آیا حکمرانی استبدادی چین می‌تواند هوشمند باقی بماند؟ چالش تعادل میان کنترل و رشد

چالش حکمرانی اقتدارگرایانه و رشد اقتصادی

جنیفر لیند، استاد رشته حکمرانی در دانشگاه دارتموث و پژوهشگر اندیشکده چتم‌هاوس، در نشریه فارن‌پالیسی یک پرسش محوری را مطرح کرده است: آیا حکمرانی استبدادی یا اقتدارگرایانه چین قادر است همچنان هوشمند باقی بماند؟ این پژوهشگر در پاسخ تأکید می‌کند که تداوم رشد اقتصادی پکن به یک تعادل بسیار شکننده میان کنترل حکومتی و آزادی عمل بستگی دارد؛ تعادلی که پایداری قدرت و توسعه اقتصادی چین را تضمین می‌کند.

یکی از مهم‌ترین لحظات نمادین در این زمینه، بیستمین کنگره حزب خلق در سال ۲۰۲۲ بود. در این رویداد، شی جین‌پینگ در مقابل دیواری عظیم با پوشش طلایی و نماد داس و چکش زردرنگ، در تالاری وسیع و مملو از بیش از دو هزار نماینده سخنرانی کرد.

شی جین‌پینگ بیش از دو ساعت سخنرانی کرد و مخاطبان مجذوب او بارها با هیجان فراوان و وجدآمیز او را تشویق کردند. این لحظه هم از نظر پیش‌بینی‌پذیری اقتدارگرایانه خسته‌کننده بود و هم یک تغییر بزرگ در ساختار سیاسی چین به شمار می‌رفت.

شکستن هنجارهای حزبی توسط شی جین‌پینگ

در آن روز، شی جین‌پینگ رسماً برای سومین بار به ریاست جمهوری چین رسید و قدرت را در دست گرفت. این امر پس از تغییر در قانون اساسی چین برای ممکن ساختن این دوره سوم صورت گرفت و به منزله رد قاطع هنجارهای دیرینه حزب کمونیست بود.

این هنجارها پس از دوران مائو تسه‌تونگ طراحی شده بودند تا از چین در برابر فردگرایی و تمرکز بیش از حد قدرت در دست یک نفر محافظت کنند. هدف اصلی این اصلاحات، ایجاد ثبات و انتقال منظم قدرت بود.

میراث اصلاحات پس از مائو و جایگاه اقتصادی چین

اصلاحات سیاسی و اقتصادی که در دوران پس از مائو آغاز شدند، نتایج شگرفی برای چین به همراه داشتند:

• چین را از فقر مطلق خارج کردند.
• این کشور را به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل کردند.
• در پرورش نوآوری و توسعه اقتصادی عملکرد موفقی داشتند.

اکنون، پرسش اصلی این است که با تمرکز مجدد قدرت در دست شی جین‌پینگ و نقض هنجارهای محافظتی، آیا تعادل شکننده میان کنترل و آزادی که موتور محرکه این رشد بوده، همچنان حفظ خواهد شد؟