ابطال اطلاعیه شهرداری مشهد درباره محدودیت جابه‌جایی ایثارگران قطار شهری توسط دیوان عدالت

رأی هیات عمومی دیوان عدالت اداری: خروج از حدود اختیار

هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از بررسی پرونده، در تاریخ ۱۴۰۴/۸/۲۰ با اکثریت آراء، اطلاعیه شماره ۱۰۰/۱۰۸۴۷/ب مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۲۵ شهرداری مشهد را خارج از حدود اختیارات مرجع صادرکننده دانست و آن را ابطال کرد.

شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد با رعایت مقرّرات قانون تجارت تشکیل شده، لذا صرف نظر از میزان سهام شهرداری مشهد در آن، شرکت مزبور به عنوان یک شرکت دارای شخصیت حقوقی مستقل است... شهرداری مشهد که خود تابع قانون استخدام کشوری است، اختیاری جهت اعمال مقرّرات مدنظر خود نسبت به نحوه بکارگیری نیرو یا تبدیل وضعیت در شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد نداشته... و بر همین اساس اطّلاعیه شهرداری مشهد... خارج از حدود اختیار مرجع صادرکننده آن بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.

این رأی تأکید می‌کند که شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد، مشمول حکم مقرر در بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور بوده و بررسی شرایط مشمولین تبدیل وضعیت در حیطه وظایف و اختیارات هیات مدیره شرکت است که طبق ماده ۴۰ اساسنامه، صلاحیت وضع ضوابط استخدامی را دارد.

جزئیات شکایت: تضییع حقوق ایثارگران تبدیل وضعیت شده

شاکی این پرونده، کارمند تبدیل وضعیت شده ایثارگر در شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد، خواستار ابطال اطلاعیه‌ای شده بود که به موجب آن، پرسنل تبدیل وضعیت ایثارگران حق جابه‌جایی، ارتقاء یا مأموریت را نداشتند. شاکی معتقد بود این محدودیت‌ها بر خلاف قوانین بالادستی و حقوق مکتسبه وی است.

استدلال‌های شاکی علیه اطلاعیه شهرداری

شاکی در دادخواست خود و لایحه رفع نقص، دلایل متعددی را برای ابطال اطلاعیه شهرداری مشهد مطرح کرد:

• تفسیر نادرست از بخشنامه‌ها: محدودیت عدم جابه‌جایی مشمولین تبدیل وضعیت ایثارگران، صرفاً هنگام انجام فرآیند تبدیل وضعیت اعمال می‌شده و پس از اتمام فرآیند، این محدودیت برداشته می‌شود.
• ایجاد تبعیض ناروا: اطلاعیه مذکور موجب ایجاد تبعیض ناروا علیه پرسنل ایثارگر شده و مخالف موازین قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام در امور اداری است.
• توقف اجرای قوانین حمایتی: این اطلاعیه اجرای قوانین حمایتی نظیر قانون حمایت از معلولان (به ویژه مواد ۱۱ و ۱۵) را متوقف می‌سازد، در حالی که شاکی معلول و سرپرست خانوار است.
• توسعه ناروای مفاد بخشنامه: اطلاعیه شهرداری با استناد به ماده ۷ بخشنامه شماره ۶۹۴۰۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۹، عباراتی نظیر «جابه‌جایی نیرو و تأمین نیروی جایگزین ممنوع می‌باشد» را اضافه کرده، در حالی که ماده ۷ تنها بکارگیری نیروی «جدید» به جایگزینی مشمولین را ممنوع کرده است.

دفاعیات شهرداری مشهد: صرفاً تذکر مفاد بخشنامه‌ها

شهرداری مشهد در دفاع از اطلاعیه مورد شکایت، اظهار داشت که این نامه صرفاً یک نامه داخلی بوده و هدف آن تذکر مفاد بخشنامه‌های صادر شده از سوی سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه کشور بوده و هیچ تأسیس حقوقی یا محدودیت جدیدی ایجاد نکرده است.

تفسیر شهرداری از ممنوعیت جابه‌جایی

شهرداری مشهد در خصوص ممنوعیت جابه‌جایی و بکارگیری نیرو استدلال کرد که:

• اگر افراد تبدیل وضعیت شده به محل دیگری منتقل شوند که پست بلاتصدی دارد، شهرداری ناگزیر خواهد بود برای محل خدمت قبلی آنان نیرو بکار گیرد.
• این اقدام مخالف ماده ۷ بخشنامه شماره ۶۹۴۰۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۹ و ماده ۵ بخشنامه شماره ۱۳۷۵۸ مورخ ۱۴۰۰/۳/۱۹ سازمان‌های بالادستی است.
• هدف قانونگذار از تبدیل وضعیت ایثارگران، بهره‌مندی آنان از ثبات شغلی در همان شغل قبلی بوده تا ساختار اداری دستگاه اجرایی با دگرگونی مواجه نشود.

با این حال، هیات عمومی دیوان عدالت اداری، با توجه به استقلال حقوقی شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد، دفاعیات شهرداری را نپذیرفت و رأی به ابطال اطلاعیه صادر کرد.