کشف ساده و ارزان برای کاهش درد زایمان: آدامس و تأثیر شگفت‌انگیز بابونه بر یائسگی

فریده محسن‌زاده لداری، عضو هیات علمی مامایی دانشگاه علوم پزشکی بابل، در گفت‌وگویی جامع به بررسی دلایل افزایش تمایل زنان به زایمان سزارین، راهکارهای تشویقی برای زایمان طبیعی و نتایج دو پژوهش مهم خود در زمینه کاهش درد زایمان و مدیریت علائم یائسگی پرداخت. این یافته‌های علمی، به‌ویژه در مورد روش‌های ساده و کم‌هزینه، می‌توانند تجربه مادران را در مسیر سلامت بهبود بخشند.

تمایل به سزارین و سیاست‌های تشویق زایمان طبیعی

به گفته خانم محسن‌زاده لداری، تمایل به سزارین در جوامع مختلف متأثر از عواملی چون ترس از درد، نگرانی از عوارض زایمان طبیعی، توصیه‌های پزشکی، مسائل فرهنگی و دسترسی به خدمات است. در ایران و بسیاری از کشورها، ترس از درد دلیل عمده انتخاب سزارین است. هدف سیاست‌های سلامت باید بر افزایش آگاهی، حمایت روانی و فراهم کردن روش‌های کنترل درد غیرتهاجمی متمرکز باشد تا تمایل به زایمان طبیعی افزایش یابد.

مزایا و چالش‌های زایمان طبیعی

زایمان طبیعی در شرایط مناسب دارای مزایای متعددی است که شامل موارد زیر می‌شود:

• دوره بهبودی کوتاه‌تر برای مادر.
• خطر عفونت کمتر و هزینه پایین‌تر.
• امکان تغذیه زودهنگام با شیر مادر و تماس پوستی فوری.
• مزایای طولانی‌مدت برای نوزاد از جمله انتقال میکروبیوم مادر که به سلامت گوارش کمک می‌کند.

با این حال، چالش‌هایی نظیر درد و اضطراب حین زایمان و خطرات نادری مانند پارگی شدید پرینه یا نیاز به مداخلات اضطراری وجود دارد. همچنین در برخی مادران با شرایط پزشکی خاص، سزارین ایمن‌ترین گزینه محسوب می‌شود.

عوارض سزارین و موارد اندیکاسیون

سزارین، چه به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده و چه اضطراری، می‌تواند عوارضی را در پی داشته باشد:

عوارض حین و بلافاصله پس از عمل:

• افزایش ریسک عفونت، خونریزی و واکنش به بیهوشی.

عوارض بلندمدت:

• دوره بهبودی طولانی‌تر و درد جراحی.
• احتمال چسبندگی شکمی در آینده.
• تأثیرات احتمالی بر حاملگی‌های بعدی مانند افزایش ریسک جفت سرراهی.

برخی بیماری‌ها و شرایط پزشکی، زایمان طبیعی را پرخطر کرده و اندیکاسیون سزارین ایجاد می‌کنند، از جمله جفت سرراهی کامل، موقعیت غیرطبیعی جنین (مانند بریچ در شرایط خاص)، تنگی شدید لگن، برخی بیماری‌های قلبی مادر یا نارسایی جنینی.

راهکارهای تشویقی برای افزایش تمایل به زایمان طبیعی

راهکارهای پیشنهادی برای ترویج زایمان طبیعی عبارتند از:

• آموزش پیش از زایمان و کارگاه‌های آمادگی تنفس.
• فراهم کردن روش‌های مدیریت درد غیردارویی (آمادگی بدنی، ماساژ، آب درمانی).
• پشتیبانی ماما و گروه‌های حمایت اجتماعی.
• سیاستگذاری در بیمارستان‌ها برای کاهش تجویز غیرضروری سزارین.
• کمپین‌های اطلاع‌رسانی و مشاوره فردی برای کاهش ترس.

پژوهش نوین: آدامس، راهکار کم‌هزینه برای کاهش درد زایمان

محسن‌زاده لداری به نتایج تحقیقات خود اشاره کرد که می‌تواند به طور محسوسی تجربه زایمان طبیعی را بهبود بخشد. پژوهش انجام شده توسط تیم او نشان داد که جویدن آدامس می‌تواند به کاهش درد و اضطراب زایمان کمک کند.

