هشدار دامپزشکی اصفهان: خطر تبدیل تب برفکی به پرهزینه‌ترین بحران دامی کشور

مدیرکل دامپزشکی استان اصفهان با وجود تکذیب شیوع گسترده بیماری تب برفکی در این استان، نسبت به تبدیل شدن کنترل این بیماری به پرهزینه‌ترین بحران دامی کشور هشدار داد. وی تأکید کرد که تراکم فوق‌العاده دام‌ها در اصفهان، که قطب مهم تولیدات دامی کشور محسوب می‌شود، کوچک‌ترین غفلت را به یک بحران بزرگ تبدیل خواهد کرد.

وضعیت کنونی و خطر بالقوه

بیماری «تب برفکی» (FMD) یک ویروس حاد و فوق‌العاده مسری است که نشخوارکنندگانی مانند گاو، گوسفند و بز را درگیر می‌کند. قدرت انتشار ویروس تب برفکی ۱۰ برابر آنفلوآنزا و پنج برابر کرونا برآورد شده است.

این بیماری دارای هفت سویه اصلی و مجموعاً ۶۶ نوع ویروس است، در حالی که هر نوع واکسن تنها از یک سویه مشخص پیشگیری می‌کند و در برابر سویه‌های دیگر تأثیری ندارد. این پیچیدگی، کنترل بیماری را دشوار می‌سازد.

با توجه به اینکه تولید شیر استان اصفهان به اندازه ۱۶ استان کشور است، جمعیت دامی متراکمی شامل ۴۷۰ هزار رأس دام سنگین و بیش از سه میلیون رأس دام سبک در آن نگهداری می‌شود که حدود ۲۷۰ هزار رأس آن در دامداری‌های صنعتی قرار دارند.

بر اساس برآوردها، در صورت وقوع بحران تب برفکی در استان اصفهان، بیش از ۲۶ هزار رأس گاو تلف خواهند شد و باید بیش از ۱۲۰ هزار رأس دام کشتار اضطراری شوند.

آمار ابتلا و خسارات ثبت شده

مدیرکل دامپزشکی استان اصفهان با تکذیب هرگونه بحران گسترده، آمار مبتلایان را بسیار پایین‌تر از حد طبیعی اعلام کرد:

• تاکنون ۸ هزار رأس از مجموع ۴۷۰ هزار رأس دام سنگین استان مبتلا شده‌اند که معادل ۱.۷ درصد جمعیت دام سنگین است. این آمار بسیار پایین‌تر از حد طبیعی ۱۰ درصدی پذیرفته شده جهانی است.
• تاکنون ۱۰۰ رأس دام (شامل ۱۰ رأس گاو و ۹۰ رأس گوساله) تلف شده‌اند.
• ۱۱۰۰ رأس از دام‌های استان نیز کشتار اضطراری شده‌اند که معادل ۰.۲ درصد جمعیت دام سنگین است.

تشکیل قرارگاه و چالش‌های پیشگیری

در راستای مقابله با سویه جدید تب برفکی، قرارگاه پیشگیری از بیماری «تب برفکی» در اصفهان و ۲۸ شهرستان استان تشکیل شده است. مهمترین راه برای جلوگیری از افزایش ویروس، رعایت اصول سخت‌گیرانه بهداشتی در دامداری‌ها است.

مهم‌ترین اقدامات و موانع:

• ایمنی زیستی (بیوسکوریتی): کاهش ترددهای غیرضروری به دامداری‌ها و کنترل شدید راه‌های مواصلاتی ورودی و خروجی دام.
• واکسیناسیون: هیچ کمبودی در حوزه واکسن وجود ندارد و واکسیناسیون رایگان دام‌های سنگین روستایی آغاز شده است.
• محدودیت واکسن: واکسن تب برفکی تنها حدود ۶۵ درصد ایمنی ایجاد می‌کند و ایمنی آن بیش از چهار ماه دوام ندارد، بنابراین دام‌ها باید سه مرتبه در طول سال واکسینه شوند.
• مقاومت دامداران: در برخی شهرستان‌ها، دامداران در برابر واکسیناسیون دام‌های سبک مقاومت نشان می‌دهند.
• تأثیر نهاده‌ها: کمبود نهاده‌ها و استرس تغذیه‌ای دام‌ها، به‌شدت بروز بیماری را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

سلامت فرآورده‌های دامی برای مصرف انسانی

درخصوص احتمال انتقال این بیماری به انسان، اطمینان داده شد که فرآورده‌های دامی عرضه شده در بازار تحت نظارت دامپزشکی قرار دارند. فرآورده‌ها پس از کشتار به مدت ۲۴ ساعت در سردخانه نگهداری می‌شوند که این فرآیند بسیاری از عوامل بیماری‌زا را از بین می‌برد و مصرف گوشت عرضه شده در بازار کاملاً ایمن است.

اصفهان، قطب تولیدات دامی کشور

استان اصفهان با ۲ هزار و ۶۰۰ واحد مرغداری صنعتی، ۱۷ کشتارگاه طیور و ۳۳ کشتارگاه دام، به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید محصولات دامی کشور شناخته می‌شود. این استان در تولیدات دامی دارای رتبه‌های برجسته‌ای است: