انتقاد کارشناس انرژی از عدم تخصیص بودجه: تحقق هدف ۳۰ هزار مگاواتی تجدیدپذیر بعید است

پتانسیل بالا و سهم ناچیز در سبد انرژی

امیرحسین شاهپوری، کارشناس این حوزه، اظهار داشت که ظرفیت استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی در ایران بسیار بالا است، اما متأسفانه در سال‌های گذشته، به ویژه در دهه‌های گذشته، توجه کافی به این موضوع نشده و برنامه‌ریزی مناسبی برای بهره‌برداری از این پتانسیل عظیم صورت نگرفته است.

وی افزود: اگرچه در چند سال اخیر، به دلیل بحران برقی و ناترازی انرژی، روند توسعه انرژی خورشیدی بهبود یافته است، اما همچنان با اهداف تعیین‌شده فاصله زیادی وجود دارد. در حال حاضر، به‌طور کلی، کمتر از یک درصد از مصرف برق کشور از منابع خورشیدی و باد تأمین می‌شود که این میزان بسیار ناچیز است.

بحران تأمین مالی؛ دلیل اصلی عدم پیشرفت

به گفته این کارشناس، عدم پیشرفت در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر را نمی‌توان به یک دوره یا وزیر خاص نسبت داد. در حقیقت، یکی از دلایل اصلی این عقب‌ماندگی، عدم تخصیص بودجه کافی برای انرژی خورشیدی است که باید از سوی دولت تأمین می‌شد. وی تصریح کرد که در تمام دوره‌ها به این موضوع به اندازه کافی اهمیت داده نشده و نتیجه آن، مواجهه کنونی با بحران انرژی است.

اگرچه در سال‌های اخیر وضعیت بهتر شده، اما تورم و مشکلات دیگر باعث شده که پیشرفت‌ها به اندازه‌ای که باید باشد، تحقق نیافته است.

هدف بلندپروازانه ۳۰ هزار مگاواتی

شاهپوری همچنین خاطرنشان کرد که با توجه به شرایط موجود، به نظر نمی‌رسد که ظرفیت ۳۰ هزار مگاوات برای انرژی تجدیدپذیر تا پایان دولت محقق شود. برای رسیدن به این هدف، تأمین مالی مناسب ضروری است که تاکنون محقق نشده است.

او در خصوص نیروگاه‌های خورشیدی توضیح داد:

• اکثر نیروگاه‌های در حال اجرا از نوع فوتوولتائیک هستند.
• اجرای این نیروگاه‌ها زمان‌بر نیست و هزینه‌های اجرایی نسبتاً کمی دارند.
• مشکل اصلی در حال حاضر تأمین مالی است که بیشتر پروژه‌ها به دلیل عدم تخصیص بودجه مناسب، با مشکل مواجه هستند.

رانت واردات و غفلت از تولید داخلی

این کارشناس انرژی‌های تجدیدپذیر پیشنهاد داد که به‌جای صرف بودجه تنها برای تأمین تجهیزات خارجی، بهتر بود که بخش قابل توجهی از این بودجه به شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تخصیص می‌یافت. این رویکرد می‌توانست مزایای متعددی به همراه داشته باشد:

1. تولید داخلی تجهیزات
2. ایجاد اشتغال
3. کاهش وابستگی به واردات

متأسفانه در حال حاضر بیشتر تجهیزات از خارج وارد می‌شود و برخی شرکت‌هایی که خود را تولیدکننده معرفی می‌کنند، در واقع تنها مونتاژکننده هستند. این روند باعث ایجاد رانت‌هایی شده که تنها به نفع عده‌ای خاص است و به پیشرفت واقعی صنعت کمکی نمی‌کند.

خروج بخش خصوصی از میدان سرمایه‌گذاری

یکی دیگر از مشکلات اساسی، عدم حضور مؤثر بخش خصوصی است. به دلیل تورم بالا و ریسک‌های موجود، هیچ توجیه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این حوزه وجود ندارد. شاهپوری تأکید کرد:

در شرایط فعلی، نه تنها انتظار نمی‌رود که سرمایه‌گذار داخلی وارد این حوزه شود، بلکه حتی سرمایه‌گذاران خارجی که در گذشته علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در ایران بودند، به دلیل شرایط اقتصادی و عدم وجود حمایت‌های لازم، از این فرصت‌ها استفاده نکردند و این پتانسیل نیز از دست رفت.

وی در پایان نتیجه گرفت که در حال حاضر، انتظار اینکه یک فرد یا شرکت خصوصی سرمایه خود را در این پروژه‌ها وارد کند، در واقع انتظاری غیرمنطقی است، برخلاف گذشته که دولت با تخصیص وام‌ها، تا حدودی از سرمایه‌گذاری در این بخش حمایت می‌کرد.