هشدار وزارت بهداشت درباره اوج‌گیری آنفلوآنزا: شیوع ۳۶ درصدی و…

هشدار جدی وزارت بهداشت: موج آنفلوآنزا در حال صعود است

بر اساس گزارش‌های رسمی وزارت بهداشت، روند شیوع بیماری آنفلوآنزا در سطح کشور همچنان صعودی بوده و تاکید جدی بر رعایت کامل اصول خودمراقبتی و واکسیناسیون گروه‌های پرخطر وجود دارد. دکتر مهشید ناصحی، رئیس گروه تخصصی مدیریت سل، جذام و عفونت‌های حاد تنفسی وزارت بهداشت، در مصاحبه‌ای تفصیلی، ابعاد وضعیت کنونی شیوع آنفلوآنزا در کشور را تشریح کرد.

وضعیت کنونی و آمار شیوع در استان‌ها

دکتر ناصحی اعلام کرد که کشور در حال حاضر در شیب صعودی موج شیوع آنفلوآنزا قرار دارد و هنوز به اوج همه‌گیری نرسیده است. بر اساس یافته‌های نظام مراقبت عفونت‌های حاد تنفسی در هفته گذشته:

علائم عفونت‌های حاد تنفسی علت مراجعه ۱۵ درصد از بیماران سرپایی و بستری بوده است.
نتیجه آزمایشات تشخیصی در میان افراد دارای علائم آنفلوآنزا، حدود ۳۶ درصد تست مثبت آنفلوآنزا و حدود یک درصد تست مثبت کرونا را نشان می‌دهد.

نتایج آزمایشگاهی مرکز ملی آنفلوآنزا و ۱۷ آزمایشگاه قطب منطقه‌ای حاکی از آن است که وضعیت آنفلوآنزا در بسیاری از استان‌ها از آستانه هشدار عبور کرده است.

استان‌های با بیشترین آمار ابتلا

استان‌های زیر بیشترین آمار ابتلا (تست مثبت) آنفلوآنزا را در مقایسه با میانگین کشوری به خود اختصاص داده‌اند:

خراسان رضوی و خراسان جنوبی
قزوین و زاهدان
بوشهر و اصفهان
همدان و تهران

همچنین استان‌های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان و مازندران نیز آمار بالای تست مثبت دارند، اما وضعیت آنها به آستانه هشدار بالا نرسیده است.

زیرگونه غالب ویروس و مقایسه با سال قبل

در هفته اخیر، هر سه زیرگونه ویروس آنفلوآنزا شامل H۱N۱، H۳N۲ و نوع B در چرخش گزارش شده است، اما زیرگونه A(H۳N۲) با اختلاف فاحش، سویه غالب است.

زیرگونه ویروس	نسبت شیوع
A(H۳N۲)	۹۳ درصد
A(H۱N۱)	۶ درصد
گونه B	کمتر از ۱ درصد

موج شیوع امسال اگرچه مانند سال قبل در هفته دوم آبان‌ماه آغاز شد، اما نسبت به زمان مشابه سال قبل از شدت و سرعت انتشار بیشتری برخوردار است. نسبت مثبت شدن آنفلوآنزا در هفته اخیر، حدود ۱.۳ برابر بیشتر از زمان مشابه سال گذشته بوده و از قله موج شیوع سال قبل نیز عبور کرده است.

گروه‌های سنی در معرض خطر

بر اساس مراجعات مراکز درمانی، بیشترین آمار ابتلا به آنفلوآنزا در رده سنی کودکان مشاهده می‌شود. با این حال، همچون سال‌های گذشته، سالمندان بیشترین آمار ابتلای شدید و بستری را به خود اختصاص داده‌اند.

اثربخشی واکسن و اولویت‌بندی تزریق

واکسن‌های موجود در کاهش موارد شدید ابتلا به آنفلوآنزا بسیار مؤثر هستند؛ اثربخشی واکسن در گروه سنی کودکان تا ۷۰ درصد و در بزرگسالان تا ۴۵ درصد ذکر می‌شود.

در خصوص اولویت تزریق واکسن برای گروه‌های پرخطر، کارشناسان اختلاف نظر دارند، اما اجماع کلی به شرح زیر است:

اکثریت اساتید کمیته علمی کشوری، بیماران دچار نقص ایمنی را در اولویت بالاتر قرار می‌دهند، زیرا این افراد در معرض بالاترین ریسک برای بستری، بستری در ICU، عوارض شدید و مرگ‌ومیر ناشی از آنفلوآنزا هستند.