پژوهش ما با عنوان «تأثیر جویدن آدامس بر شدت درد و اضطراب زایمان در زنان نخست‌زا» به‌عنوان یک کارآزمایی بالینی تصادفی (RCT) انجام شد و نشان داد که یک مداخله بسیار ساده، ارزان و بدون عارضه می‌تواند تجربه زایمان طبیعی را به‌طور محسوسی بهبود دهد.

نتایج این تحقیق بیان کرد که جویدن آدامس در مراحل فعال زایمان باعث کاهش قابل توجه درد و اضطراب مادران شده و در بلندمدت می‌تواند تمایل آنان به زایمان طبیعی را افزایش دهد. این مطالعه در مجله معتبر و Q1 بین‌المللی International Journal of Community Based Nursing and Midwifery منتشر شده و یک رسانه علمی خارجی (Clinical Trials Daily) آن را به‌عنوان پیشرفت جدید در مدیریت درد زایمان گزارش کرده است.

به گفته وی، تأکید این است که برای تشویق مادران به زایمان طبیعی همیشه به روش‌های پیچیده و گران‌قیمت نیاز نیست؛ گاهی یک راهکار ساده و علمی مانند آدامس می‌تواند تجربه مادر را به‌طور چشمگیری تغییر دهد.

مدیریت علائم یائسگی با بابونه و ملاحظات درمانی

در بخش دیگری از این گفت‌وگو، خانم محسن‌زاده لداری به پژوهش خود در زمینه مزایای گیاه بابونه پرداخت. شواهد تحقیقاتی نشان می‌دهد که بابونه می‌تواند شدت علائم یائسگی را کاهش دهد، هرچند در حال حاضر اثر آن تسکینی و حمایتی است و نمی‌توان با قطعیت آن را درمان دائمی دانست. برای تبدیل به درمان ریشه‌ای نیاز به مطالعات طولانی‌تر و بررسی مکانیسم‌های هورمونی است.

علائم یائسگی و سن وقوع

علائم شایع یائسگی شامل گرگرفتگی، تعریق شبانه، بی‌خوابی، اضطراب، تغییرات خلقی، خشکی واژن، کاهش میل جنسی و افزایش ریسک پوکی استخوان است. یائسگی طبیعی معمولاً در سن ۴۹ تا ۵۲ سال رخ می‌دهد، در حالی که توقف قاعدگی قبل از ۴۰ سال، یائسگی زودرس نامیده می‌شود. عواملی مانند سیگار کشیدن، تغذیه نامناسب و استرس‌های محیطی می‌توانند با زمان آغاز یائسگی ارتباط داشته باشند.

احتیاط در مصرف بابونه و درمان‌های مکمل

مصرف بابونه که یک داروی مکمل محسوب می‌شود، باید با احتیاط همراه باشد. زنانی که سابقهٔ حساسیت به گیاهان خانواده Asteraceae/Compositae (مانند کاسنی و...) دارند، باید از مصرف آن خودداری کنند. همچنین افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون (مثل وارفارین) مصرف می‌کنند یا دچار بیماری‌های زمینه‌ای هستند، باید قبل از مصرف هرگونه مکمل گیاهی با پزشک یا ماما مشورت نمایند.

درمان هورمونی جایگزین (HRT)

در موارد یائسگی زودرس یا برای کنترل علائم شدید، درمان هورمونی جایگزین (HRT) می‌تواند مفید باشد. با این حال، تصمیم‌گیری در مورد HRT باید فردی و پس از سنجش مزایا و ریسک‌ها (مانند ریسک سرطان پستان، قلبی و ترومبوتیک) توسط متخصص انجام شود. داروهای گیاهی ممکن است تسکین‌دهنده باشند و به‌عنوان مکمل مطرح شوند، اما جایگزین کامل HRT نیستند.

پژوهش انجام شده در زمینه بابونه نیز یک کارآزمایی بالینی سه‌سوکور بوده که اثربخشی و ایمنی آن را نشان داده و در مجله بین‌المللی Q1 Menopause با ضریب تأثیر (IF) ۳ به چاپ رسیده است.