هشدار سازمان ملل: هوش مصنوعی جهان را به سمت «واگرایی بزرگ» می‌برد

هشدار سازمان ملل: هوش مصنوعی تهدیدی برای برابری جهانی

برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) با انتشار گزارشی جدید، زنگ خطر را در مورد آینده نابرابری جهانی به صدا درآورد. این گزارش هشدار می‌دهد که بدون تدوین سیاست‌گذاری‌های دقیق و فوری، سرعت سرسام‌آور پذیرش هوش مصنوعی می‌تواند دستاوردهای ۵۰ ساله در کاهش شکاف میان کشورهای فقیر و ثروتمند را از بین ببرد و جهان را به سوی پدیده مخوف «واگرایی بزرگ» سوق دهد.

سرعت تحول و خطر عقب‌ماندگی جهانی

اقتصاددانان برنامه توسعه سازمان ملل، دلیل اصلی تأثیر منفی هوش مصنوعی بر توسعه و برابری را سرعت بی‌سابقه تحولات این فناوری می‌دانند. درحالی‌که پذیرش فناوری‌های پیشین دهه‌ها به طول می‌انجامید، هوش مصنوعی در عرض چند ماه در حال گسترش است. این سرعت بالا بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه را غافلگیر کرده، چرا که فاقد زیرساخت، مهارت و سیستم‌های حاکمیتی لازم برای بهره‌برداری از مزایای آن هستند.

«خط گسل اصلی در عصر هوش مصنوعی، توانمندی است. کشورهایی که روی مهارت‌ها و قدرت محاسباتی سرمایه‌گذاری کنند سود می‌برند و دیگران در خطر عقب‌ماندگی شدید قرار دارند.»

این وضعیت نشان می‌دهد که برخلاف دهه‌های گذشته که کشورهای فقیر در حال نزدیک شدن به کشورهای ثروتمند بودند (پدیده همگرایی)، اکنون خطر ایجاد فاصله شدید و دوباره (پدیده واگرایی) بسیار جدی است.

آسیب‌پذیری زنان و جوانان در بازار کار

گزارش UNDP تأکید می‌کند که در میان قشرهای مختلف، زنان و جوانان آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در برابر تحولات ناشی از هوش مصنوعی هستند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که:

• مشاغلی که زنان در آن‌ها شاغل هستند، تقریباً دو برابر مردان در معرض اتوماسیون و جایگزینی با هوش مصنوعی قرار دارند.
• اشتغال جوانان (به‌ویژه در سنین ۲۲ تا ۲۵ سال) در حوزه‌هایی که هوش مصنوعی توانایی انجام آن‌ها را دارد، در حال کاهش است که مستقیماً مسیر شغلی آن‌ها را تهدید می‌کند.

شکاف دیجیتال در منطقه آسیا-اقیانوسیه

منطقه آسیا-اقیانوسیه، که بیش از ۵۵ درصد از جمعیت جهان را در خود جای داده، تضادهای عمیقی را در زمینه هوش مصنوعی به نمایش می‌گذارد. از یک سو، چین با ثبت ۷۰ درصد از کل پتنت‌های هوش مصنوعی در جهان، پیشتاز این عرصه است؛ اما در سوی دیگر، ۳.۷ میلیارد نفر در همین منطقه حتی از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند.

این شکاف دیجیتالی گسترده به این معناست که درحالی‌که اقتصادهای پیشرفته منطقه (مانند سنگاپور و کره جنوبی) می‌توانند تریلیون‌ها دلار به تولید ناخالص داخلی خود بیفزایند، میلیون‌ها نفر دیگر همچنان از دسترسی به اینترنت یا سواد دیجیتال اولیه محروم خواهند ماند.

راهکارها و پتانسیل مثبت هوش مصنوعی

سازمان ملل تأکید می‌کند که نابرابری ناشی از هوش مصنوعی یک سرنوشت محتوم نیست و می‌توان با اقدام فوری و مدیریت صحیح، از آن اجتناب کرد. هوش مصنوعی، در صورت هدایت درست، پتانسیل عظیمی برای بهبود زندگی عمومی دارد.

این فناوری می‌تواند در حوزه‌های زیر تأثیر مثبت داشته باشد:

• تشخیص سریع‌تر و دقیق‌تر بیماری‌ها.
• تقویت و بهبود سیستم‌های سوادآموزی و آموزشی.
• بهبود کارایی و پایداری سیستم‌های غذایی.

نمونه‌های موفق جهانی، مانند پلتفرم شهروندی بانکوک یا سیستم مدیریت سیلاب پکن، نشان می‌دهند که با سیاست‌گذاری‌های مناسب، هوش مصنوعی می‌تواند به ابزاری قدرتمند برای منفعت عمومی تبدیل شود.