بین گروه سالمندان (بالای ۶۵ سال) و زنان باردار، اختلاف نظر وجود دارد. برخی به دلیل ریسک بالاتر پیامدهای جدی برای مادر و جنین در نیمه دوم بارداری، زنان باردار را در اولویت بالاتر یا برابر قرار می‌دهند. در مقابل، برخی دیگر سالمندان را مقدم می‌دانند، زیرا این گروه (به ویژه بالای ۷۵ سال) بیشترین سهم مرگ‌های ناشی از آنفلوآنزا (اغلب ۷۰ تا ۹۰٪) را تشکیل می‌دهند و واکسیناسیون آنها نقش بیشتری در کاهش مرگ‌ومیر کلی خواهد داشت. کادر درمان نیز به دلیل ضرورت پیشگیری از غیبت از کار و تضمین ارائه خدمت به بیماران، در اولویت بالا قرار دارند.

دکتر ناصحی یادآور شد که بهترین زمان تزریق واکسن از نیمه شهریور تا نیمه مهرماه است، اما گروه‌های پرخطر که هنوز واکسن دریافت نکرده‌اند، هر زمان تا پایان فصل آنفلوآنزا می‌توانند با مراجعه به مراکز بهداشت شهرستان برای واکسیناسیون اقدام کنند.

توصیه‌های درمانی و شایعات دارویی

آنفلوآنزا یک بیماری ویروسی کوتاه‌مدت است که معمولاً با ۳ تا ۵ روز استراحت بهبود می‌یابد و نیاز به درمان علامتی دارد. خوشبختانه، داروی ضدویروسی آنفلوآنزا تولید داخلی است و در حال حاضر محدودیت و کمبودی در کشور وجود ندارد.

موارد منع مصرف دارویی

آنتی‌بیوتیک‌ها: مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان آنفلوآنزا جایگاهی ندارد، مگر در مواردی که بیمار دچار عارضه باکتریایی (مانند پنومونی باکتریایی) شده باشد که آن هم باید با تشخیص دقیق تخصصی پزشک تجویز شود.
داروهای استروئیدی: استفاده از داروهای استروئیدی (مانند دگزامتازون) در ابتدای بیماری نه تنها توصیه نمی‌شود، بلکه می‌تواند به وخامت بیماری منجر شود.

علائم خطر برای مراجعه فوری به پزشک

در شرایط زیر، پیگیری فوری با مراجعه به پزشک ضروری است:

تنگی نفس
تب بالا و ماندگار
ضعف شدید
کاهش سطح هوشیاری
کبودی لب‌ها یا صورت
بدتر شدن علائم در بیماران زمینه‌ای

اصول خودمراقبتی و پیشگیری

واکسیناسیون به تنهایی کافی نیست و باید با سایر مداخلات نظیر پرهیز از تجمعات، استفاده از ماسک و شست‌وشوی مکرر دست‌ها ترکیب شود.

توصیه‌ها برای فرد مبتلا

ماندن در خانه به مدت ۵ روز و حداقل تا ۲۴ ساعت پس از قطع تب (بدون مصرف تب‌بر).
پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه (با دستمال کاغذی، چین بازو یا یقه).
استراحت کافی و مصرف مایعات فراوان.
پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و اجتناب از تماس نزدیک با گروه‌های پرخطر.
استفاده از ماسک در صورت غیرقابل اجتناب بودن تماس و تهویه مناسب اتاق بیمار.

توصیه‌ها برای افراد سالم و محیط‌های عمومی

استفاده از ماسک در فضاهای بسته با تراکم جمعیتی بالا و تهویه نامناسب قویاً توصیه می‌شود، به‌ویژه در مترو و اتوبوس.

سایر توصیه‌ها:

شست‌وشوی مرتب دست‌ها با آب و صابون (به‌خصوص به محض ورود به منزل).
اجتناب از روبوسی، دست دادن و در آغوش گرفتن در فصل شیوع.
دوری از افراد بیمار و پرهیز از حضور در محیط‌های شلوغ و تجمعات با تهویه نامناسب.
ایجاد تهویه مناسب در محیط زندگی و کار (باز کردن پنجره‌ها).
تقویت سیستم ایمنی با خواب کافی، فعالیت بدنی مناسب و تغذیه سالم.

در طول موج بیماری، توصیه می‌شود فرزندان خردسال تا حد امکان از حضور در جامعه، تجمعات و مهمانی‌ها دور نگه داشته شوند.