این نسل که با گوشی‌های هوشمند و اینترنت رشد کرده، به دنبال فرار از روزمرگی شغلی و کاغذبازی اداری است و می‌خواهد در سریع‌ترین زمان به بهترین نتیجه برسد.

او با استناد به تعریف علمی بروکراسی توسط ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی، اظهار داشت که اصول شش‌گانه بروکراسی شاید برای نسل‌های پیشین کارایی داشته، اما برای نسل Z که به دنبال چابکی است، کارآمد نیست.

اصول اساسی بروکراسی از دیدگاه ماکس وبر:

• عقلانیت
• پیروی از سلسله‌مراتب
• تخصص‌گرایی
• تصمیم‌گیری مبتنی بر قواعد
• رسمی‌بودن سازوکارها
• عملکرد اختصاصی تقسیم کار

نقشه راه خوزستان: دیجیتالی‌سازی و چابک‌سازی

کارشناسان برای برون‌رفت از این چالش، راهکارهایی عملیاتی را پیشنهاد می‌کنند که عمدتاً بر محور تحول دیجیتال و کوچک‌سازی دولت استوار است:

سیف تأکید کرد که عدم صبر و حوصله نسل جدید ناشی از مشاهده پیشرفت سریع علم و تکنولوژی ارتباطات در دنیا است، اتفاقی که در ایران فاقد پیوست‌های لازم بوده است.

در نهایت، نظر کارشناسان نشان می‌دهد که شکاف میان انتظارات نسل Z و ساختار اداری سنتی، یکی از عوامل اصلی دلسردی جوانان و کندی اشتغال در خوزستان است. برای عبور از این چالش، خوزستان نیازمند یک نقشه راه عملی در حوزه دولت الکترونیک، کوچک‌سازی بروکراسی، واگذاری اختیارات و ایجاد فرآیندهای سریع و استاندارد است. تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که نسل Z به‌عنوان موتور توسعه آینده، دوباره به مسیر اشتغال، کارآفرینی و نقش‌آفرینی اجتماعی در استان بازگردد.