چرا ضریب نفوذ بیمه در ایران ۲.۴٪ است؟/ هشدار وزیر اقتصاد و تحلیل کارشناس

هشدار وزیر اقتصاد: ضرورت اجتناب‌ناپذیر اقتصاد دیجیتال

سی و دومین همایش بیمه و توسعه با حضور علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، برگزار شد. وی در این همایش با تأکید بر لزوم حرکت صنعت بیمه به سمت فناوری‌های روز، توسعه اقتصاد دیجیتال را یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر خواند و هشدار داد:

کشورهایی که در دوره قبلی توسعه عقب ماندند امروز سرمایه‌گذاری عظیمی در حوزه دیجیتال داشته‌اند و اگر نتوانیم با فناوری‌های روز حرکت کنیم قطعاً این بار از جهان به شدت عقب خواهیم ماند.

مدنی‌زاده همچنین به تشریح وضعیت ضریب نفوذ بیمه در ایران پرداخت و آمار نگران‌کننده‌ای ارائه کرد که نشان‌دهنده فاصله چشمگیر با استانداردهای جهانی است. مطالعات بین‌المللی بر تأثیر مستقیم افزایش ضریب نفوذ بیمه بر رشد اقتصادی تأکید دارند.

مقایسه ضریب نفوذ بیمه

دلایل عقب‌ماندگی و ضریب نفوذ پایین از نگاه کارشناس

مجید گرشاسبی، کارشناس صنعت بیمه، در تحلیل عوامل مؤثر بر ضریب نفوذ پایین و عدم تحول دیجیتال در ایران، به چند محور کلیدی اشاره کرد.

۱. تسلط فرآیندهای سنتی و ضعف مکانیزاسیون

بخش قابل توجهی از فرآیندهای بیمه‌ای کشور، با وجود پیشرفت‌های فناوری، همچنان به‌صورت دستی و سنتی انجام می‌شوند. این موضوع، صنعت بیمه را از تحول دیجیتال عقب نگه داشته است. برای مثال، در بیمه‌های درمان، ارزیابی‌ها دستی انجام می‌شود و اتصال کامل سامانه‌های بیمارستانی (HIS) محقق نشده است.

مکانیزه‌سازی و الکترونیکی کردن فرآیندها و استفاده از ابزارهای نوین، می‌تواند نقش بسیار مهمی در شفافیت، کارایی و کاهش هزینه‌ها داشته باشد؛ نقشی که متأسفانه هنوز به‌طور کامل محقق نشده است.

۲. نرخ‌گذاری غیرمبتنی بر داده‌های دقیق

به دلیل عدم ثبت کامل اطلاعات مربوط به دارو و تجهیزات مصرفی در بیمارستان‌ها توسط شرکت‌های بیمه، هزینه‌کردها دقیق نیست و مبانی نرخ‌گذاری صحیح و مبتنی بر داده‌های قابل اتکا شکل نمی‌گیرد. این وضعیت، لزوم بهره‌گیری از شرکت‌های فناوری با دانش بیمه‌ای و توان تحلیل فرآیندها را دوچندان می‌کند. دولت می‌تواند با یکپارچه‌سازی سیستم‌های ثبت اسناد، به‌ویژه در بیمه درمان، ثمرات قابل توجهی برای بودجه عمومی و رفاه مردم به همراه داشته باشد.

۳. تأثیر تحریم‌ها بر توسعه بین‌المللی

وضعیت اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، سرمایه‌گذاری در صنعت بیمه را مختل کرده است. تحریم‌ها دو آسیب عمده به این صنعت وارد کرده‌اند:

• قطع پوشش‌های اتکایی: بسیاری از پوشش‌های بیمه‌ای و اتکایی که پیش‌تر با شرکت‌های خارجی انجام می‌شد، قطع شده است.
• انزوای علمی: قطع ارتباط با بازارهای جهانی، شرکت‌های داخلی را از تحولات و پیشرفت‌های روز دنیا بی‌اطلاع نگه داشته و مانع از هماهنگی با استانداردهای بین‌المللی شده است.

عدم پذیرش بیمه اتکایی شرکت‌های خارجی، موجب افزایش ریسک و کاهش پورتفوی بیمه‌ای شده است.

۴. موانع اقتصادی و فرهنگی

یکی از دلایل اصلی ضریب نفوذ پایین، عدم تناسب شرایط اقتصادی مردم با توسعه بیمه است. به دلیل ضعف قدرت خرید و تورم بالا، ظرفیتی برای رشد بیمه‌های عمر و سرمایه‌گذاری وجود ندارد؛ حتی سود حاصل از اندوخته‌های بیمه عمر برای مردم جذاب نیست.

این ضعف فرهنگی تا جایی است که حتی در رشته بیمه اجباری شخص ثالث، ۳۰ درصد از خودروها فاقد پوشش بیمه‌ای هستند و میزان خودروهایی که بیمه بدنه غیراجباری ندارند، قطعاً بسیار بیشتر است.

۵. بی‌اعتمادی عمومی و ضعف مدیریت داخلی

بی‌اعتمادی مردم به شرکت‌های بیمه به دلیل مشکلات نقدینگی و ضعف در ارائه خدمات، یکی دیگر از عوامل کاهش تمایل به خرید بیمه است. علاوه بر این، انتصاب‌های رابطه‌محور و غیرتخصصی در برخی شرکت‌ها، ضعف در ارزیابی ریسک و مدیریت پورتفوی را تشدید کرده است. شرکت‌هایی که بدون ارزیابی دقیق ریسک، تعهدات بزرگ جذب می‌کنند اما توان پرداخت ندارند، عملاً به کاهش اعتماد عمومی دامن می‌زنند.