معلولان بجنورد: شهر برای ما ساخته نشده است؛ امنیت شغلی نداریم

محرومیت از شهر؛ مناسب‌سازی، حقی که نادیده گرفته می‌شود

بجنورد و بسیاری از شهرهای دیگر برای زندگی افراد دارای معلولیت مناسب نیستند، چرا که اصول مناسب‌سازی در آن‌ها رعایت نشده است. این نقایص از پیاده‌روها و پل‌های عابرگذر گرفته تا ایستگاه‌های اتوبوس و دیگر امکانات شهری مشهود است.

واقعیت این است که رعایت حقوق فردی و اجتماعی معلولان وظیفه همگان است. آنان نیز مانند افراد عادی حق دارند بدون دغدغه زندگی کنند، اما در استفاده از امکانات شهری دچار مشکل بوده و اغلب به کمک دیگران متکی هستند. این امکانات شامل موارد زیر است:

• اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها
• پل‌های عابر گذر
• ادارات و بانک‌ها
• پیاده‌روها و فضاهای عمومی

امنیت شغلی؛ دغدغه اصلی توان‌یابان

داشتن یک شغل و کسب درآمد حق یک فرد معلول است. افراد معلول در جامعه به ترحم نیاز ندارند، بلکه به شغل مناسب با توجه به وضعیت جسمانی خود نیاز دارند تا بتوانند زندگی خود را بگذرانند، اما متأسفانه به این مسئله مهم توجه جدی نمی‌شود.

روایت یک توان‌یاب با معلولیت شدید

یکی از افراد معلول تحت پوشش بهزیستی خراسان شمالی که مبتلا به بیماری دیستروفی عضلانی با معلولیت شدید است، می‌گوید: یکی از نیازهای اصلی ما اشتغال است، اما عدم توجه به این موضوع باعث شده است که افراد معلول همیشه از لحاظ مالی نیازمند اطرافیان خود باشند. با وجود محدودیت‌های جسمی، توانایی کار کردن در ما وجود دارد.

با تلاش‌های فراوان در یک شرکت خصوصی کاری پیدا کردم، اما متأسفانه به دلیل محدودیت‌های حرکتی، همیشه از سوی کارفرمای خود بی‌احترامی می‌بینم. همیشه هم‌اندازه همکاران سالم کار کرده‌ام، اما چون نام بیمار و معلول بر من است، دیده نشده‌ام و همیشه این ترس وجود دارد که تا یکی دو سال آینده کنار گذاشته شوم.

این فرد تأکید می‌کند: نداشتن امنیت شغلی یک فرد سالم را از بین می‌برد، چه برسد به فرد معلولی که با بیماری صعب‌العلاج دست و پنجه نرم می‌کند. آرامش یکی از نیازهای اساسی معلولان است، اما ترس از اخراج و تأمین هزینه‌های زندگی، این آرامش را سلب کرده است.

تجربه زیسته؛ اسارت در خانه به دلیل موانع شهری

«طاهره»، شهروند بجنوردی که در ۲۰ سالگی ویلچرنشین شد، از محرومیت‌های خود می‌گوید. او در اولین تجربه‌های حضور در اماکن عمومی پس از معلولیت دریافت که از بسیاری از حقوق شهروندی محروم است.

مشکلات دسترسی به خدمات و اماکن عمومی

مشکلات طاهره در زمان کندی حرکت و قبل از ویلچرنشینی آغاز شد:

• بانک‌ها: نبود نرده‌های استاندارد یا ارتفاع نامناسب آن‌ها برای کمک به حرکت.
• عابر بانک‌ها: جانمایی در مکان‌هایی که نیاز به بالا رفتن از یک یا دو پله داشتند یا در پیاده‌روهای با جدول‌های بلند.

او می‌افزاید: «از زمانیکه ویلچرنشین شدم مشکلات من و خانواده‌ام ۱۰۰ چندان شد. دیگران نمی‌توانستند من را به همراه ویلچر از یک جدول عبور دهند یا از حدود پنج پله بالا ببرند تا وارد یک مکان عمومی یا دولتی شوم.»

پیاده‌روهای غیرقابل تردد

یکی دیگر از معلولان حرکتی بجنورد وضعیت پیاده‌روها را اینگونه توصیف می‌کند: «سنگفرش پیاده‌روها اغلب فرسوده و پر از چاله و مانع است و چرخ ویلچر مدام گیر می‌کند. سد معبر مغازه‌ها و تردد موتورسواران نیز مشکلات را دوچندان کرده است.»

وی با اشاره به خیابان امام خمینی بجنورد می‌گوید: امکان تردد برای ویلچرنشینان وجود ندارد. رمپ‌هایی که ساخته شده‌اند نیز غیراستاندارد هستند؛ یا شیب آن‌ها بسیار زیاد است که بدون کمک نمی‌توان از آن بالا رفت و یا آنقدر کم‌عرض هستند که ویلچر در آن جا نمی‌گیرد.

این محدودیت‌ها سبب شده است که حتی حضور در پارک «بش قارداش» نیز برای توان‌یابان به یک آرزو تبدیل شود، زیرا بسیاری از نقاط آن دارای جداول و پله‌های متعدد است.

دیدگاه مسئولان شهری

این توان‌یاب در پاسخ به اینکه چرا شهرسازان به فکر معلولان نیستند، می‌گوید: «احتمالاً فکر می‌کنند کسی که معلول است، بیمار است و خانه‌نشین. هیچگاه به این نمی‌اندیشند که علت زندانی بودن توان‌یابان در خانه‌ها، عدم مناسب‌سازی شهر توسط مسئولان است.»

با وجود صحبت‌های زیاد در سال‌های اخیر، آنچه در ارتباط با مناسب‌سازی انجام شده، بسیار جزئی و ناچیز است و این یعنی انزوای اجتماعی و زندگی رنج‌بار معلولان در شهرها همچنان ادامه دارد.